Inleiding integrale veiligheid:
Veiligheid, over wat gaat het?
Kadernota integrale veiligheid: 2004
Bernard Quintin: Minister van Binnenlandse Zaken en Veiligheid
Annelies Verlinden: minister van justitie
Veiligheid:
Veiligheid = effectieve bescherming (zijn en voelen) van mensen tegen
persoonlijk leed, tegen de aantasting van hun lichamelijke en geestelijke
integriteit
Bescherming lichamelijke integriteit: niet zonder toestemming of goede
reden aan iemands lichaam mag komen
Bescherming geestelijke integriteit: bescherming van personen tegen
psychische problemen, zoals angst voor dreigingen van buitenaf psychische
problemen als gevolg van een onveilige situatie waarin men zich bevindt
Maslow (1943):
Huis & werk
Leed = als een persoon omwille van een
handeling van een ander persoon of omwille van een ongeval lichamelijke en
of geestelijke schade heeft opgelopen veiligheidskwestie
Veiligheidszorg en veiligheidsbeleid:
Veiligheidszorg = alles wat mensen doen om de lichamelijke en geestelijke
integriteit te beschermen
Veiligheidsbeleid = geheel aan maatregelen dat door een overheid, een
bedrijf, een publieke instelling… wordt genomen om in de veiligheid van haar
burgers, werknemers, bezoekers, klanten te voorzien
Safety en security:
Safety = oftewel beschermingsmaatregelen: alle maatregelen om plaatsen,
instellingen of personen te beschermen, bijvoorbeeld normen rond
brandveiligheid of voorwaarden voor overstromingsgevoelig bouwen
, Fysieke veiligheid
Onbedoeld
Security = oftewel beveiligingsmaatregelen: alle maatregelen om plaatsen,
instellingen of personen te beveiligen, bijvoorbeeld dreigingsanalyses
Sociale veiligheid
Kwaad opzet
Integrale bril:
Volledig, allesomvattend
Problemen in een breder perspectief plaatsen
• Oorzaken? Op zoek naar samenhang met andere problemen
Aanpakken met alle relevante actoren (cfr. geïntegreerd)
• Komen tot duurzamere antwoorden
1. Tijd: hoe ontstaan? Hoe voortbestaan? Hoe herhaling voorkomen?
Geen momentopname, maar proces
Oorzaak-gevolg keten: waar begon het?
Voorbeeld ‘inbraak’:
hoe kan dat voorkomen worden?, waar is de inbraak ontstaan?
hoe kan de schade hersteld worden/het slachtoffer opgevangen worden?
…
Niet enkel kijken naar heden, ook verleden en toekomst
Veiligheidsketen, preventiepiramide,…: later
2. Ruimte: hoe breder ingebed?
Niet altijd een uitsluitend lokale aangelegenheid
Wijk-, gemeente-, provincie-, landsoverschrijdend
Welke bestuurslagen/actoren zijn er dan verantwoordelijk?
Voorbeeld:
mensensmokkel, terrorisme, computercriminaliteit, …
jeugdoverlast, inbraak, …
(!) Verplaatsingseffect: geografische verplaatsing
Vb. inbraak
3. Sociale netwerken: wie is erbij betrokken?
Niet 1 persoon of één enkele organisatie, maar…
… samenwerkingsverbanden, coalities van (veiligheids)partners zijn belangrijk
in de aanpak
BaMV’er als brugfiguur
, Informatie-uitwisseling
Voorbeeld ‘inbraak’:
Lokale overheid (stedelijke preventiedienst), lokale politie, woningcoöperaties,
wijkdiensten, buurtbewoners, OCMW’s…
4. Kennisgebeid: welke inzichten zijn nuttig?
Multidisciplinaire benadering en aanpak (verschillende kennisgebieden
en disciplines integreren)
Voorbeeld ‘inbraak’:
Modus operandi daders, preventiemaatregelen inbraak, CPTED…
Psychologische en sociologische inzichten (kenmerken van daders en
slachtoffers)…
Oplossingen vanuit verschillende invalshoeken zoeken
Integrale bril is niet:
Alle veiligheidsproblemen op een hoop gooien
Afdwalen van het oorspronkelijk probleem
Integrale bril is wel:
Kijken vanuit breder perspectief
Op zoek gaan naar de achterliggende oorzaken
Elk veiligheidsprobleem – en leefbaarheidsprobleem – kan met een integrale
bril bekeken worden
Veiliheidsmonitor: slachtofferbevraging om de 5 jaar
Daderbevraging niet vaak uitgevoerd
Objectieve veiligheid:
= de mate van veiligheid vastgesteld op basis van feitelijk waargenomen
(on)veilige situaties aantallen, omvang
Feitelijke veiligheid
Gebaseerd op officiële registraties
Dark-number problematiek: bij de politie geregistreerde criminaliteit is slechts
een fractie van de reële omvang van de criminaliteit. Er is met andere
woorden ook veel niet-geregistreerde, onbekende criminaliteit.
Slachtoffers niet altijd bereid zijn aangifte te doen
Registratiebereidheid en prioriteitenstelling en de capaciteit van de
politionele en justitiële diensten hebben een grote invloed op de statistieke
diensten
Grey number: Wanneer feiten wel worden aangegeven bij de politie, maar
deze niet geregistreerd worden door de politionele diensten
Subjectieve veiligheid:
Veiligheid, over wat gaat het?
Kadernota integrale veiligheid: 2004
Bernard Quintin: Minister van Binnenlandse Zaken en Veiligheid
Annelies Verlinden: minister van justitie
Veiligheid:
Veiligheid = effectieve bescherming (zijn en voelen) van mensen tegen
persoonlijk leed, tegen de aantasting van hun lichamelijke en geestelijke
integriteit
Bescherming lichamelijke integriteit: niet zonder toestemming of goede
reden aan iemands lichaam mag komen
Bescherming geestelijke integriteit: bescherming van personen tegen
psychische problemen, zoals angst voor dreigingen van buitenaf psychische
problemen als gevolg van een onveilige situatie waarin men zich bevindt
Maslow (1943):
Huis & werk
Leed = als een persoon omwille van een
handeling van een ander persoon of omwille van een ongeval lichamelijke en
of geestelijke schade heeft opgelopen veiligheidskwestie
Veiligheidszorg en veiligheidsbeleid:
Veiligheidszorg = alles wat mensen doen om de lichamelijke en geestelijke
integriteit te beschermen
Veiligheidsbeleid = geheel aan maatregelen dat door een overheid, een
bedrijf, een publieke instelling… wordt genomen om in de veiligheid van haar
burgers, werknemers, bezoekers, klanten te voorzien
Safety en security:
Safety = oftewel beschermingsmaatregelen: alle maatregelen om plaatsen,
instellingen of personen te beschermen, bijvoorbeeld normen rond
brandveiligheid of voorwaarden voor overstromingsgevoelig bouwen
, Fysieke veiligheid
Onbedoeld
Security = oftewel beveiligingsmaatregelen: alle maatregelen om plaatsen,
instellingen of personen te beveiligen, bijvoorbeeld dreigingsanalyses
Sociale veiligheid
Kwaad opzet
Integrale bril:
Volledig, allesomvattend
Problemen in een breder perspectief plaatsen
• Oorzaken? Op zoek naar samenhang met andere problemen
Aanpakken met alle relevante actoren (cfr. geïntegreerd)
• Komen tot duurzamere antwoorden
1. Tijd: hoe ontstaan? Hoe voortbestaan? Hoe herhaling voorkomen?
Geen momentopname, maar proces
Oorzaak-gevolg keten: waar begon het?
Voorbeeld ‘inbraak’:
hoe kan dat voorkomen worden?, waar is de inbraak ontstaan?
hoe kan de schade hersteld worden/het slachtoffer opgevangen worden?
…
Niet enkel kijken naar heden, ook verleden en toekomst
Veiligheidsketen, preventiepiramide,…: later
2. Ruimte: hoe breder ingebed?
Niet altijd een uitsluitend lokale aangelegenheid
Wijk-, gemeente-, provincie-, landsoverschrijdend
Welke bestuurslagen/actoren zijn er dan verantwoordelijk?
Voorbeeld:
mensensmokkel, terrorisme, computercriminaliteit, …
jeugdoverlast, inbraak, …
(!) Verplaatsingseffect: geografische verplaatsing
Vb. inbraak
3. Sociale netwerken: wie is erbij betrokken?
Niet 1 persoon of één enkele organisatie, maar…
… samenwerkingsverbanden, coalities van (veiligheids)partners zijn belangrijk
in de aanpak
BaMV’er als brugfiguur
, Informatie-uitwisseling
Voorbeeld ‘inbraak’:
Lokale overheid (stedelijke preventiedienst), lokale politie, woningcoöperaties,
wijkdiensten, buurtbewoners, OCMW’s…
4. Kennisgebeid: welke inzichten zijn nuttig?
Multidisciplinaire benadering en aanpak (verschillende kennisgebieden
en disciplines integreren)
Voorbeeld ‘inbraak’:
Modus operandi daders, preventiemaatregelen inbraak, CPTED…
Psychologische en sociologische inzichten (kenmerken van daders en
slachtoffers)…
Oplossingen vanuit verschillende invalshoeken zoeken
Integrale bril is niet:
Alle veiligheidsproblemen op een hoop gooien
Afdwalen van het oorspronkelijk probleem
Integrale bril is wel:
Kijken vanuit breder perspectief
Op zoek gaan naar de achterliggende oorzaken
Elk veiligheidsprobleem – en leefbaarheidsprobleem – kan met een integrale
bril bekeken worden
Veiliheidsmonitor: slachtofferbevraging om de 5 jaar
Daderbevraging niet vaak uitgevoerd
Objectieve veiligheid:
= de mate van veiligheid vastgesteld op basis van feitelijk waargenomen
(on)veilige situaties aantallen, omvang
Feitelijke veiligheid
Gebaseerd op officiële registraties
Dark-number problematiek: bij de politie geregistreerde criminaliteit is slechts
een fractie van de reële omvang van de criminaliteit. Er is met andere
woorden ook veel niet-geregistreerde, onbekende criminaliteit.
Slachtoffers niet altijd bereid zijn aangifte te doen
Registratiebereidheid en prioriteitenstelling en de capaciteit van de
politionele en justitiële diensten hebben een grote invloed op de statistieke
diensten
Grey number: Wanneer feiten wel worden aangegeven bij de politie, maar
deze niet geregistreerd worden door de politionele diensten
Subjectieve veiligheid:
