Criminografie:
Geschiedenis
Vroege Statistieken (19e eeuw)
In de 19e eeuw begonnen landen zoals Frankrijk en Engeland met het systematisch
verzamelen van criminaliteitsstatistieken. Adolphe Quetelet, een Belgische
wiskundige, was een pionier in het gebruik van statistische methoden om sociale
fenomenen, waaronder criminaliteit, te bestuderen.
Ontwikkeling van Criminele Cartografie (19e eeuw)
Criminologen zoals André-Michel Guerry (Fransman) gebruikten kaarten om
geografische patronen van criminaliteit te visualiseren. Dit leidde tot een beter begrip
van hoe criminaliteit varieert tussen verschillende regio's. De belangstelling voor
empirische en statistische methoden nam toe. Landen begonnen
criminaliteitsstatistieken te verzamelen, vaak gestimuleerd door de groei van
moderne bureaucratieën en politieorganisaties.
20e Eeuw: Institutionalisering
In de 20e eeuw werd criminografie verder geïnstitutionaliseerd met de oprichting van
nationale en internationale organisaties die zich bezighouden met
criminaliteitsstatistieken. De Verenigde Naties en Interpol begonnen met het
verzamelen en publiceren van wereldwijde criminaliteitsgegevens.
Moderne Criminografie
Tegenwoordig maakt criminografie gebruik van geavanceerde technologieën zoals
geografische informatiesystemen (GIS) en big data-analyse om criminaliteitspatronen
te bestuderen. Dit helpt beleidsmakers en wetshandhavers bij het ontwikkelen van
gerichte strategieën voor criminaliteitsbestrijding.
Predictive policing: In de late 20e en vroege 21e eeuw leidde de ontwikkeling van
voorspellende modellen tot nieuwe toepassingen van criminografische data, hoewel
deze aanpak ook ethische vraagstukken opriep oa door AI
Problemen bij Criminaliteitsevaluatie
1. DE criminaliteit bestaat niet
Filter in de strafrechtsbedeling!
Criminaliteitsdefinitie
2. Verwijzen naar officiële cijfers
Politiecijfers: alleen registraties
, Registratiesysteem en –praktijk?
3. Internationale vergelijkingen
Stijging strafbare gedragingen = stijging crim. Cijfers
Oppervlakkige vergelijking? Niet in ieder land is die daad criminaliteit!
4. Vergelijkingen in de tijd
Urbanisatie stijging
Technologie: nieuwe vormen criminaliteit
Penalisering of depenalisering?
Crime Drop
o Tolerantie tegenover bepaalde feiten die wijzigt
o Onvolledige cijfers (ook nu nog moeilijk)
----------------------------
Veilige huizen = huizen waar er problemen zijn met intrafamiliaal geweld, huiselijk
geweld… die worden begeleid
Tijdelijk huisverbod = opgelegd aan plegers van huiselijk geweld, tijdelijk uit woning
gehaald
Meer veilige huizen + rechtbank past meer tijdelijk huisverbod toe + betere
samenwerking tussen hulpverlening, politie en Parket
----------------------------
Filter in de strafrechtsbedeling
Funnelingsproces: op elk echelon filter die statistiek
verstoren
,Strafrechtbedeling:
① Opsporing
② Vervolging
③ Berechting
④ Strafuitvoering
Opsporing
Geïntegreerde politie, gestructureerd op 2 niveaus: lokaal en federaal
Bijzondere politiediensten/inspectiediensten: sociaal, voedsel, …
Wet op het Politieambt (WPA – ’92)
o Art 1 De politiediensten vervullen hun opdrachten onder het gezag en de
verantwoordelijkheid van de overheden die daartoe door of krachtens de wet worden
aangewezen.
o Art 5 Voor het vervullen van de opdrachten van bestuurlijke politie staan de
politiediensten onder het gezag van de bestuurlijke overheden (waaronder zij
overeenkomstig de wet ressorteren) en staan de politiediensten voor het vervullen
van de opdrachten van gerechtelijke politie onder het gezag van de Minister van
Justitie (onverminderd de eigen bevoegdheden van de PdK, OR…).
Bestuurlijke politie: openbare orde het doen naleven van wetten en
reglementen en preventief optreden – beschermen van mensen en goederen
Gerechtelijke politie: opsporing repressief, criminele feiten
Vervolging
Openbaar Ministerie, Parket, Staande Magistratuur
Overheidsorgaan, treedt op namens de gemeenschap
Aan het hoofd staat een Procureur des Konings (PdK)
Wordt bijgestaan door substituten
OM moet toepassing SW vorderen
OM stelt strafvordering in, behartigt samenstelling strafdossier, waakt over
verloop strafrechtspleging en door de rechter uitgesproken straf of maatregel
Leidt dus de eerste fase van een strafproces, waarin bewijsmateriaal wordt
verzameld
Legaliteitsbeginsel: OM moet SV instellen telkens m.b.t. strafbaar feit
voldoende aanwijzingen van schuld voorhanden zijn
Opportuniteitsbeginsel!
, o OM is vrij om te beslissen of het wenselijk is een strafvordering in te stellen
o PdK oordeelt over opportuniteit vervolging
o Rekening houden met richtlijnen strafrechtelijk beleid
o Sepot: beslissing waarbij OM oordeelt geen vervolging in te stellen
OM rondt onderzoek af
o Sepot - seponeren
o Minnelijke schikking (betalen geldboete) – Bemiddeling in Strafzaken (goedmaken sl)
o Vervolging
Aanhangig maken bij een vonnisgerecht
o Politierechtbank (overtredingen & verkeersgerelateerde misdrijven)
o Correctionele rechtbank
o Hof van Assisen
Berechting: schuldig?! Veroordeling?!
Vonnisrechtbanken (2e fase van strafproces, fase ter terechtzitting)
o Politierechtbank
o Correctionele rechtbank
o Hof van Assisen
o Hof van Beroep: Hogere beroepen correctionele Rechtbank
Strafrechtelijke sancties – hoofdstraffen en straftoemeting
o Geldboete
o Vrijheidsstraf (criminele, correctionele, politie)
o Werkstraf
o Straf onder Elektronisch toezicht
o Autonome probatiestraf
Vrijspraak
Geschiedenis
Vroege Statistieken (19e eeuw)
In de 19e eeuw begonnen landen zoals Frankrijk en Engeland met het systematisch
verzamelen van criminaliteitsstatistieken. Adolphe Quetelet, een Belgische
wiskundige, was een pionier in het gebruik van statistische methoden om sociale
fenomenen, waaronder criminaliteit, te bestuderen.
Ontwikkeling van Criminele Cartografie (19e eeuw)
Criminologen zoals André-Michel Guerry (Fransman) gebruikten kaarten om
geografische patronen van criminaliteit te visualiseren. Dit leidde tot een beter begrip
van hoe criminaliteit varieert tussen verschillende regio's. De belangstelling voor
empirische en statistische methoden nam toe. Landen begonnen
criminaliteitsstatistieken te verzamelen, vaak gestimuleerd door de groei van
moderne bureaucratieën en politieorganisaties.
20e Eeuw: Institutionalisering
In de 20e eeuw werd criminografie verder geïnstitutionaliseerd met de oprichting van
nationale en internationale organisaties die zich bezighouden met
criminaliteitsstatistieken. De Verenigde Naties en Interpol begonnen met het
verzamelen en publiceren van wereldwijde criminaliteitsgegevens.
Moderne Criminografie
Tegenwoordig maakt criminografie gebruik van geavanceerde technologieën zoals
geografische informatiesystemen (GIS) en big data-analyse om criminaliteitspatronen
te bestuderen. Dit helpt beleidsmakers en wetshandhavers bij het ontwikkelen van
gerichte strategieën voor criminaliteitsbestrijding.
Predictive policing: In de late 20e en vroege 21e eeuw leidde de ontwikkeling van
voorspellende modellen tot nieuwe toepassingen van criminografische data, hoewel
deze aanpak ook ethische vraagstukken opriep oa door AI
Problemen bij Criminaliteitsevaluatie
1. DE criminaliteit bestaat niet
Filter in de strafrechtsbedeling!
Criminaliteitsdefinitie
2. Verwijzen naar officiële cijfers
Politiecijfers: alleen registraties
, Registratiesysteem en –praktijk?
3. Internationale vergelijkingen
Stijging strafbare gedragingen = stijging crim. Cijfers
Oppervlakkige vergelijking? Niet in ieder land is die daad criminaliteit!
4. Vergelijkingen in de tijd
Urbanisatie stijging
Technologie: nieuwe vormen criminaliteit
Penalisering of depenalisering?
Crime Drop
o Tolerantie tegenover bepaalde feiten die wijzigt
o Onvolledige cijfers (ook nu nog moeilijk)
----------------------------
Veilige huizen = huizen waar er problemen zijn met intrafamiliaal geweld, huiselijk
geweld… die worden begeleid
Tijdelijk huisverbod = opgelegd aan plegers van huiselijk geweld, tijdelijk uit woning
gehaald
Meer veilige huizen + rechtbank past meer tijdelijk huisverbod toe + betere
samenwerking tussen hulpverlening, politie en Parket
----------------------------
Filter in de strafrechtsbedeling
Funnelingsproces: op elk echelon filter die statistiek
verstoren
,Strafrechtbedeling:
① Opsporing
② Vervolging
③ Berechting
④ Strafuitvoering
Opsporing
Geïntegreerde politie, gestructureerd op 2 niveaus: lokaal en federaal
Bijzondere politiediensten/inspectiediensten: sociaal, voedsel, …
Wet op het Politieambt (WPA – ’92)
o Art 1 De politiediensten vervullen hun opdrachten onder het gezag en de
verantwoordelijkheid van de overheden die daartoe door of krachtens de wet worden
aangewezen.
o Art 5 Voor het vervullen van de opdrachten van bestuurlijke politie staan de
politiediensten onder het gezag van de bestuurlijke overheden (waaronder zij
overeenkomstig de wet ressorteren) en staan de politiediensten voor het vervullen
van de opdrachten van gerechtelijke politie onder het gezag van de Minister van
Justitie (onverminderd de eigen bevoegdheden van de PdK, OR…).
Bestuurlijke politie: openbare orde het doen naleven van wetten en
reglementen en preventief optreden – beschermen van mensen en goederen
Gerechtelijke politie: opsporing repressief, criminele feiten
Vervolging
Openbaar Ministerie, Parket, Staande Magistratuur
Overheidsorgaan, treedt op namens de gemeenschap
Aan het hoofd staat een Procureur des Konings (PdK)
Wordt bijgestaan door substituten
OM moet toepassing SW vorderen
OM stelt strafvordering in, behartigt samenstelling strafdossier, waakt over
verloop strafrechtspleging en door de rechter uitgesproken straf of maatregel
Leidt dus de eerste fase van een strafproces, waarin bewijsmateriaal wordt
verzameld
Legaliteitsbeginsel: OM moet SV instellen telkens m.b.t. strafbaar feit
voldoende aanwijzingen van schuld voorhanden zijn
Opportuniteitsbeginsel!
, o OM is vrij om te beslissen of het wenselijk is een strafvordering in te stellen
o PdK oordeelt over opportuniteit vervolging
o Rekening houden met richtlijnen strafrechtelijk beleid
o Sepot: beslissing waarbij OM oordeelt geen vervolging in te stellen
OM rondt onderzoek af
o Sepot - seponeren
o Minnelijke schikking (betalen geldboete) – Bemiddeling in Strafzaken (goedmaken sl)
o Vervolging
Aanhangig maken bij een vonnisgerecht
o Politierechtbank (overtredingen & verkeersgerelateerde misdrijven)
o Correctionele rechtbank
o Hof van Assisen
Berechting: schuldig?! Veroordeling?!
Vonnisrechtbanken (2e fase van strafproces, fase ter terechtzitting)
o Politierechtbank
o Correctionele rechtbank
o Hof van Assisen
o Hof van Beroep: Hogere beroepen correctionele Rechtbank
Strafrechtelijke sancties – hoofdstraffen en straftoemeting
o Geldboete
o Vrijheidsstraf (criminele, correctionele, politie)
o Werkstraf
o Straf onder Elektronisch toezicht
o Autonome probatiestraf
Vrijspraak
