Hoofdstuk 2: Hulpverlenend gedrag
Altruïsme (tegenovergestelde egoisme):
Synoniem hulpverlenend gedrag: gedrag stellen waarbij ander centraal +
voordeel (eigen voordeel minder belangrijk)
McClintock: maximalisatie opbrengst anderen ongeacht opbrengst zichzelf
(tegenovergestelde agressie: minimum opbrengst ander)
Zelfopofferend (wint niks) MAAR niet altijd duidelijk als geen enkele baat
bij hulpverlenend gedrag
Gedrag waarbij ander helpt = belonend
Niet-altruïstisch gedrag, nalaten hulpverlenend = neg. Gevolgen
(wroeging, …)
Empathie-altruismehypothese (Batson):
onderscheid altruisme, egoisme bij gedrag
Altruïsme ALS in staat in ander leven + gedrag
vanuit empathie ingegeven doel: lijden v/
ander verminderen
Egoïstisch ALS persoonlijke bezorgdheid +
ontbreekt empathisch vermogen: perspectief v/
ander aannemen verminderen eigen lijden
(schuldgevoel, straf, …)!
Hulpverlenend gedrag 2 bezorgdheid
MAAR gedrag bepaald door mate waarin al dan
niet kunnen ontsnappen aan confrontatie met
persoon in nood:
Persoonlijke bezorgdheid Empathische bezorgdheid
Helpen wnr blijvend Als uit probleemsituatie
geconfronteerd met leed ander ontsnappen behoefte om
(negatieve ervaringen: schuld) persoon in nood bijstaan
MAAR lijden negeren? Gevoel DUS geen oplossing om ogen vr
verdwijnt + noodzaak om in actie probleem sluiten
schieten Bezorgdheid bij behoeften
noodlijdende NIET
verminderen eigen
onbehagen
Niet duidelijk om in situaties inschatten als al dan niet eigenbelang
HIERDOOR psychologen niet veel aandacht aan mate waarin gedrag
belonend
Altruistisch gedrag ALS gedrag beoogt anderen helpen
(hulpverlenend gedrag) = prosociaal gedrag!
2.1 KITTY GENOVESE
Als wil weten wnr mensen helpen op zoeken nr omstandigheden waarin niet
zullen helpen
DUS factoren die helpend gedrag afremmen
1
, 1) DE NACHT VAN DE MOORD
Queens, New York, 1964
3u ’s nachts
3x aangevallen
32 minuten
17 messteken
38 omwonenden/getuigen geen enkele op tijd gereageerd: dachten dat
anderen al gebeld, angst vr zelf slachtoffer
2) BEDENKINGEN BIJ DE CASUS KITTY
I. Buurvrouw schoot te hulp
II. Woorden buurtbewoners verdraaid
III. 2 bewoners politie gebeld maar kwamen niet opdagen
IV. 38 getuigen hadden feiten niet werkelijk gezien maar werden bevraagd
3) NA DE MOORD
‘New Yorkse lucht’ (verklaring passieve houding psychiaters): onrechtvaardigheid
+ vergeven angst om zelf slachtoffer, tv-programma geen onderscheid realiteit,
fantasie
Inwoners niet akkoord andere verklaringen: bang om politie bellen door
grove ontvangst
Angst vr elkaar, vervreemding v/ elkaar!
2.2 DIFUSSIE VAN DE VERANTWOORDELIJKHEID
Omstaanderseffect (bystander apathy):
Elkaar kennen sneller hulp dan wnr onbekenden
Diffusie v/ verantwoordelijkheid: hoe meer omstaanders bij
noodsituatie, hoe kleiner kans dat slachtoffer geholpen
Ied denkt dat genoeg volk om te helpen gevolg: niem helpt
Hoe meer potentiële hulpverleners, hoe kleiner elk v/ die potentiële
hulpverleners eigen verantwoordelijkheid inschat
Minder schuldgevoel ALS niet geholpen (geen uitzondering, niet
ernstig, anderen weten beter wat te doen)
2
Altruïsme (tegenovergestelde egoisme):
Synoniem hulpverlenend gedrag: gedrag stellen waarbij ander centraal +
voordeel (eigen voordeel minder belangrijk)
McClintock: maximalisatie opbrengst anderen ongeacht opbrengst zichzelf
(tegenovergestelde agressie: minimum opbrengst ander)
Zelfopofferend (wint niks) MAAR niet altijd duidelijk als geen enkele baat
bij hulpverlenend gedrag
Gedrag waarbij ander helpt = belonend
Niet-altruïstisch gedrag, nalaten hulpverlenend = neg. Gevolgen
(wroeging, …)
Empathie-altruismehypothese (Batson):
onderscheid altruisme, egoisme bij gedrag
Altruïsme ALS in staat in ander leven + gedrag
vanuit empathie ingegeven doel: lijden v/
ander verminderen
Egoïstisch ALS persoonlijke bezorgdheid +
ontbreekt empathisch vermogen: perspectief v/
ander aannemen verminderen eigen lijden
(schuldgevoel, straf, …)!
Hulpverlenend gedrag 2 bezorgdheid
MAAR gedrag bepaald door mate waarin al dan
niet kunnen ontsnappen aan confrontatie met
persoon in nood:
Persoonlijke bezorgdheid Empathische bezorgdheid
Helpen wnr blijvend Als uit probleemsituatie
geconfronteerd met leed ander ontsnappen behoefte om
(negatieve ervaringen: schuld) persoon in nood bijstaan
MAAR lijden negeren? Gevoel DUS geen oplossing om ogen vr
verdwijnt + noodzaak om in actie probleem sluiten
schieten Bezorgdheid bij behoeften
noodlijdende NIET
verminderen eigen
onbehagen
Niet duidelijk om in situaties inschatten als al dan niet eigenbelang
HIERDOOR psychologen niet veel aandacht aan mate waarin gedrag
belonend
Altruistisch gedrag ALS gedrag beoogt anderen helpen
(hulpverlenend gedrag) = prosociaal gedrag!
2.1 KITTY GENOVESE
Als wil weten wnr mensen helpen op zoeken nr omstandigheden waarin niet
zullen helpen
DUS factoren die helpend gedrag afremmen
1
, 1) DE NACHT VAN DE MOORD
Queens, New York, 1964
3u ’s nachts
3x aangevallen
32 minuten
17 messteken
38 omwonenden/getuigen geen enkele op tijd gereageerd: dachten dat
anderen al gebeld, angst vr zelf slachtoffer
2) BEDENKINGEN BIJ DE CASUS KITTY
I. Buurvrouw schoot te hulp
II. Woorden buurtbewoners verdraaid
III. 2 bewoners politie gebeld maar kwamen niet opdagen
IV. 38 getuigen hadden feiten niet werkelijk gezien maar werden bevraagd
3) NA DE MOORD
‘New Yorkse lucht’ (verklaring passieve houding psychiaters): onrechtvaardigheid
+ vergeven angst om zelf slachtoffer, tv-programma geen onderscheid realiteit,
fantasie
Inwoners niet akkoord andere verklaringen: bang om politie bellen door
grove ontvangst
Angst vr elkaar, vervreemding v/ elkaar!
2.2 DIFUSSIE VAN DE VERANTWOORDELIJKHEID
Omstaanderseffect (bystander apathy):
Elkaar kennen sneller hulp dan wnr onbekenden
Diffusie v/ verantwoordelijkheid: hoe meer omstaanders bij
noodsituatie, hoe kleiner kans dat slachtoffer geholpen
Ied denkt dat genoeg volk om te helpen gevolg: niem helpt
Hoe meer potentiële hulpverleners, hoe kleiner elk v/ die potentiële
hulpverleners eigen verantwoordelijkheid inschat
Minder schuldgevoel ALS niet geholpen (geen uitzondering, niet
ernstig, anderen weten beter wat te doen)
2
