Samenvatting VWO examen domein D : Zuid-Amerika

Domein D : Zuid-Amerika

Geschiedenis van Zuid-Amerika
- Prekoloniale periode
 Het was de woonplaats van de Indianenstammen, zoals de Inca’s en de
Azteken.
 Delen van de Andes waren vrij dicht bevolkt.

- Koloniale periode
 Rond 1500 : ontdekking door Spanje en Portugal. Hierna is het gebied met
behulp van een bedrag verdeeld over deze twee landen.
 Gebieden werden een exploitatiekolonie. Eerst vooral in de landbouw zoals
suikerriet, en later ook in de winning van edele metalen zoals goud en
diamanten.
 Grote stukken grond werden gegeven aan de adel en kerk. Dit vormt de basis
voor het grootgrondbezit.
 Vanaf deze periode begon ook de invoer van slaven uit Afrika. De slavernij
werd pas in het begin van de 19e eeuw afgeschaft.
 Het koloniale moederland bestuurde het gebied via een ‘onderkoning’ en
deze persoon voerde een eigen beleid. Meestal was er sprake van een
oligarchie, dus dat de macht in handen was van een kleine groep. Dit vormde
de basis voor het cliëntilisme, waarbij ondergeschikten hun diensten verlenen
in ruil voor bijvoorbeeld bescherming.

- Postkoloniale periode
 Begin van de 19e eeuw : vrijwel alle landen zijn onafhankelijk.
 In de loop van de 19e eeuw is er een sterke groei in de landbouw (koffie) en
de industrie ( met inzet van Europese arbeidsmigranten).
 Jaren ’30 – ’50 : aantal populistische regeringen zoals in Argentinië. Leiders
streven naar een sterke band met de massa en ze zijn vaak nationalistisch.
 Jaren ’70 – ’80 : verschillende militaire dictaturen zoals in Chili, Argentinië en
Brazilië.

- Moderne periode
 Vanaf 1980 vindt er democratisering plaats. Opvallend is dat de regeringen
vak sociaaldemocratische regeringen waren, en op dit moment meer
conservatief/autoritair.

Beeld van Zuid-Amerika
Regionale beeldvorming
- Regionaal beeld bevat objectieve en subjectieve elementen. Er kan een onderscheid
worden gemaakt in een geografisch beeld en een individueel/mentaal beeld. Zo is
een mental map een kaart in iemands hoofd over een gebied.
- Cultuurelementen : muziek, dans, sport, kleding en religie
- Natuurlijke gesteldheid : tropisch regenwoud, savanne

, - Beeldvorming wordt door de volgende vier factoren beïnvloed.
 Perceptie : invulling van beeld op grond van persoonlijke ervaringen en
verwachtingen.
 Stereotype : vorming van een vaststaand beeld over de werkelijkheid. Ook
wel karakterisering waarin bepaalde elementen worden benadrukt.
 Generalisatie : beeld over een kleine groep of een klein gebied dat algemeen
geldt voor de gehele groep of het hele gebied.
 Imago/image : beeld in publieke opinie. Vaak een stereotiepe beeld.

Beeldvorming van Zuid-Amerika
- Beeld wordt beïnvloed door drie paradoxen.
 Er zijn veel gated communities met rijke mensen, maar er zijn ook veel
sloppenwijken met arme mensen.
 Er is sprake van een dictatuur naast een democratie. Zuid-Amerika wordt
steeds meer stabiel in de politiek, maar er zijn altijd nog wel problemen.
 Er is nog steeds veel ongelijkheid ook al zijn er programma’s voor de
bestrijding van de armoede. Nu zijn er wel steeds meer opkomende landen,
zoals Brazilië.

- Beeld wordt ook beïnvloed door het toerisme. Zo schrikken berichten over
criminaliteit af, maar het kan ook juist een positiever beeld geven. Ook hebben
investeringen invloed op het beeld. Als er meer investeringen worden gedaan, zal het
economische imago van een land beter worden.

Sociaal-geografische kenmerken van Brazilië
Politieke kenmerken
- Zuid-Amerika zit in de fase van democratisering, maar er is nog onvoldoende good
governance. De overheid is nog niet heel transparant of eerlijk. Dit komt door
corruptie en door vriendjespolitiek.
- Er is veel grootgrondbezit, maar landhervormingen zijn vaak politiek onhaalbaar,
ondanks dat regeringen het wel proberen of beloften hierover doen.
- Democratisering is soms bottom-up, dus dat de burgers zich actief inzetten. Dit hangt
samen met de bevolkingsparticipatie en de decentralisatie van het bestuur.

Sociaal-culturele kenmerken
- Er is een grote etnische diversiteit, dus veel etnische groepen met een eigen
identiteit. Een etniciteit is een verbondenheid/identificatie met een bepaalde groep.
- De grootste groepen in Zuid-Amerika is de inheemse bevolking, ook wel de indianen,
Aziaten, zwarten (afstammelingen van slaven) en blanken (afstammelingen van
Europeanen), zoals van Portugese kolonisten, Spaanse kolonisten of van
arbeidsmigranten.
- Een groot deel van de bevolking is gemengd doordat de voorouders uit verschillende
etnische groepen komen. Zo is mestizering de vermenging van de inheemse
bevolking met blanken. Deze mensen worden mesties en mulat genoemd.
- Een gevolg van deze grote etnische diversiteit is dat er veel verschillen zitten in de
maatschappelijke positie, en er is sprake van veel discriminatie. Ook is er een grote
culturele diversiteit.