Samenvatting maatschappijleer H4 en H5
H4: Verzorgingsstaat
Verzorgingsstaat= een samenleving waarin de overheid alle burgers helpt te voorzien in hun
basisbehoeften.
Paragraaf 4.1
De afgelopen jaren is het maatschappelijk geluk gestegen, dmv het welzijnsdilemma. Er is meer
welvaart, die steeds gelijker wordt verdeeld. De Nederlandse overheid speelt daarin een belangrijke
rol.
In de ME waren armen afhankelijk van de Geestelijken (zij zamelden geld en eten in vd boeren). Een
overheid was er niet zoals het er nu is en de waarde “bestaanszekerheid” was toen niet van
toepassing. Ook kwamen er armenhuizen, dit was op initiatief vd rijken, want zij wilden hun eigen
bezit en gezondheid beschermen.
In de 18e/19e eeuw nam de welvaart toe dankzij de industriële revolutie (= mens- en paardenkracht
werden vervangen door stoomkracht en elektrische kracht.)
Gevolg toename welvaart: toename ongelijkheid, arbeiders werden uitgebuit door eigenaren vd
fabrieken. De arbeidsklasse en middenklasse wilden hun eigen positie verbeteren, ook wilden de
hogere klasse opkomen voor de armen. Waarom?
- Om hun eigen positie te beschermen, ze vreesden voor opstanden en stakingen.
Gevolgen maatschappelijke ongelijkheid:
- Heftige strijd en debatten, uitkomst-> soort compromis tussen het communisme en het kapitalisme.
Privébezitten van kapitaalgoederen bleef toegestaan, maar de overheid zorgde voor meer
bescherming van de arbeiders. Hoe?
- Dmv de sociale wetgeving (= wetten om zwakkeren in de samenleving te beschermen, bijv
het Kinderwetje Van Houten, het was verboden om kinderen onder de 12 jaar te laten
werken in fabrieken.) Hiermee probeerden ze de sociale ongelijkheid te verkleinen.
(= in zekere zin het begin vd verzorgingsstaat.)
Ook gingen arbeiders zich in die tijd verenigen met vakbonden. Samen voerden zij strijd samen met
politieke arbeiderspartijen. Dit had succes: werknemers kregen hogere lonen en meer inspraak.
Ook kwamen er nieuwe wetten:
- Ongevallenwet
- Invaliditeitswet
Na de tweede wereldoorlog kwamen ook:
- WAO (Wet op Arbeidsongeschiktheidsverzekering)
- AOW (Algemene Ouderdomswet)
Ontstaan gemengde economie (= systeem waarin de overheid en vrije markt allebei invloed hebben).
Oorzaak: - toename welvaart na WO2, steeds gelijker. Ook bemoeide de overheid zich steeds meer
met de economie en de vrije markt.
Gevolg verzorgingsstaat (20e eeuw): minder ongelijkheid en meer politieke stabiliteit.
H4: Verzorgingsstaat
Verzorgingsstaat= een samenleving waarin de overheid alle burgers helpt te voorzien in hun
basisbehoeften.
Paragraaf 4.1
De afgelopen jaren is het maatschappelijk geluk gestegen, dmv het welzijnsdilemma. Er is meer
welvaart, die steeds gelijker wordt verdeeld. De Nederlandse overheid speelt daarin een belangrijke
rol.
In de ME waren armen afhankelijk van de Geestelijken (zij zamelden geld en eten in vd boeren). Een
overheid was er niet zoals het er nu is en de waarde “bestaanszekerheid” was toen niet van
toepassing. Ook kwamen er armenhuizen, dit was op initiatief vd rijken, want zij wilden hun eigen
bezit en gezondheid beschermen.
In de 18e/19e eeuw nam de welvaart toe dankzij de industriële revolutie (= mens- en paardenkracht
werden vervangen door stoomkracht en elektrische kracht.)
Gevolg toename welvaart: toename ongelijkheid, arbeiders werden uitgebuit door eigenaren vd
fabrieken. De arbeidsklasse en middenklasse wilden hun eigen positie verbeteren, ook wilden de
hogere klasse opkomen voor de armen. Waarom?
- Om hun eigen positie te beschermen, ze vreesden voor opstanden en stakingen.
Gevolgen maatschappelijke ongelijkheid:
- Heftige strijd en debatten, uitkomst-> soort compromis tussen het communisme en het kapitalisme.
Privébezitten van kapitaalgoederen bleef toegestaan, maar de overheid zorgde voor meer
bescherming van de arbeiders. Hoe?
- Dmv de sociale wetgeving (= wetten om zwakkeren in de samenleving te beschermen, bijv
het Kinderwetje Van Houten, het was verboden om kinderen onder de 12 jaar te laten
werken in fabrieken.) Hiermee probeerden ze de sociale ongelijkheid te verkleinen.
(= in zekere zin het begin vd verzorgingsstaat.)
Ook gingen arbeiders zich in die tijd verenigen met vakbonden. Samen voerden zij strijd samen met
politieke arbeiderspartijen. Dit had succes: werknemers kregen hogere lonen en meer inspraak.
Ook kwamen er nieuwe wetten:
- Ongevallenwet
- Invaliditeitswet
Na de tweede wereldoorlog kwamen ook:
- WAO (Wet op Arbeidsongeschiktheidsverzekering)
- AOW (Algemene Ouderdomswet)
Ontstaan gemengde economie (= systeem waarin de overheid en vrije markt allebei invloed hebben).
Oorzaak: - toename welvaart na WO2, steeds gelijker. Ook bemoeide de overheid zich steeds meer
met de economie en de vrije markt.
Gevolg verzorgingsstaat (20e eeuw): minder ongelijkheid en meer politieke stabiliteit.
