Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Preview 7 out of 196 pages
Summary

Geslaagd! Samenvatting Bronnen en beginselen (objectief recht en publiekrecht)

Document preview thumbnail
Preview 7 out of 196 pages

Geslaagd in eerste zit! Dit document bevat een uiterst volledige samenvatting van het vak bronnen en beginselen van het recht partim objectief recht & publiekrecht. Deze samenvatting bevat het volledige boek tot in detail, de powerpoints en lesnotities. Het vak wordt gedoceerd door Dirk Van Heule in eerste bachelor aan de universiteit Antwerpen.

Content preview

BRONNEN EN
BEGINSELEN
Objectief recht & publiek recht

Universiteit Antwerpen
Bachelor 1

,Inhoudsopgave
Recht en rechten.............................................................................................................. 8

Objectief recht (= het positief recht).................................................................................9

Subjectief recht................................................................................................................ 9
Begrip................................................................................................................................................... 9
Verscheidenheid aan subjectieve rechten........................................................................................... 10
Wesley Hohfeld................................................................................................................................ 10
Rechtsregels en het subjectieve recht................................................................................................ 10
Hypothetische vorm......................................................................................................................... 10
Het rechtssubject............................................................................................................................. 11
Het rechtsobject.............................................................................................................................. 12
Het rechtsfeit................................................................................................................................... 13
Het rechtsgevolg............................................................................................................................. 13

De normatieve ordening in en van de samenleving als doel van het recht.........................13
De ordening van de samenleving........................................................................................................ 13
Sociale contracttheorieën................................................................................................................ 14
Conclusie......................................................................................................................................... 16
Recht en rechtszekerheid................................................................................................................... 17
De voorwaarden van rechtszekerheid.............................................................................................. 17
Rechtszekerheid, formele rechtsstaat en wetspositivisme...............................................................17
De materiële rechtsstaat................................................................................................................. 19
Recht en rechtvaardigheid.................................................................................................................. 19
Rechtvaardigheid............................................................................................................................. 19
Regelgeoriënteerde rechtvaardigheids- en grondslagentheorieën..................................................21
Wat als recht onrechtvaardig is?..................................................................................................... 32

Een geheel van regels en voorschriften...........................................................................33
De rechtsregel als gedragsregel......................................................................................................... 33
Algemene draagwijdte..................................................................................................................... 33
Verbindend karakter........................................................................................................................ 34
Recht is meer dan de gedragsregels................................................................................................... 36
The Concept of Law......................................................................................................................... 36
Hart-Fuller debate............................................................................................................................ 37
De rechtspraak................................................................................................................................... 38

Uitgevaardigd door of krachtens het maatschappelijk gezag............................................39

Afdwingbaar door of krachtens het maatschappelijk gezag...............................................40
Casus Arbeidsovereenkomst van Tony met brouwerij Schuimend Bier............................................41

De ontwikkeling van het recht.........................................................................................42

De rechtsfamilies............................................................................................................ 42
De Romeinse rechtsfamilie................................................................................................................. 43
1

, De receptie van het Romeinse recht................................................................................................ 43
Van gewoonterecht naar wettenrecht.............................................................................................. 45
Het succes van de wet als rechtsbron.............................................................................................49
De Anglo-Amerikaanse rechtsfamilie.................................................................................................. 50
De angelsaksische periode.............................................................................................................. 50
De ontwikkeling van de common law als rechtersrecht...................................................................51
De ontwikkeling van equity law....................................................................................................... 52
Stare decisis, de bindende precedentenwerking..............................................................................53
De beperkte plaats van wettenrecht................................................................................................ 54

Recht en Godsdienst....................................................................................................... 54
Gedragsregels in godsdienst............................................................................................................... 55
Religieuze rechtsstelsel...................................................................................................................... 55
Godsdienstige regels in seculiere staten............................................................................................. 55
De scheiding van kerk en staat........................................................................................................ 55
Godsdienst als inspiratiebron........................................................................................................... 56
Recht schept ruimte voor godsdienst.............................................................................................. 56

Recht en Moraal............................................................................................................. 58
Het verschil tussen recht en moraal................................................................................................... 58
De verhouding tussen recht en moraal............................................................................................... 59
Spanning.......................................................................................................................................... 59
De niet-problematische verhouding tussen recht en moraal...........................................................59
De problematische verhouding tussen recht en moraal...................................................................59

Recht en sociale zeden...................................................................................................61

Begrip............................................................................................................................ 61

De indeling in rechtstakken............................................................................................. 61
Summa divisio.................................................................................................................................... 62
Privaatrecht..................................................................................................................................... 62
Publiekrecht..................................................................................................................................... 62
Kenmerken en kritiek....................................................................................................................... 62
Traditionele onderverdeling van privaatrecht en publiekrecht........................................................63

Privaatrecht................................................................................................................... 63
Burgerlijk recht................................................................................................................................... 63
Handels- en economisch recht / ondernemingsrecht..........................................................................63
Aard van de regels........................................................................................................................... 63
Gerechtelijk privaatrecht.................................................................................................................... 64
Internationaal privaatrecht................................................................................................................. 65
Sociaal recht....................................................................................................................................... 65
Arbeidsrecht.................................................................................................................................... 65
Socialezekerheidsrecht.................................................................................................................... 66
Sociale bijstand- en welzijnsrecht.................................................................................................... 66

Publiekrecht................................................................................................................... 67


2

, Staatsrecht......................................................................................................................................... 67
Bestuursrecht..................................................................................................................................... 67
Strafrecht............................................................................................................................................ 67
Strafprocesrecht................................................................................................................................. 67
Fiscaal recht........................................................................................................................................ 68
Openbaar financieel recht................................................................................................................... 68
Internationaal publiekrecht................................................................................................................. 68

Materiële bronnen van het recht.....................................................................................69
5 categorieën van materiële bronnen................................................................................................. 69
Politieke bronnen............................................................................................................................. 69
Feitelijke bronnen............................................................................................................................ 69
Ideologische bronnen....................................................................................................................... 69
Rechtsfilosofische en rechtstheoretische bronnen...........................................................................69
Juridische inspiratiebronnen............................................................................................................ 70

Formele bronnen van het recht.......................................................................................70
Zelfstandige en niet-zelfstandige rechtsbronnen................................................................................70
Bindende en gezaghebbende rechtsbronnen......................................................................................70

Begrip............................................................................................................................ 71
De wet in formele en materiële zin..................................................................................................... 71
Wet in materiële zin (inhoud)........................................................................................................... 71
Wet in formele zin (vorm)................................................................................................................ 71
Wetten in formele en Materiële zin vallen niet altijd samen............................................................71
De beginselen van behoorlijke wetgeving........................................................................................... 71
Het democratiebeginsel................................................................................................................... 71
Het beginsel van de rechtstaat........................................................................................................ 72
Het subsidiariteitsbeginsel............................................................................................................... 73
Het gelijkheidsbeginsel.................................................................................................................... 74
De rechtszekerheid en naleefbaarheid van de wet..........................................................................76

De wet als bron van recht...............................................................................................77
Situering............................................................................................................................................. 77
Het federale niveau............................................................................................................................ 78
De grondwet.................................................................................................................................... 78
De wet in formele zin....................................................................................................................... 79
De besluitwet................................................................................................................................... 81
Het koninklijk besluit....................................................................................................................... 81
Het ministerieel besluit en de ministeriële omzendbrief..................................................................82
Het deelstatelijk niveau...................................................................................................................... 82
Het decreet en het bijzonder decreet..............................................................................................83
Ordonnantie..................................................................................................................................... 83
Besluiten op regeringsniveau.......................................................................................................... 83
De samenwerkingsovereenkomst en het gezamenlijk decreet........................................................84
Het provinciale niveau........................................................................................................................ 84
Het gemeentelijk niveau..................................................................................................................... 85
3

, Het bestuurlijke niveau....................................................................................................................... 85
Het niveau van de private regeling..................................................................................................... 86
De privaatrechtelijke overeenkomst................................................................................................ 86
De overeenkomst met algemene rechtsgevolgen............................................................................87
Het internationale niveau................................................................................................................... 88
Het internationaal recht................................................................................................................... 89
Het internationaal verdrag............................................................................................................... 89
Het recht van de Benelux................................................................................................................ 90
Het recht van de Europese Unie...................................................................................................... 91
Het recht van de raad van Europa................................................................................................... 93
Het recht van de verenigde naties................................................................................................... 93

De verhouding tussen de wetten en wetsconflicten..........................................................94
De conflictregels................................................................................................................................. 94
Het hiërarchisch conflict tussen regels met ongelijke rechtskracht....................................................94
Superioriteitsregel........................................................................................................................... 94
Diverse toepassing van de superioriteitsregel.................................................................................95
De verhouding wet, decreet, ordonnantie – internationaal recht.....................................................97
De verhouding wet, decreet, ordonnantie – Grondwet en bijzondere wet......................................101
De verhouding besluit – hogere rechtsregel..................................................................................103
Regels met gelijke rechtskracht van verschillende wetgevers..........................................................103
Regels met gelijke rechtskracht van dezelfde wetgevers.................................................................103
Tijd: De laatste uitgevaardigde rechtsregel heeft voorrang...........................................................103
Draagwijdte: de specifieke wet heeft voorrang op de algemene wet.............................................106
Regels van wetgevers uit verschillende staten.................................................................................107
Voorbeelden...................................................................................................................................... 107
Casus............................................................................................................................................. 107
Casus............................................................................................................................................. 107
Casus............................................................................................................................................. 108
Casus............................................................................................................................................. 108
Casus............................................................................................................................................. 108

Begrip.......................................................................................................................... 109
Rechtspraak: rechtstoepassing of rechtsvorming.............................................................................109
Rechtstoepassing.......................................................................................................................... 110
Rechtsvorming............................................................................................................................... 110
De autonomie van de rechter: relatief, gemaskerd en gevaarlijk.....................................................111
Relatieve autonomie .................................................................................................................... 111
Gemaskerde autonomie ............................................................................................................... 112
Gevaarlijke autonomie? ............................................................................................................... 112

De rechtspraak als bron van recht.................................................................................112
De aard van rechtspraak als rechtsbron........................................................................................... 112
Geen algemeen bindende norm ................................................................................................... 112
Rechtspraak als gezaghebbende rechtsbron ...............................................................................112
Bindende rechtsbron ................................................................................................................... 113
De nationale rechtscolleges.............................................................................................................. 114
Subjectieve contentieux .............................................................................................................. 114

4

, Het objectieve contentieux .......................................................................................................... 115
De internationale rechtscolleges....................................................................................................... 116
Het Benelux Gerechtshof ............................................................................................................. 116
Het Hof van Justitie van de Europese Unie ....................................................................................117
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens .........................................................................117
Het Internationaal Gerechtshof .................................................................................................... 117
Het Internationaal Strafhof .......................................................................................................... 117

Begrip.......................................................................................................................... 118

Rechtsleer als bron van het recht .................................................................................118

Rechtsleer in het positief recht ....................................................................................118

Begrip.......................................................................................................................... 119

De gewoonte als bron van het recht..............................................................................119

De gewoonte in het positieve recht...............................................................................119
De gewoonte in de wet .................................................................................................................... 119
De gewoonte volgens de wet: secundum legem ............................................................................119
De gewoonte naast de wet: praeter legem ....................................................................................120
De gewoonte tegen de wet: contra legem .......................................................................................120

Begrip.......................................................................................................................... 120
Ten aanzien van de staat ............................................................................................................... 121
Ten aanzien van de wetgever ........................................................................................................ 121
Ten aanzien van de rechter ............................................................................................................ 121
Ten aanzien van het bestuur .......................................................................................................... 121
Ten aanzien van de burger ............................................................................................................ 121

De algemene rechtsbeginselen als bron van recht..........................................................122

De algemene rechtsbeginselen in het positieve recht.....................................................122
Algemene rechtsbeginselen in de wet ............................................................................................ 122
Algemene rechtsbeginselen secundum legem ...............................................................................122
Algemene beginselen praeter legem ............................................................................................. 122
Algemene rechtsbeginsel contra legem ......................................................................................... 123

Begrip.......................................................................................................................... 123

De billijkheid als bron van recht....................................................................................123

Billijkheid in het positieve recht....................................................................................123
De billijkheid in de wet ................................................................................................................... 123
De billijkheid secundum legem ...................................................................................................... 124
De billijkheid praeter legem ........................................................................................................... 124

5

, De billijkheid contra legem ............................................................................................................. 124

algemene kenmerken van de belgische staat.................................................................124
de nationale soevereiniteit............................................................................................................... 124
een rechtsstaat................................................................................................................................. 125
de scheiding der machten................................................................................................................. 125
een representatieve en parlementaire democratie...........................................................................125
erfelijke en constitutionele monarchie.............................................................................................. 125
een federale staat............................................................................................................................. 126
staatsvormen................................................................................................................................. 126
België: van unitaire staat naar federale staat................................................................................126
Duaal federalisme.......................................................................................................................... 128
sociale welvaartstaat en duurzame staat......................................................................................... 131

de federale staat.......................................................................................................... 132
het federaal parlement..................................................................................................................... 132
samenstelling federaal parlement................................................................................................. 132
bevoegdheden............................................................................................................................... 134
de koning en de federale regering.................................................................................................... 137
de rechtsprekende functie................................................................................................................ 138

de gemeenschappen en gewesten.................................................................................152
vlaamse gemeenschap..................................................................................................................... 152
brusselse instellingen....................................................................................................................... 153

de inwoners.................................................................................................................. 154
belgen............................................................................................................................................... 154
niet belgen........................................................................................................................................ 155

de rechten en de vrijheden............................................................................................ 158
de bescherming van rechten en vrijheden........................................................................................ 158
het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie..............................................................................159
de persoonlijkheidsrechten............................................................................................................... 160
de vrijheidsrechten........................................................................................................................... 160
de gezins- en familiale rechten......................................................................................................... 161
de vermogensrechten....................................................................................................................... 161
de sociale rechten............................................................................................................................. 161
de politieke rechten.......................................................................................................................... 162
de behoorlijke rechtsbedeling........................................................................................................... 162

de openbare dienst....................................................................................................... 167

de bestuursmiddelen.................................................................................................... 168


6

Document information

Study
Uploaded on
June 28, 2026
Number of pages
196
Written in
2025/2026
Type
Summary
$10.80

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
LV2006
4.7
(12)
Sold
151
Followers
0
Items
27
Last sold
18 hours ago




Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions