Verbintenissen en contracten
Deel 0: Inleiding
Hoofdstuk 1: Wat is een contract?
- Contract
• Wat?
o zodra wilsovereenstemming tussen partijen (art. 5.4 BW)
§ = overeenkomst = wilsverklaring = wederzijdse toestemming
§ door wilsovereenstemming wordt contract tot uitwerking gebracht
o bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan
§ = bron van verbintenis, maar is zelf geen verbintenis
§ = uit contract vloeien verbintenissen
• Contractueel document
o tastbaar/zintuiglijk waarneembaar document
o inhoud
§ legt contract vast en bepaalt de overeenkomsten ervan
§ inhoud: wat partijen hebben afgesproken
o middel/instrument
§ om door partijen beoogde rechtshandeling (negotium) uit te drukken
• Vorm?
o geschreven of mondeling
• Contractvrijheid
- Een contract doet verbintenissen ontstaan
• Maar ook andere bronnen van verbintenissen (!)
- Soorten contracten
• Verzekeringscontract
o verzekerde moet premie betalen
o verzekeraar moet gedekte risico betalen als het risico zich voordoet
• Huurcontract
o VH verschaft aan H gebruik en genot
o H betaalt (in geld of in natura)
o verschillende soorten: hoofdverblijfplaats, opslagplaats, handelszaak, kantoor, pacht…
à bestemming weten om te weten welke regels van toepassing zijn!
o Aannemingscontract
§ opdrachtgever moet prijs betalen
§ aannemer verricht werk/dienst tegen die prijs
§ ook intellectuele diensten: dokter, advocaat, garagist die auto onderhoudt…
1
, • Aanneming versus lastgeving
o Aanneming: materiële handelingen (volledig onafhankelijk)
§ = handelen zonder oog op juridische gevolgen
o Lastgeving: rechtshandelingen (stellen in naam en voor rekening van OG)
§ = handelen met oog juridische gevolgen te creëeren
§ bv een huurcontract sluiten
- Contractuele verbintenis niet nakomen
• Wat?
o = contractuele wanprestatie
o = contractbreuk
o = toerekenbare niet-nakoming
• Sanctie?
o ONTBINDING
o voorwaarde: ernstige wanprestatie die ontbinding rechtvaardigt
o beoordeling: rechtspraak (feitenkwestie)
Hoofdstuk 2: Wat is een verbintenis?
1 Begrippen: verbintenis, schuld, schuldvordering of persoonlijk recht
- Definitie (art. 5.1 BW)
• rechtsverband (vinculum juris) op grond waarvaan een SE van een SA, indien nodig in
rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen
o bv koopcontract: betaling van prijs eisen
o in rechte = via rechter uitvoerbare titel krijgen
o uitvoerbare titel (= mag onmiddellijk uitgevoerd worden d.m.v. gerechtsdeurwaarder)
- 4 onderdelen
• voorwerp van verbintenis: een prestatie
• partijen: SE (crediteur) – SA (debiteur)
• rechtsband tussen personen
• juridische afdwingbaarheid!
- Creëert persoonlijke rechten (zie straks)
• rechten tov personen
• <>zakenrecht: rechten tov goed
- Verbintenis in de eigenlijke/technische zin versus oneigenlijke zin
• Eenzijdig contract (art. 5.6, tweede lid BW)
o ó wederkerig: beide partijen moeten presteren
o voor 1 partij ontstaat een schuld = oneigenlijke zin (<> 5.1 BW 2 partijen)
o voor beide partijen ontstaat een rechtsband = eigenlijke/technische zin
• Vb: bewaargeving van een goed
o begin: bewaargeving goed – einde: teruggeven van goed
2
, - Schuld vs schuldvordering
• Schuld: perspectief SA (passiefzijde)
• Schuldvordering: perspectief SE (actiefzijde)
o = persoonlijk recht
- Voorbeelden van verbintenissen
• Koopcontract (art. 1583 oud BW)
o Partijen
§ koper – verkoper
o Verbintenis:
§ prijs betalen
§ eigendom overdragen
- Verbintenissen bepalen of een contract een koopcontract is
• Belang: bepalen welke regels van toepassing zijn
o Rechtsregels
§ (oud) BW
§ bijzondere wetten
2 Verbintenis versus Obliegenheit
- Verbintenis
• kan prestatie afdwingen
- Obliegenheit (last)
• kan niet gedwongen worden last te verrichten MAAR
• verliest aanspraak als hij de last niet vervuld (recht vervalt)
- Voorbeelden Obliegenheit
• Schadebeperkingsplicht (art. 5.73 BW, 5.238 BW, 5.86 tweede lid BW)
o geen plicht van schadelijder om schade te beperken!
o plicht van schadelijder om redelijke maatregelen te nemen om schade te beperken
§ als benadeelde maatregelen niet neemt, had hij schade kunnen voorkomen
§ voortvloeiende schade is dus voor zijn eigen rekening
o maatstaf: zorgvuldig en redelijk persoon
§ Vb. je hebt 10.000 appels gekocht. De koper weigert ze te aanvaarden omdat
ze “niet voldoen aan de overeenkomst” (doen ze wel). De verkoper heeft een
schadebeperkingsplicht dus moet op zoek gaan naar een andere koper, ook
al zal hij daar een lagere prijs krijgen
§ Kan verschil vorderen tussen de eerste en tweede koper
• Verborgen gebreken
o Koper kan vordering op grond van verborgen verbreken in korte (verval)termijn
instellen tegen de koper (art. 1648 oud BW)
o Niet tijdig instellen = aanspraak vervalt
3
, 3 Afdwingbaarheid: verbintenis, zuiver morele plicht en natuurlijke verbintenis
- Volwaardige verbintenis
• = civiele verbintenis
o = verbintenis in eigenlijke zin van het woord
• intentie om je juridisch te binden
• in rechte afdwingbaar bij niet-nakoming
- Zuiver morele plicht
• louter sociale en familiale afspraken
• geen afdwingbaarheid, wel morele plicht
• vb. gentlemen’s agreement
- Natuurlijke verbintenis (art. 5.2 BW)
• schuld vrijwillig erkennen / verjaarde schuldbetaling
§ bv verjaarde factuur transportcontract.
§ transporteur is te laat om betaling te vorderen MAAR
§ als SA toch betaalt mag transporteur de som houden
• nakoming kan niet in rechte worden afgedwongen (geen Haftung)
• gewetensplicht geeft door vrijwillige uitvoering kennis geeft dat hij zich gebonden acht (wel Schuld)
• uitvoeren natuurlijke verbintenis = geen restitutie mogelijk (lid 2)
§ zolang zonder vergissing of dwang nagekomen
4 Diverse mogelijke indelingen verbintenissen
- Intensiteit: middelen/inspanningsverbintenis of resultaats/uitslagverbintenis (art. 5.72 BW)
- Voorwerp: geven (art. 5.46, lid 3 BW), doen, niet-doen, garanderen (art. 5.46, lid 2)
- Modaliteit: zuivere verbintenis, opschortende of ontbindende of uitdovende voorwaarde of termijn
(art. 1.6 BW en art.5.139-5.155 BW)
- Pluraliteit van SA of SE: (on)deelbare, hoofdelijke of solidaire en in solidum verbintenissen (art. art.
1.3, 5.63 en 5.96 BW)
- Pluraliteit van prestaties: cumulatieve en alternatieve verbintenissen en verbintenissen met
subsidiaire prestatie (art. 5.156, 5.157, 5.158 BW)
4
Deel 0: Inleiding
Hoofdstuk 1: Wat is een contract?
- Contract
• Wat?
o zodra wilsovereenstemming tussen partijen (art. 5.4 BW)
§ = overeenkomst = wilsverklaring = wederzijdse toestemming
§ door wilsovereenstemming wordt contract tot uitwerking gebracht
o bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan
§ = bron van verbintenis, maar is zelf geen verbintenis
§ = uit contract vloeien verbintenissen
• Contractueel document
o tastbaar/zintuiglijk waarneembaar document
o inhoud
§ legt contract vast en bepaalt de overeenkomsten ervan
§ inhoud: wat partijen hebben afgesproken
o middel/instrument
§ om door partijen beoogde rechtshandeling (negotium) uit te drukken
• Vorm?
o geschreven of mondeling
• Contractvrijheid
- Een contract doet verbintenissen ontstaan
• Maar ook andere bronnen van verbintenissen (!)
- Soorten contracten
• Verzekeringscontract
o verzekerde moet premie betalen
o verzekeraar moet gedekte risico betalen als het risico zich voordoet
• Huurcontract
o VH verschaft aan H gebruik en genot
o H betaalt (in geld of in natura)
o verschillende soorten: hoofdverblijfplaats, opslagplaats, handelszaak, kantoor, pacht…
à bestemming weten om te weten welke regels van toepassing zijn!
o Aannemingscontract
§ opdrachtgever moet prijs betalen
§ aannemer verricht werk/dienst tegen die prijs
§ ook intellectuele diensten: dokter, advocaat, garagist die auto onderhoudt…
1
, • Aanneming versus lastgeving
o Aanneming: materiële handelingen (volledig onafhankelijk)
§ = handelen zonder oog op juridische gevolgen
o Lastgeving: rechtshandelingen (stellen in naam en voor rekening van OG)
§ = handelen met oog juridische gevolgen te creëeren
§ bv een huurcontract sluiten
- Contractuele verbintenis niet nakomen
• Wat?
o = contractuele wanprestatie
o = contractbreuk
o = toerekenbare niet-nakoming
• Sanctie?
o ONTBINDING
o voorwaarde: ernstige wanprestatie die ontbinding rechtvaardigt
o beoordeling: rechtspraak (feitenkwestie)
Hoofdstuk 2: Wat is een verbintenis?
1 Begrippen: verbintenis, schuld, schuldvordering of persoonlijk recht
- Definitie (art. 5.1 BW)
• rechtsverband (vinculum juris) op grond waarvaan een SE van een SA, indien nodig in
rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen
o bv koopcontract: betaling van prijs eisen
o in rechte = via rechter uitvoerbare titel krijgen
o uitvoerbare titel (= mag onmiddellijk uitgevoerd worden d.m.v. gerechtsdeurwaarder)
- 4 onderdelen
• voorwerp van verbintenis: een prestatie
• partijen: SE (crediteur) – SA (debiteur)
• rechtsband tussen personen
• juridische afdwingbaarheid!
- Creëert persoonlijke rechten (zie straks)
• rechten tov personen
• <>zakenrecht: rechten tov goed
- Verbintenis in de eigenlijke/technische zin versus oneigenlijke zin
• Eenzijdig contract (art. 5.6, tweede lid BW)
o ó wederkerig: beide partijen moeten presteren
o voor 1 partij ontstaat een schuld = oneigenlijke zin (<> 5.1 BW 2 partijen)
o voor beide partijen ontstaat een rechtsband = eigenlijke/technische zin
• Vb: bewaargeving van een goed
o begin: bewaargeving goed – einde: teruggeven van goed
2
, - Schuld vs schuldvordering
• Schuld: perspectief SA (passiefzijde)
• Schuldvordering: perspectief SE (actiefzijde)
o = persoonlijk recht
- Voorbeelden van verbintenissen
• Koopcontract (art. 1583 oud BW)
o Partijen
§ koper – verkoper
o Verbintenis:
§ prijs betalen
§ eigendom overdragen
- Verbintenissen bepalen of een contract een koopcontract is
• Belang: bepalen welke regels van toepassing zijn
o Rechtsregels
§ (oud) BW
§ bijzondere wetten
2 Verbintenis versus Obliegenheit
- Verbintenis
• kan prestatie afdwingen
- Obliegenheit (last)
• kan niet gedwongen worden last te verrichten MAAR
• verliest aanspraak als hij de last niet vervuld (recht vervalt)
- Voorbeelden Obliegenheit
• Schadebeperkingsplicht (art. 5.73 BW, 5.238 BW, 5.86 tweede lid BW)
o geen plicht van schadelijder om schade te beperken!
o plicht van schadelijder om redelijke maatregelen te nemen om schade te beperken
§ als benadeelde maatregelen niet neemt, had hij schade kunnen voorkomen
§ voortvloeiende schade is dus voor zijn eigen rekening
o maatstaf: zorgvuldig en redelijk persoon
§ Vb. je hebt 10.000 appels gekocht. De koper weigert ze te aanvaarden omdat
ze “niet voldoen aan de overeenkomst” (doen ze wel). De verkoper heeft een
schadebeperkingsplicht dus moet op zoek gaan naar een andere koper, ook
al zal hij daar een lagere prijs krijgen
§ Kan verschil vorderen tussen de eerste en tweede koper
• Verborgen gebreken
o Koper kan vordering op grond van verborgen verbreken in korte (verval)termijn
instellen tegen de koper (art. 1648 oud BW)
o Niet tijdig instellen = aanspraak vervalt
3
, 3 Afdwingbaarheid: verbintenis, zuiver morele plicht en natuurlijke verbintenis
- Volwaardige verbintenis
• = civiele verbintenis
o = verbintenis in eigenlijke zin van het woord
• intentie om je juridisch te binden
• in rechte afdwingbaar bij niet-nakoming
- Zuiver morele plicht
• louter sociale en familiale afspraken
• geen afdwingbaarheid, wel morele plicht
• vb. gentlemen’s agreement
- Natuurlijke verbintenis (art. 5.2 BW)
• schuld vrijwillig erkennen / verjaarde schuldbetaling
§ bv verjaarde factuur transportcontract.
§ transporteur is te laat om betaling te vorderen MAAR
§ als SA toch betaalt mag transporteur de som houden
• nakoming kan niet in rechte worden afgedwongen (geen Haftung)
• gewetensplicht geeft door vrijwillige uitvoering kennis geeft dat hij zich gebonden acht (wel Schuld)
• uitvoeren natuurlijke verbintenis = geen restitutie mogelijk (lid 2)
§ zolang zonder vergissing of dwang nagekomen
4 Diverse mogelijke indelingen verbintenissen
- Intensiteit: middelen/inspanningsverbintenis of resultaats/uitslagverbintenis (art. 5.72 BW)
- Voorwerp: geven (art. 5.46, lid 3 BW), doen, niet-doen, garanderen (art. 5.46, lid 2)
- Modaliteit: zuivere verbintenis, opschortende of ontbindende of uitdovende voorwaarde of termijn
(art. 1.6 BW en art.5.139-5.155 BW)
- Pluraliteit van SA of SE: (on)deelbare, hoofdelijke of solidaire en in solidum verbintenissen (art. art.
1.3, 5.63 en 5.96 BW)
- Pluraliteit van prestaties: cumulatieve en alternatieve verbintenissen en verbintenissen met
subsidiaire prestatie (art. 5.156, 5.157, 5.158 BW)
4
