Inleiding tot het recht
College 1 – Inleiding + contracten
Wat is recht?
Recht is overal, het is een methode om de samenleving te ordenen (bepaald
door democratie)
Handhaving vs. rechtsregels -> is het altijd nuttig om rechtsregels te
handhaven? (rechtbank is traag, kost geld, veel legaliteiten etc.)
Types rechten
Objectieve rechten (the law)
o Geheel van rechtsregels en normen
o Algemene, abstracte bewoordingen
o Onafhankelijk van concrete persoon of situatie
Subjectieve rechten (the right to)
o Een door het recht erkende aanspraak op iemands gedrag
o Concreet recht van een persoon in een bepaalde situatie
o Vindt basis in objectief recht
Natuurlijke personen vs. rechtspersonen
= nieuwe entiteit die opgericht wordt door een of meerdere natuurlijke
personen (vzw, samenwerkingsverband, vennootschap, …) -> specifiek doel
Bij oprichten bedrijf: administratief eenvoudiger, aansprakelijkheid
(loskoppelen van persoonlijk vermogen)
Zaken (de rest): kapitaal, intellectueel eigendom, goederen, (dieren)
Verbod op rechtsmisbruik
Legaliteitsbeginsel: als de wet het niet uitdrukkelijk verboden heeft, dan
mag het, MAAR:
Algemeen rechtsbeginsel (Hof van Cassatie)
Normale uitoefening van recht door voorzichtig en bezorgd persoon
Men mag subjectief recht niet gebruiken met als enig doel de ander
te schaden
Men mag van twee gelijke manieren om recht uit te oefenen, niet
zomaar de meest schadelijke kiezen
Handhaving: herstel in natura of schadevergoeding
,Bronnen van recht
1. Wetgeving
2. Rechtspraak
3. Rechtsleer
Hiërarchie tussen de verschillende types wetten
Grondwet abstract geformuleerd (non-discriminatie, privacy, eerlijk
proces = mensenrechten) > niet concrete
Belgische staatsstructuur
Vroeger: eenheidsstaat, centraal gezag, ruime autonomie voor steden en
gemeenten
Nu: federale staat, meer bevoegdheden voor gemeenschappen en gewesten
Wetgevende macht: parlement,
senaat (kiezen via verkiezingen)
Uitvoerende macht: regering,
koning, politie
, Rechterlijke macht: rechtbank, Hof van Cassatie, hof van beroep (conflicten
over interpretatie wetgeving)
Contracten
Contract is iets wat je op elk moment kan sluiten met een tegenpartij,
belangrijke gevolgen en afspraken
Types recht:
Publiekrecht: verhouding overheid – burger
o Grondwettelijk recht
o Fiscaal recht
o Strafrecht
Privaatrecht: verhouding burger – burger
o Verbintenissenrecht (contracten)
o Aansprakelijkheidsrecht
Economisch recht: kenmerken van beide
o Consumentenbescherming
o Prijsreglementering
o Intellectueel eigendomsrecht
Contract: een juridisch bindende afspraak tussen partijen, beheerst
creatieve en commerciële context
Rechtsfeit of rechtshandeling
Alles wat je “schrijft” kan tegen je gebruikt worden of bewijst het ongelijk van
de andere partij (dus zelfs sms-bericht)
Elke handeling die je stelt is een rechtsfeit of rechtshandeling
Rechtsfeit: elk feit (gebeurtenis, toestand of handeling) waaraan het
objectief recht rechtsgevolgen verbindt (onbewust, ongewild)
Rechtsgevolgen: het tot stand brengen, wijzigen, overdragen of laten
verdwijnen van subjectieve rechten -> zonder rechtsgevolgen geen rechtsfeit
vb. iemand overlijdt, iemand wordt geboren, verkeersongeval
Bewijsvoering: te bewijzen met alle mogelijke middelen van het recht
Rechtshandeling: elke handeling die bewust wordt gesteld om de
rechtsgevolgen te bereiken die het objectief recht aan deze handeling
heeft verbonden (bewust, bedoeld)
vb. contract sluiten, huis verkopen, testament opmaken
College 1 – Inleiding + contracten
Wat is recht?
Recht is overal, het is een methode om de samenleving te ordenen (bepaald
door democratie)
Handhaving vs. rechtsregels -> is het altijd nuttig om rechtsregels te
handhaven? (rechtbank is traag, kost geld, veel legaliteiten etc.)
Types rechten
Objectieve rechten (the law)
o Geheel van rechtsregels en normen
o Algemene, abstracte bewoordingen
o Onafhankelijk van concrete persoon of situatie
Subjectieve rechten (the right to)
o Een door het recht erkende aanspraak op iemands gedrag
o Concreet recht van een persoon in een bepaalde situatie
o Vindt basis in objectief recht
Natuurlijke personen vs. rechtspersonen
= nieuwe entiteit die opgericht wordt door een of meerdere natuurlijke
personen (vzw, samenwerkingsverband, vennootschap, …) -> specifiek doel
Bij oprichten bedrijf: administratief eenvoudiger, aansprakelijkheid
(loskoppelen van persoonlijk vermogen)
Zaken (de rest): kapitaal, intellectueel eigendom, goederen, (dieren)
Verbod op rechtsmisbruik
Legaliteitsbeginsel: als de wet het niet uitdrukkelijk verboden heeft, dan
mag het, MAAR:
Algemeen rechtsbeginsel (Hof van Cassatie)
Normale uitoefening van recht door voorzichtig en bezorgd persoon
Men mag subjectief recht niet gebruiken met als enig doel de ander
te schaden
Men mag van twee gelijke manieren om recht uit te oefenen, niet
zomaar de meest schadelijke kiezen
Handhaving: herstel in natura of schadevergoeding
,Bronnen van recht
1. Wetgeving
2. Rechtspraak
3. Rechtsleer
Hiërarchie tussen de verschillende types wetten
Grondwet abstract geformuleerd (non-discriminatie, privacy, eerlijk
proces = mensenrechten) > niet concrete
Belgische staatsstructuur
Vroeger: eenheidsstaat, centraal gezag, ruime autonomie voor steden en
gemeenten
Nu: federale staat, meer bevoegdheden voor gemeenschappen en gewesten
Wetgevende macht: parlement,
senaat (kiezen via verkiezingen)
Uitvoerende macht: regering,
koning, politie
, Rechterlijke macht: rechtbank, Hof van Cassatie, hof van beroep (conflicten
over interpretatie wetgeving)
Contracten
Contract is iets wat je op elk moment kan sluiten met een tegenpartij,
belangrijke gevolgen en afspraken
Types recht:
Publiekrecht: verhouding overheid – burger
o Grondwettelijk recht
o Fiscaal recht
o Strafrecht
Privaatrecht: verhouding burger – burger
o Verbintenissenrecht (contracten)
o Aansprakelijkheidsrecht
Economisch recht: kenmerken van beide
o Consumentenbescherming
o Prijsreglementering
o Intellectueel eigendomsrecht
Contract: een juridisch bindende afspraak tussen partijen, beheerst
creatieve en commerciële context
Rechtsfeit of rechtshandeling
Alles wat je “schrijft” kan tegen je gebruikt worden of bewijst het ongelijk van
de andere partij (dus zelfs sms-bericht)
Elke handeling die je stelt is een rechtsfeit of rechtshandeling
Rechtsfeit: elk feit (gebeurtenis, toestand of handeling) waaraan het
objectief recht rechtsgevolgen verbindt (onbewust, ongewild)
Rechtsgevolgen: het tot stand brengen, wijzigen, overdragen of laten
verdwijnen van subjectieve rechten -> zonder rechtsgevolgen geen rechtsfeit
vb. iemand overlijdt, iemand wordt geboren, verkeersongeval
Bewijsvoering: te bewijzen met alle mogelijke middelen van het recht
Rechtshandeling: elke handeling die bewust wordt gesteld om de
rechtsgevolgen te bereiken die het objectief recht aan deze handeling
heeft verbonden (bewust, bedoeld)
vb. contract sluiten, huis verkopen, testament opmaken
