Samenvatting - Farmacologie

1




OVERZICHT FARMACOLOGISCHE MIDDELEN




DEEL 2




CHOLINERGE TRANSMISSIE

, 2


Klasse Voorbee Werking/ gebruik Bijwerkingen/ CI
ld
Acetylcholine Werking: muscarinereceptor-agonist Niet-selectief: mAchR + nAchR
(Ach) T1/2: M-R:
 Korte T1/2: pseudoesterase + cholineesterase  Bronchioconstrictie
 Quaternair  Speeksel-, tranen, -zweetovervloed
 Diarree en krampen
Indicatie:  Bradycardie, AV-vetraging, minder contractiliteit
 Niet systemisch: snelle afbraak + niet-selectief +  Myctiedrang , incontinentie
nicotinereceptor-effect  Erectie
 Lokaal: intra-operatieve injectie in voorste oogkamer als nAchR:
mioticum  Initieel tachycard + hypertensie later: hypotensie
door depolarisatieblok
 GI en klieren: extra stimulatie PZS versterkt
muscarine-effecten
 Bijniermerg: afgifte NA en A versterkte CV-
effecten
 Fasciculaties en spiertrekkingen (hoge dosis)
 Slappe verlamming (zeer hoge dosis)depblok
Pilocarpine Werking: muscarinereceptor-agonist  Kan door BBB (NR3: tertiair amine) centrale
T1/2: effecten
 Langere T1/2 dan Ach PO systemische effecten:
Indicatie:  De therapeutische dosis voor xerostomie is
 Mioticum (M3): lokaal: intra-operatieve injectie in voorste relatief laag, maar niet laag genoeg om
oogkamer systemische effecten te vermijden.
 Anti-xerostomie (M3)systemisch: PO inname tegen  Bijwerkingen zoals zweten en GI-klachten zijn het
extreme monddroogte (bv.: Syndroom van Sjögren) meest typisch.
CAVE: kan door BBB, dus centrale effecten  Bij patiënten met astma, cardiale
geleidingsstoornissen of ulcera moet je extra
voorzichtig zijn.
Carbachol Werking: muscarinereceptor-agonist EN nicotinereceptor- Niet-selectief: mAchR + nAchR  zie Ach
agonist
T1/2:
 Langere T1/2 dan Ach
 Quaternair
Indicatie:
 Niet systemisch: niet-selectief + te veel PZS effecten +
onvoorspelbare autonome ganglion-effect + risico NM

, 3


bijwerkingen
 Mioticum (M3): lokaal: intra-operatieve injectie in voorste
oogkamer
Generieke Voorbee Werking/ gebruik Bijwerkingen/ CI
naam ld
Nicotine Werking: nicotinereceptor-agonist
 Kan doorheen BBB
 Bindt op nAchR in ventraal tegmental area (VTA) dat leidt
tot: dopamine-afgifte

Toedieningswijze: kauwgom, inhaler, tabletten, transdermaal
pleisters
 Stabiele, lage nicotineconcentratie  geen pieken, zoals
bij roken
 Genoeg stimulatie nAchR om ontwenning verminderen,
maar te weinig stimulatie om beloningspiek
 Minder drang om te roken, maar krijgt geen ‘kick’

Indicatie:
 Rookstop
Bupropion Werking: inhibitie NA en DA uptake (=antidepresivum) Contra-indicaties:
 Meer dopamine  minder craving, minder depressieve  Epilepsie : door verhoogde NA en DA spiegels
stemming tijdens rookstop verhoogde neurale excitatie, verminderde
inhibitie lagere convulsiedrempel
Indicatie:
 Rookstop  MAO-inhibitor: deze blokkeren afbraak van
monoamines (DA, NA, 5-HT) kan leiden tot te
hoge monoamine-spiegels (agitatie, convulsies,
serotoninesyndroom-achtige beelden)
Varenicline Werking: partiële nAchR agonist  activeert de receptor een
beetje
 Een beetje activatie, maar genoeg om
ontwenningsklachten te verminderen (craving)
 Blokkeert tegelijk bindingsplaats nicotine: sigaret geeft
geen grote DA piek

, 4




Generieke naam Voorbeeld Werking/ gebruik Bijwerkingen/ CI
Reversibele Donepezil,Rivastigmin Werken snel : minuten- uren
cholinesteraseremm e, Indicaties Donepezil, Rivastigmine, Galantamine : Alzheimer
ers Galantamine,Neostigm Alzheimer is verlies van cholinerge neuronen in cortex: deze
ine middelen verhogen Ach in CZS: verbetering cognitie en
Pyridostigmine,Fysosti gedrag
gmine
Neostigmine Structuur: quaternair amine  niet door BBB: werken enkel Intoxicatie: SLUD reactie
perifeer  Kan dodelijk zijn:
Pyridostigmine  Binden aan anionische site én esteraseplaats brochoconstrictie+ meer secretie
 Ze bevatten een carbamylester, niet een acetylester + paralyse ademhalingsspier+
zoals Ach centrale depressie
Mechanisme: R/:
1. Binding: binding aan anionische site Supportief:
2. Eerste hydrolyse: enzym knipt carbamylester  Stopzetten ChE remmers
carbamylgroep blijft achter op serine-OH  Maagspoeling
3. Carbamylering van enzym: carbamylering ipv  Huid wassen (stoffen dringen ook
acetylering door de huid)
4. Trage hydrolyse: carbamylenzym wordt veel trager  Bloeddruk op peil
gehydrolyseerd dan acetylenzym  Convulsies behandelen
Indicaties:  Luchtwegen open houden
 Postoperatieve maag-, darm- of blaasatonie. (intubatie/beademing)
 Opheffen van pachycurares na anesthesie. Farmacologie:
 Myasthenia gravis: Verhogen ACh aan de motorische  Atropine: anti-M
eindplaat → betere transmissie. Vaak gecombineerd  Diazepam: convulsies, angst
met atropine om muscarine bijwerkingen te blokkeren  Oxime: ChE reactivator (indien
irreversibel)
Fysostigmine Structuur : tertiair amine  ongeladen : door BBB: centrale
effecten
 Bindt NIET aan anionische site, omdat het ongeladen is
 Bevat wél een carbamylester
Mechanisme: identiek als neostigmine op de esteraseplaats
1. carbamylester wordt afgesplitst
2. enzym wordt gecarbamyleerd