Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 44 pages
Summary

SAMENVATTING Cultuur en samenleving

Document preview thumbnail
Preview 4 out of 44 pages

Zoek je een samenvatting die hoorcolleges en werkcolleges, PowerPoints, handboeken, en eigen notities overbodig maakt? Dan heb je geluk! Deze samenvatting bundelt alles wat je nodig hebt voor het examen van het OPO Cultuur en samenleving. De samenvatting is zodanig geschreven dat je alle leerstof snapt en zodat al de rest overbodig wordt. Alvast heel veel succes gewenst!

Content preview

SAMENVATTING
CULTUUR EN SAMENLEVING

Inhoudsopgave
Relaties tussen actoren..................................................................................................6
Breuklijnen/kloven..........................................................................................................6
Soorten sociale verschillen.............................................................................................6
Sociale differentiatie/-verscheidenheid..........................................................................7
Sociale fragmentatie......................................................................................................7
Sociale ongelijkheid........................................................................................................7
Sociale uitsluiting...........................................................................................................7
Sociale stratificatie/-gelaagdheid...................................................................................7
Macht..............................................................................................................................7
3) Beïnvloeding...........................................................................................................7
2) Gezag......................................................................................................................8
1) ‘Brute’ macht..........................................................................................................8
Machtsbronnen...............................................................................................................8
Macht = geld of geld = macht?......................................................................................8
Sociale mobiliteit............................................................................................................8
Democratie als baken, reddingsboei of tegengif?..........................................................8
Democratie als mensenwerk – Menno Hurenkamp.....................................................8
DUS, verandering........................................................................................................9
Sociale verandering vs. Culturele verandering...............................................................9
Sociale verandering.....................................................................................................9
Culturele verandering.................................................................................................9
Zichtbare evenementen vs. Dieperliggende factoren.................................................9
Zichtbare evenementen...........................................................................................9
Dieperliggende factoren...........................................................................................9
Culturele hegemonie....................................................................................................10
Dichotomieën...............................................................................................................10
Endogene factoren vs. Exogene factoren.....................................................................10
Begrippenlijst...............................................................................................................10
Sociaal werk is politiek.................................................................................................11
De politiek vs. Het politieke vs. Politisering..................................................................11
De 4 spanningsvelden van het politiserend werken.....................................................11

, 1. Dynamiek: Deliberatie vs. Tegenspraak................................................................11
Deliberatie (Habermas):.........................................................................................11
Tegenspraak (Mouffe):...........................................................................................12
2. Speelveld: Overheid vs. Bredere samenleving......................................................12
Insiderstrategieën..................................................................................................12
Outsiderstrategieën...............................................................................................12
Subpolitiek.............................................................................................................12
3. Subject: Wie spreekt ‘zelf’, ‘samen met’ of ‘in naam van’?..................................12
Zelf.........................................................................................................................12
Samen met.............................................................................................................12
In naam van...........................................................................................................13
4. Gelaagdheid: Micro, meso en macro: Op welk niveau politiseren we?..................13
Micro - Dagelijkse praktijk (in interactie met cliënten)...........................................13
Meso – (De interactie tussen individuen binnen) organisaties...............................13
Macro – Samenleving (=beleid van actoren en dominante cultuur samenleving). 13
Beïnvloedende factoren...............................................................................................13
Kansen (en beperkingen)..........................................................................................13
Speelruimte (=beschikbare middelen (bv. tijd geld, vaardigheden))........................13
Motivatie...................................................................................................................14
AFWEGINGSKADER VOOR POLITISEREND WERKEN IN HET SOCIAAL WERK.................15
1. De kwestie.............................................................................................................16
2. Betrokkenheid: Wat hebben wij met deze kwestie te maken?..............................16
3. Publiek gaan..........................................................................................................16
4. Hoe gaan we deze kwestie politiseren?................................................................16
4.1 WAT: Wat is de kern van de kwestie (inhoud)?................................................16
4.2 WAARTOE: Wat willen we (wanneer) (bij wie) bereiken (doelstelling)?............16
4.3 WIE: Wie draagt dit politiserend proces en welke rol hebben deze deelnemers
(betrokkenheid en mobilisatie)?.............................................................................16
4.4 HOE: Welke strategie zetten we in (strategie)?...............................................17
In actie......................................................................................................................17
5. Evaluatie: Wat betekent succes?..........................................................................17
Begrippenlijst...............................................................................................................18
Het middenveld............................................................................................................19
Staat.......................................................................................................................19
Markt......................................................................................................................19
Private leefwereld/gemeenschap...........................................................................19

, Maatschappelijk middenveld/civiele maatschappij................................................19
(Civiele ruimte als basis voor een) vitale democratie...............................................19
Hybridisering.............................................................................................................20
Middenveld naar staat...........................................................................................20
Middenveld naar markt..........................................................................................21
Middenveld naar gemeenschappen.......................................................................21
Overheid naar middenveld.....................................................................................21
Markt naar middenveld..........................................................................................21
Gemeenschap naar middenveld............................................................................21
Valkuil van hybridisering: depolitisering*...............................................................21
Kansen van hybridisering.......................................................................................21
Korte geschiedenis....................................................................................................22
Volksverheffing (vanaf 1850).................................................................................22
Verzuiling (vanaf 1875)..........................................................................................22
Volkshogescholen (vanaf 1950).............................................................................22
Lokaal cultuurbeleid, samenlevingsopbouw en basiseducatie (vanaf 1960).........22
Opkomst nieuwe sociale bewegingen (1970).........................................................23
Burgerinitiatieven (vanaf 2000).............................................................................23
Sociaal-cultureel volwassenenwerk (sector middenveld).............................................23
Actoren......................................................................................................................24
Themaorganisaties.................................................................................................24
Doelgroeporganisaties...........................................................................................24
Regionale organisaties...........................................................................................24
Decreet SKVW (sociaal-cultureel volwassenenwerk).................................................24
Rollen en functies van het SKW....................................................................................25
Rollen........................................................................................................................25
Verbindende rol......................................................................................................25
Kritische rol............................................................................................................25
Laboratoriumrol.....................................................................................................25
Functies.....................................................................................................................25
Maatschappelijke bewegingsfunctie......................................................................25
Gemeenschapsvormende functie...........................................................................25
Leerfunctie.............................................................................................................25
Cultuurfunctie........................................................................................................26
Praktijken..................................................................................................................26
Sectorale steunpunten..............................................................................................26

, Socius.....................................................................................................................26
De Federatie...........................................................................................................26
Burgerinitiatieven (sector middenveld)........................................................................27
Praktijken..................................................................................................................27
Middelen....................................................................................................................27
Jeugdwerk (sector middenveld)....................................................................................28
Actoren......................................................................................................................28
Landelijke erkende jeugdverenigingen..................................................................28
Verenigingen informatie en participatie.................................................................28
Cultuureducatieve verenigingen............................................................................28
Politieke jongerenbewegingen...............................................................................28
Jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan (JKP).................................................................28
Sectorale steunpunten..............................................................................................28
De Ambrassade......................................................................................................28
JINT.........................................................................................................................29
Bataljong................................................................................................................29
STEKR.....................................................................................................................29
Samenlevingsopbouw (SAAMO) (sector middenveld)...................................................29
Aanpak - principes.....................................................................................................29
1) Mensenrechten als kompas: universeel en onvervreemdbaar...........................29
2) Bijdragen aan een levendige democratie en eerlijke verdeling van macht.......29
3) Leefbare planeet................................................................................................30
Invalshoeken.............................................................................................................30
Invalshoek vanuit de uitsluitingsgrond...................................................................30
Invalshoek van het gebied.....................................................................................30
Kernopdrachten.........................................................................................................30
Agogische kernopdracht........................................................................................30
Politieke kernopdracht...........................................................................................30
Het middenveld onder druk (artikel ‘Rode vlaggen voor de civiele ruimte in
Vlaanderen?’)...............................................................................................................30
Rode vlaggen............................................................................................................30
Strategieën om civiele ruimte te vrijwaren...............................................................31
Macroniveau...........................................................................................................31
Mesoniveau............................................................................................................31
Microniveau............................................................................................................31
Beroepskader SKW.......................................................................................................32

Table of contents

  1. 01 Relaties tussen actoren 6
  2. 02 Breuklijnen/kloven 6
  3. 03 Soorten sociale verschillen 6
  4. 04 Sociale differentiatie/-verscheidenheid 7
  5. 05 Sociale fragmentatie 7
  6. 06 Sociale ongelijkheid 7
  7. 07 Sociale uitsluiting 7
  8. 08 Sociale stratificatie/-gelaagdheid 7
  9. 09 Macht 7
    1. 3) Beïnvloeding 7
    2. 2) Gezag 8
    3. 1) ‘Brute’ macht 8
  10. 10 Machtsbronnen 8
  11. 11 Macht = geld of geld = macht? 8
  12. 12 Sociale mobiliteit 8
  13. 13 Democratie als baken, reddingsboei of tegengif? 8
    1. Democratie als mensenwerk – Menno Hurenkamp 8
    2. DUS, verandering 9
  14. 14 Sociale verandering vs. Culturele verandering 9
    1. Sociale verandering 9
    2. Culturele verandering 9
    3. Zichtbare evenementen vs. Dieperliggende factoren 9
  15. 15 Culturele hegemonie 10
  16. 16 Dichotomieën 10
  17. 17 Endogene factoren vs. Exogene factoren 10
  18. 18 Begrippenlijst 10
  19. 19 Sociaal werk is politiek 11
  20. 20 De politiek vs. Het politieke vs. Politisering 11
  21. 21 De 4 spanningsvelden van het politiserend werken 11
    1. 1. Dynamiek: Deliberatie vs. Tegenspraak 11
    2. 2. Speelveld: Overheid vs. Bredere samenleving 12
    3. 3. Subject: Wie spreekt ‘zelf’, ‘samen met’ of ‘in naam van’? 12
    4. 4. Gelaagdheid: Micro, meso en macro: Op welk niveau politiseren we? 13
  22. 22 Beïnvloedende factoren 13
    1. Kansen (en beperkingen) 13
    2. Speelruimte (=beschikbare middelen (bv. tijd geld, vaardigheden)) 13
    3. Motivatie 14
  23. 23 AFWEGINGSKADER VOOR POLITISEREND WERKEN IN HET SOCIAAL WERK 15
    1. 1. De kwestie 16
    2. 2. Betrokkenheid: Wat hebben wij met deze kwestie te maken? 16
    3. 3. Publiek gaan 16
    4. 4. Hoe gaan we deze kwestie politiseren? 16
    5. In actie 17
    6. 5. Evaluatie: Wat betekent succes? 17
  24. 24 Begrippenlijst 18
  25. 25 Het middenveld 19
    1. Staat 19
    2. Markt 19
    3. Private leefwereld/gemeenschap 19
    4. Maatschappelijk middenveld/civiele maatschappij 19
    5. (Civiele ruimte als basis voor een) vitale democratie 19
    6. Hybridisering 20
    7. Korte geschiedenis 22
  26. 26 Sociaal-cultureel volwassenenwerk (sector middenveld) 23
    1. Actoren 24
    2. Decreet SKVW (sociaal-cultureel volwassenenwerk) 24
  27. 27 Rollen en functies van het SKW 25
    1. Rollen 25
    2. Functies 25
    3. Praktijken 26
    4. Sectorale steunpunten 26
  28. 28 Burgerinitiatieven (sector middenveld) 27
    1. Praktijken 27
    2. Middelen 27
  29. 29 Jeugdwerk (sector middenveld) 28
    1. Actoren 28
    2. Jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan (JKP) 28
    3. Sectorale steunpunten 28
  30. 30 Samenlevingsopbouw (SAAMO) (sector middenveld) 29
    1. Aanpak - principes 29
    2. Invalshoeken 30
    3. Kernopdrachten 30
  31. 31 Het middenveld onder druk (artikel ‘Rode vlaggen voor de civiele ruimte in Vlaanderen?’) 30
    1. Rode vlaggen 30
    2. Strategieën om civiele ruimte te vrijwaren 31
  32. 32 Beroepskader SKW 32
    1. SKW’ers 32
    2. Sociaal-culturele praktijken 33
    3. Beroepscontext 34
    4. Beroepspositionering 34
    5. Samenleving 34
  33. 33 Coalitievorming 35
    1. Hoe? 35
    2. Krachten van een coalitie 35
    3. Valkuilen van een coalitie: 35
    4. Met wie? 36
  34. 34 4 rollen in sociale verandering 36
    1. Verantwoordelijke burgers (4) 36
    2. Rebellen (4) 37
    3. Organisers (6) 37
    4. Hervormers (5) 38
  35. 35 Klein verzet 38
  36. 36 Discretionaire ruimte 39
  37. 37 Burgerlijke ongehoorzaamheid 39
    1. Spanningsvelden: Wanneer is burgerlijke ongehoorzaamheid legitiem? 39
    2. Berechting in België van burgerlijke ongehoorzaamheid 39
  38. 38 Collectief verzet 39
  39. 39 Juridisch verzet 40
    1. Geïnstitutionaliseerd verzet 40
  40. 40 Prefiguratieve praktijken 40
    1. Geschiedenis sociaal werk x prefiguratieve praktijken 40
    2. Sterktes prefiguratieve praktijken 41
    3. Uitdagingen prefiguratieve praktijken 41
  41. 41 Cultuur 42
    1. Baricco – De barbaren: Mutatie (of zijn het de barbaren?) 42
    2. Cultuur als speelveld (voor wie heerst en overheerst) 43
    3. Cultuur als machtsveld (Gramsci): Wie de cultuur beheert, beheert macht 43
    4. Cultuur = Symbolen 43
  42. 42 Kunst 43
    1. Functies 43
  43. 43 Creatieve actievoering 43

Connected book
 image
Jan Vranken, Sarah van Leuvenhaege Niemand is een eiland
Publisher: Unknown ISBN: 9789463792622 Edition: 1

Document information

Study
Summarized whole book?
No
Which chapters are summarized?
11, 13
Uploaded on
June 15, 2026
Number of pages
44
Written in
2025/2026
Type
Summary
$5.90

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
robbevera
4.3
(3)
Sold
29
Followers
2
Items
27
Last sold
1 week ago



Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions