Samenvatting Urologie | Algemene medische zorg | Arteveldehogeschool | 2025/26

Dwarslaesie
- Opbouw wervelkolom
o 7 cervicale wervels
o 12 thoracale wervels
o 5 lumbale wervels
o 5 sacrale wervels
o Staartbeengedeelte
- Ruggenmerg
o Tweerichtingsverkeer dmv banen tussen hersenen en blaas
 Sensoriek: vullingsgraad blaas
 Motoriek: aansturen van interne/externe sfincter blaas
- Dwarslaesie = beschadiging ruggenmerg
o Stoornis in ‘communicatie’ tussen twee locaties (blaas/hersenen)
- Onderscheid tussen
o Tetraplegie: letsel situeert zich hoger dan T2 (geen zelfsondage,
want armen verlamd)
o Paraplegie: letsel situeert zich lager dan T2
- Onderscheid tussen
o Complete dwarslaesie (geen enkele prikkel gaat door)
o Incomplete dwarslaesie (soms wel nog prikkels door)
- Concreet op urologisch vlak
o Uittredende perifere zenuwen naar blaas zijn sacraal gesitueerd (dus
altijd gebroken)
o Geen informatie van blaas naar hersenen: volheid van blaas
o Geen informatie van hersenen naar blaas: aansturen van sfincter
- Concreet op niet-urologisch vlak
o Gestoorde reflexen onder vorm van (urethra) spasmen
o Darmlediging is verstoord: dagelijks manuele verwijdering is
noodzakelijk
o Problemen met bloeddrukregulatie
o Geen controle over lichaamstemperatuur
o Seksuele disfunctie
- Normale urinelozing
o Progressieve vulling blaas
o Blaasreflex
 Rekreceptoren
 Signaal naar ruggenmerg en hersencortex (gevoel)
 Reflex: 2a
 Contractie detrusorspier (gladde spier in wand blaas)
= Parasympatisch ZS
 Relaxatie interne sluitspier (glad spierweefsel)
= Sympatisch ZS
o Controle door mictiecentrum in hersenstam
 Onder invloed van cortex (vrije wil)
 Inhibeert reflex
 Controle externe sluitspier (skeletspierweefsel)

, - Slappe versus reflexblaas
o Urineproductie blijft doorgaan
o Blaas vult zich
o Reflexblaas
 Reflexboog is niet beschadigd
 Reflexmatig antwoord kan uitgelokt worden
 Geen katheterisatie nodig
o Slappe blaas
 Reflexboog is eveneens beschadigd
 Steeds moeten katheteriseren
o Spinale shockfase
 Eerste fase na ‘ongeval’
 Steeds slappe blaas, afwachten!
Verpleegdiagnose
- Urineretentie door dwarslaesie
o Definitie = iemand is niet in staat om blaas te ledigen =
urineretentie
o Symptomen
 Normale vochtinname
 Overvulling blaas: globus zichtbaar
 Soms kleine urinelozingen (overloopincontinentie)
 Gevoel van volheid
 Dysurie
o Urineretentie versus urineresidu
 Zorgvrager kan plassen, maar deel van urine blijft achter in
blaas
 Normaal blijft ongeveer 10ml achter in blaas = normaal residu
 Te veel = gevaar voor stase en infectie
o Algemene begrippen
 Diurese = urineproductie in 24u
 Urinedebiet = aantal ml/u
 Vochtbalans = hoeveelheid vocht in en uit
 Urine: uitzicht? Licht zuur, helder
 Urineretentie en urineresidu
 Pollakisurie = frequent kleine hoeveelheden plassen
 Dysurie = pijn bij plassen/duwen bij plassen
 Algurie = pijn bij plassen
 Pyurie (etter), hematurie, glucosurie, ketonurie, proteïnurie
o Van diagnose naar interventie
 Urineretentie tgv dwarslaesie
 Diagnostiek: symptomen en bladderscan
 Verpleegkundige interventie: mogelijkheden?
 Eénmalige katheterisatie (<500ml niet sonderen na
bladderscan)
 Zelfkatheterisatie
 Verblijfskatheter
 Appendico-Vesico-stomie
 Suprapubische katheter
 Urostoma

, o Vereiste voorkennis: inwendige anatomie
 Ureters
 Blaas
 Uitmonding van urethers achteraan
 Klepmechanisme: verhindert vesico-urethrale reflux
 Urethra
 Man
o Lang, doorheen prostaat
o Uitmonding via penis (meatus)
 Vrouw
o Kort, groter gevaar voor urineweginfectie
o Uitmonding thv vulva

Eenmalige katheterisatie
- B1-handeling
- Definitie
o Inbrengen en onmiddellijk verwijderen van éénmalige blaassonde
o Term: INTERMITTENTE CLEAN CATHETERISATION (IC)
- Indicatie
o Retentie (vaak post operatief)
o Afnemen urinecultuur (gesondeerd)
o Bepalen urineresidu (sonderen)
o Pre partum
o Voorbereiding blaasspoeling/blaasinstillatie
o Alternatief
 Kinderen: blaaspunctie
- Tegenindicatie
o Hematurie
o Bloed thv meatus
- Materiaal
o Maat of Charrière: buitenmaat
 Ideaal is CH 16
 1 mm diameter = CH3
 Te kleine diameter: gevaar voor knikking
 Te grote diameter: beschadiging van urethra is groter
o Enkele verpakking
o Let op productiedatum versus vervaldatum
o Materiaal: PVC
 Voordeel
 Goedkoop
 Goede afloop door laterale openingen
 Afgeronde tip, minder kans op beschadiging
 Kort en lang
 Nadeel
 stug