Samenvatting Onderzoeksvaardigheden | Sociologisch Onderzoek | VIVES | 2025/26 V5D404

Onderzoeksvaardigheden:


Mens: denken en doen centraal  sociologisch onderzoek
Onderzoeksproces = Systematisch, tran
 Situering > aanleiding Probleemstelling
DENKEN  Doel
 Afbakenen  eenheden & kenmerken grondvorm onderzoeksplan
 Onderzoeksvraag (BOV,VOV)
 Ontwerp
 Wie, wat en hoe?
 Dataverzameling
DOEN  Betrouwb, validiteit
 Data-analyse
 Rapportage


Transparantie: iedere stap uitgevoerd, herhalen  belangrijk voor betrouwbaarheid
Probleemstelling + ontwerp = denken
Verzamelen + analyse = doen
Rapportage = doen en denken


 Probleemstelling  weten  onderzoeksvraag < onderwerp
 Ontwerp  waarnemen, “meten”


Empirische cyclus: connectie tussen theorie en empirie
1. Kennis: theorie
2. Empirie  waarnemen van realiteit/ ervaringen
Zintuigen: ogen (observeren), oren (luisteren), ruiken (bij observatie), mond
(spraak, communicatie)
Theorie  empirie: deductie – hypothese (bevestigen/weerleggen) beginpunt
Empirie  theorie: inductie – hypothese: eindpunt
-- NIET VERDIEPEND KENNEN! –

,Wetenschappelijk onderzoek is gebaseerd op:

 Empirie
 Systematisch proces
 Betrouwbaarheid en validiteit
 Probabilisme en falsificatie

Probabilisme: kans (als dit, dan ook dat)
 Tegengestelde: determinisme: als…dan (oorzaak gevolg)
Falsificatie: hypothese bewijzen door tegendeel verwerpen
 Hangt samen met onafhankelijkheid
 vb: vrouwen slagen meer dan mannen; strenger zijn bij verbeteren examen van
mannen
 Betrouwbaarheid  Validiteit
 Betrouwbaarheid = Reproduceerbaarheid, herhaalbaarheid
 Als onderzoek opnieuw wordt gedaan, gelijkwaardige resultaten  resultaten
niet op toeval gebaseerd
 Fouten: toevalsfouten
o Omvang: te weinig mensen bevraagd
o Respons:
 Synoniem: significant
 BH is vw, hoeft niet altijd valide te zijn
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 Validiteit = accuraatheid
 Opgesplitst: binnen en buiten onderzoek
o Intern: binnen; te maken met elke stap/keuze om onderzoeksvraag te
beantwoorden
o Extern: buiten; kan ik het veralgemenen?
 eerst intern om extern te kunnen krijgen
o Vb: weegschaal: niet valide indien gewicht niet klopt met werkelijke
gewicht
o Afwijking: foutenmarge
 Fouten: systematische fouten: vertekend, BIAS
  vooraf inschatten
EXAMEN!!

,WAT - Wetenschappelijk onderzoek:
 Vrijwillig: recht op informatie (wie, wat, waar en wanneer-vragen)
 Anoniem en vertrouwelijk: geen identiteitsgegevens verwerken
 Inhoudelijke criteria, maar ook praktische criteria
(RANDVW – GOTIK (geld-organisatie-tijd-informatie-kwaliteit))
o Bruikbaarheid: als je aanbevelingen (afgestemd op visie en missie
van organisatie) doen, dat ze realistisch zijn
o  Implementeerbaarheid

SOORTEN, onderscheid volgens:
 DOEL  FUNDAMENTEEL of PRAKTIJKGERICHT?
 GRONDVORM  KWANTITATIEF of KWALITATIEF!!!!
 TIJD
Fundamenteel/theoriegericht onderzoek:
 Criminologie
 Psychologie
 Sociologie gaan hiermee aan de slag, BEGRIP
 Biologische vraagstukken

 Doel: ontwikkelen van kennis
 Knowledge GAP: willen altijd kennis bijdragen
 Gericht op theorievorming, verklaren waarom fenomenen bestaan,
generaliseerbare kennis opbouwen  bijdragen aan de wetenschap
 Wetenschappelijk  externe validiteit


Praktijkgericht onderzoek:
 Doel: toepassen van kennis om vragen uit de beroepspraktijk te
beantwoorden
 Gericht op het ontwikkelen van een concrete aanpak, een oplossing
ontwikkelen voor een organisatie, sector, doelgroep
 Ook empirisch: even wetenschappelijk als fundamenteel
 Fundamenteel onderzoek toepassen naar praktijk
 DOEN

, Kwantitatief onderzoek:

 Algemeen onderzoek/ beeld
 Onderzoek in breedte
 Objectief: Feiten, gebeurtenissen, meningen, attitudes (subjectief)
 Vb: enquêtes
 Groot aantal respondenten
o Omvang en samenstelling  populatie > steekproef
 Interpretatie van cijfermateriaal: tabellen, grafieken (statistiek)
 Deductie: hypothese onderzoeken/ toetsen met statistiek  vertrekpunt

Kwalitatief onderzoek:

 Onderzoek in diepte
o BOV
 Subjectief: meningen, attitudes, gevoelens, ervaringen
 Vb: interview, focusgroep, observatie, casestudie (1 case op verschillende
manieren onderzocht, combi van kwanti en kwali), discussies
 Klein aantal respondenten
 Interpretatie van taal: uitschrijven, cijfers = citaten
o Inhoudsanalyse
 Inductie: vertrekt vanuit waarneming naar kennis, eindigt met hypothese als
conclusie

 CROSSECTIONEEL-onderzoek
o 1 moment in de tijd en afgewerkt

 LONGITIDUNAAL-onderzoek
o Meerdere momenten in de tijd

o TRENDONDERZOEK

 Hoe evolueert de prevalentie (= alle bestaande gevallen) en
impact van agressie op hulpverleners tussen 2022 en 2026?
 Zelfde onderwerp, andere steekproeven met deelnemers uit
dezelfde doelgroep
 Periodiek afgenomen, bv. om de 2 jaar grootschalig onderzoek,
bv. bij 1000 politie-inspecteurs, ambulanciers, begeleiders
residentiële jeugdzorg, …
o PANELONDERZOEK

 Dezelfde deelnemers over meerdere meetmomenten/ dezelfde
groep