Criminologie
Definitie criminologie:
2 grote stromingen
1 Traditionele criminaliteitsdefinitie
• Verwijst naar de norm
• Daarom ook normatieve criminaliteitsdefinitie
• Criminaliteit is een eigenschap van gedrag
2 Kritische criminaliteitsdefinitie
• Reactieve definitie
• Criminaliteit is eigenschap van maatschappelijke reactie op
gedrag
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Juridische misdaaddefinitie
① Strafrechtelijke definitie
Norm = strafrecht
② Eng-juridische definitie
Opzet
Zonder verdediging en rechtvaardiging
Overtreding SW (strafwetboek)
Veroordeling door rechter
, ③ Breed-juridische definitie
Sociaal schadelijk
Juridische sanctie
MD (maatsch deviant: niet- normconform): wanneer een
handeling door de wet wordt gedefinieerd en een sanctie
voorzien is die kan worden uitgesproken door een
administratief orgaan/rechtbank
Bv: GAS-boetes, vennootschapsrecht, ...
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Naturalistische
misdaaddefinitie
• Verzet zich tegen niet-universele basis van het recht
• Criminaliteit: handelingen die altijd en overal als crimineel
worden beschouwd = natuurlijk misdrijf
• Morele sentimenten als norm (Gemiddelde altruïstische
gevoelens, e.g. Medelijden & eerlijkheid)
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Socio-formalistische
misdaaddefinitie
• Verzet zich tegen niet-universele basis van het recht
• Immers – politieke formaties ontwikkelen SR-regels en deze
veranderen in tijd & ruimte
• Gedragsnormen of Conduct norms
• Individu maakt deel uit van sociale groepen, deze sociale
groepen ontwikkelen gedragsnormen, een gedragscode.
• Vb boterham delen met etnische groep
Kritische criminaliteitsdefintie - Labeling-definitie
• Criminaliteit is niet universeel (hangt af van tijd en ruimte)
• Omkering van causaliteit in vergelijking met normatieve
definities: crimineel gedrag leidt niet tot een maatschappelijke
reactie maar een maatschappelijke reactie leidt tot criminaliteit
• Etiket dat op bepaalde gedragingen wordt gekleefd – criminaliteit
is dan ook sociale constructie
Bv. Druggebruik: crimineel of gezondheidsprobleem?: crimineel (opsluiten)/patiënt
(ondersteunen)
,Pygmalioneffect: mensen hebben verwachtingen waardoor de
prestaties automatisch worden beïnvloed
Kritische criminaliteitsdefintie - Conflicttheoretische definitie
• Conflictperspectief: individuen en groepen nemen verschillende
positie in samenleving in
• Deze dominantieverhoudingen creëren conflicten
• Criminaliteit is gedrag dat in strijd is met de politieke
machthebbers
• Criminaliteit door conflicten tussen belangengroepen
• Bv. Taliban, Mosquito
Kritische criminaliteitsdefintie - Marxistische definitie
• Heersende klasse (bezit productiemiddelen) en proletariaat
(bezitsloze arbeiders)
• Heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is
• Financiële eco macht (straf vrijkopen)
• Bv: slavernij, belastingontwijking, fraude fiscaal aftrekbaar
maken,
Kritische/normatieve criminaliteitsdefinitie?!- Radicale definitie
• Kritiek op traditionele criminologie omdat ze vertrekt vanuit
gevestigde orde (bestaande wetgeving, waarden & normen)
• Nood aan eigen referentiekader vanuit menslievende visie
• Mensenrechtendefinitie van criminaliteit
– Mensenrechten is enige criterium
– Gelijkheid, welzijn, veiligheid
– Individuen, sociale verhoudingen, systemen
• Bv. Praktijktesten, migratie: boot: mensenhandel: gevang
, Studiedomein
Eng
– Misdaad en misdadiger
Breed
– Misdaad, misdadiger, criminaliserings- en decriminaliseringsprocessen
Zeer breed
– Studie van afwijkend gedrag
Historische ontwikkeling van de criminologie
Voorgeschiedenis van de criminologie
Demonologische verklaring van criminaliteit
o Criminaliteit als gevolg van geesten/buitenaardse krachten
o Niet door de menselijke geest te begrijpen; noch te
controleren
o Afhankelijk van de periode in de geschiedenis; anders te
verklaren:
ᘨ Primitieve samenleving / boze geesten
ᘨ ME / aanwezigheid van duivels & demonen
ᘨ 16 – 19 e Eeuw : incorrecte verhouding tot God
o Vertrekt vanuit een niet-fysische invalshoek!
Naturalistische verklaring van criminaliteit
o Plato & Aristoteles ~ verband tussen armoede & criminaliteit
ᘨ waar armoede heerst (& bedelaars in straatbeeld zichtbaar zijn)
: dieven / zakkenrollers
ᘨ IMMERS : belang dat gehecht wordt aan rijkdom = oorzaak van
criminaliteit
ᘨ Iemand pleegt al dan niet misdaad?! Afhankelijk of het ‘goede’
of ‘slechte’ bovenhand heeft (wordt bepaald door omgeving &
opvoeding)
o Thomas van Aquino ~ verband tussen armoede & criminaliteit
o Thomas More ~ verband tussen armoede & criminaliteit (Utopia)
Definitie criminologie:
2 grote stromingen
1 Traditionele criminaliteitsdefinitie
• Verwijst naar de norm
• Daarom ook normatieve criminaliteitsdefinitie
• Criminaliteit is een eigenschap van gedrag
2 Kritische criminaliteitsdefinitie
• Reactieve definitie
• Criminaliteit is eigenschap van maatschappelijke reactie op
gedrag
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Juridische misdaaddefinitie
① Strafrechtelijke definitie
Norm = strafrecht
② Eng-juridische definitie
Opzet
Zonder verdediging en rechtvaardiging
Overtreding SW (strafwetboek)
Veroordeling door rechter
, ③ Breed-juridische definitie
Sociaal schadelijk
Juridische sanctie
MD (maatsch deviant: niet- normconform): wanneer een
handeling door de wet wordt gedefinieerd en een sanctie
voorzien is die kan worden uitgesproken door een
administratief orgaan/rechtbank
Bv: GAS-boetes, vennootschapsrecht, ...
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Naturalistische
misdaaddefinitie
• Verzet zich tegen niet-universele basis van het recht
• Criminaliteit: handelingen die altijd en overal als crimineel
worden beschouwd = natuurlijk misdrijf
• Morele sentimenten als norm (Gemiddelde altruïstische
gevoelens, e.g. Medelijden & eerlijkheid)
Traditionele criminaliteitsdefinitie (norm!) - Socio-formalistische
misdaaddefinitie
• Verzet zich tegen niet-universele basis van het recht
• Immers – politieke formaties ontwikkelen SR-regels en deze
veranderen in tijd & ruimte
• Gedragsnormen of Conduct norms
• Individu maakt deel uit van sociale groepen, deze sociale
groepen ontwikkelen gedragsnormen, een gedragscode.
• Vb boterham delen met etnische groep
Kritische criminaliteitsdefintie - Labeling-definitie
• Criminaliteit is niet universeel (hangt af van tijd en ruimte)
• Omkering van causaliteit in vergelijking met normatieve
definities: crimineel gedrag leidt niet tot een maatschappelijke
reactie maar een maatschappelijke reactie leidt tot criminaliteit
• Etiket dat op bepaalde gedragingen wordt gekleefd – criminaliteit
is dan ook sociale constructie
Bv. Druggebruik: crimineel of gezondheidsprobleem?: crimineel (opsluiten)/patiënt
(ondersteunen)
,Pygmalioneffect: mensen hebben verwachtingen waardoor de
prestaties automatisch worden beïnvloed
Kritische criminaliteitsdefintie - Conflicttheoretische definitie
• Conflictperspectief: individuen en groepen nemen verschillende
positie in samenleving in
• Deze dominantieverhoudingen creëren conflicten
• Criminaliteit is gedrag dat in strijd is met de politieke
machthebbers
• Criminaliteit door conflicten tussen belangengroepen
• Bv. Taliban, Mosquito
Kritische criminaliteitsdefintie - Marxistische definitie
• Heersende klasse (bezit productiemiddelen) en proletariaat
(bezitsloze arbeiders)
• Heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is
• Financiële eco macht (straf vrijkopen)
• Bv: slavernij, belastingontwijking, fraude fiscaal aftrekbaar
maken,
Kritische/normatieve criminaliteitsdefinitie?!- Radicale definitie
• Kritiek op traditionele criminologie omdat ze vertrekt vanuit
gevestigde orde (bestaande wetgeving, waarden & normen)
• Nood aan eigen referentiekader vanuit menslievende visie
• Mensenrechtendefinitie van criminaliteit
– Mensenrechten is enige criterium
– Gelijkheid, welzijn, veiligheid
– Individuen, sociale verhoudingen, systemen
• Bv. Praktijktesten, migratie: boot: mensenhandel: gevang
, Studiedomein
Eng
– Misdaad en misdadiger
Breed
– Misdaad, misdadiger, criminaliserings- en decriminaliseringsprocessen
Zeer breed
– Studie van afwijkend gedrag
Historische ontwikkeling van de criminologie
Voorgeschiedenis van de criminologie
Demonologische verklaring van criminaliteit
o Criminaliteit als gevolg van geesten/buitenaardse krachten
o Niet door de menselijke geest te begrijpen; noch te
controleren
o Afhankelijk van de periode in de geschiedenis; anders te
verklaren:
ᘨ Primitieve samenleving / boze geesten
ᘨ ME / aanwezigheid van duivels & demonen
ᘨ 16 – 19 e Eeuw : incorrecte verhouding tot God
o Vertrekt vanuit een niet-fysische invalshoek!
Naturalistische verklaring van criminaliteit
o Plato & Aristoteles ~ verband tussen armoede & criminaliteit
ᘨ waar armoede heerst (& bedelaars in straatbeeld zichtbaar zijn)
: dieven / zakkenrollers
ᘨ IMMERS : belang dat gehecht wordt aan rijkdom = oorzaak van
criminaliteit
ᘨ Iemand pleegt al dan niet misdaad?! Afhankelijk of het ‘goede’
of ‘slechte’ bovenhand heeft (wordt bepaald door omgeving &
opvoeding)
o Thomas van Aquino ~ verband tussen armoede & criminaliteit
o Thomas More ~ verband tussen armoede & criminaliteit (Utopia)
