Sociale psychologie
Hoorcollege 1: Wat is sociale psychologie?
Handboek p.15 – 49
1.1 Studieobject & definitie van de sociale psychologie
1.2 Geschiedenis van de sociale psychologie
1.3 Het belang van ons sociale leven
1.4 Werkwijze van de sociale psychologie
0.Inleiding – de 'dancing plague'
• 1518, Straatsburg
• Vrouw danst op straat & kan niet stoppen: Vrouw begint spontaan te dansen in het openbaar
maar eigenlijk wil ze niet dansen en ze vraagt de omstaanders om haar te helpen stoppen
met dansen en de omstaanders smeken om te mogen stoppen met dansen ze hebben zo
veel pijn dat er sommige zelfs doodvallen van het dansen
• Anderen dansen mee
• Andere voorvallen: Er zijn gelijkaardige voorvallen geregistreerd op andere plaatsen
• Besmet met de dansziekte: dancing plague of dancing mania
→Mensen gaan op zoek naar verklaring: hoe komt het dat die mensen dansen → dansziekte
,• Sociale psychologie verklaringen: de plaag brak uit in regio’s met economische problemen
zoals overstromingen waardoor er minder oogst lukte, mensen kregen stress waardoor ze
een stressziekte kregen, het kwam vaak voor bij arme mensen (boeren, dienaars,
bedelaars,..)
• Mogelijk zouden de stressfactoren als gevolg van de moeilijke omstandigheden de
vatbaarheid voor een psychische aandoening vergroten
• Waarom dansen de mensen?
• Enerzijds kan het antropologisch verklaard worden, aangezien in veel culturen dansen
een ritueel is, Anderzijds: Massahysterie & angst voor de plaag → hypochondrie: mensen
die zich inbeelden dat ze ziek zijn en daarom voelen ze symptomen
o Vb. Iemand zegt ik heb vorige week buikgriep gekregen en je begint opens buikpijn te
krijgen
• Geprikt door een naald met drugs in (= spiking) : angst ontwikkeld dat van persoon tot
persoon wordt doorgegeven en je begint je al bang te voelen voor dat er iets van symptomen
voorkwam
Conclusie: sociale psychologie
Sociale psychologie bestudeert: de invloed van andere op ons individueel gedrag → focus op
gedrag van individuen en hoe dat dat beïnvloed wordt door anderen mensen
→MAW: welke invloed heeft de aanwezigheid van anderen op het gedrag van een individu?
De invloed die anderen op een individu hebben is meestal dwingend en tegelijk onbewust
De amerikaanse oostenrijkse psychologoog paul watzalwich beweerde dat je niet kan
communiceren als je aan anderen het signaal geeft dat je niet wil converseren, converseer je
met hen door te zeggen dat je niet wil converseren, dat louter non-verbaal doen zoals mensen de
rug toe keren als je niet wil praten is ook communicatie
Maar het geldt ook omgekeerd: je kan niet niet beïnvloed worden door anderen, zodra anderen
aanwezig zijn zullen je denkproces, je gedrag, emoties, motivatie,.. beïnvloed worden kan zowel
non-verbaal als verbaal
→ al het menselijk gedrag is sociaal: het is allemaal rechtstreeks of onrechtstreeks beïnvloed
door anderen, al is de rechtstreekse invloed van anderen nu wellicht verwaarloosbaar
Waarom wordt je beïnvloed door anderen?
• We zijn kuddedieren en we hebben anderen nodig
• De overlevingskansen zijn groter in een kudde, school, groep, maatschappij
• De kans dat een individu prooi wordt van een aanvaller wordt kleiner, de kans dat een
individu een prooi te pakken krijgt ( voedsel) wordt groter
• Door talenten te delen met anderen, wordt de efficiëntie van de gemeenschap groter op
voorwaarde dat de samenwerking niet stroef verloopt
• We hebben iemand nodig om mee te praten en te overleggen, iemand dat ons troost, ons
moed geeft, die ons bevestigt wat onze zelfwaarde doet stijgen,..
,1.1.Sudieobject & definitie van de sociale psychologie
De sociale psychologie bestudeert: hoe het gedrag van mensen beïnvloed wordt door het
gedrag van andere mensen
Materiële en formele objecten:
Materiële object van de sociale psych. = gedrag → kan zeer ruim worden beschouwd:
beïnvloeding betekent zowel de observeerbare en bewuste beïnvloeding, als de subtiele en de
onbewuste beïnvloeding
• Invloed van anderen op gedrag van het individu
• Observeerbaar – subtiel ( invloed van andere beïnvloed jou ook wanneer je het niet door
hebt want je zou je anders gedragen als je alleen bent)
• Bewust – onbewuste
o Voorbeeld van onbewuste beïnvloeding: het kan dat een gesprek jou op het moment niks
doet maar dat je later na het gesprek emotioneel wordt en dan heeft het gesprek dus
meer impact gehad op jou dan dat je verwacht had
Formele object van sociale psych. = wetmatigheden ontdekken op de manier waarop mensen
met elkaar omgaan
• Wetenschap
• Erklären (verklaren) en verstehen (begrijpen)
➔ Sociale psychologie is een wetenschap en gaat opzoek naar wetmatigheden om
gedrag te gaan verklaren en te begrijpen
➔ De sociale psych. Moet zich kunnen inleven in de ander, moet al haar/zijn empathie
gebruiken om de wetmatigheden die zij/hij ontdekt ook te kunnen begrijpen. Pas dan
weet je waarover je spreekt en wanneer je beleeft en doorleeft wat je bestudeert
Sociale psychologie vs sociologie en algemene psychologie
Verschil tussen algemene psychologie en sociale psychologie:
• Algemene psychologie bestudeert ook gedragingen die totaal buiten de sociale context
vallen vb. hoe een individu herinneringen opslaat, emoties of illusies ervaart
• Terwijl het studie gebied van de sociale psychologie sociaal gedrag is
, Verschil tussen sociologie en sociale psychologie:
De sociologie biedt weinig aandacht aan de individuele gedragingen van een persoon en wil
proberen ontdekken wat de sociale structuren en gehelen zijn → sociologie is de studie van
wetmatigheden van het gedrag van groepen (vb. maatschappij, cultuur, politiek,..)
Sociale psychologie probeert het gedrag van individuen in sociale relaties te bestuderen, en
vooral wanneer de interacties invloed hebben op of beïnvloed worden door anderen
➔ De sociale psychologie bevindt zich dus tussen algemene psychologie en sociologie
Is er overlap?
Interdisciplinariteit= disciplines die een inspiratie kunnen zijn voor elkaar
Definitie (G. Allport): sociale psychologie
Sociale psychologie= een studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen hoe de
gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen beïnvloed worden door de waargenomen,
ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en gedragingen van anderen."
Twee belangrijke elementen uit de definitie:
Het sociale en het individu
Drie doelen van de psychologie die je uit deze definitie kan halen:
1. Begrijpen
2. Verklaren
3. Voorspellen
Het individu (zie def. Allport)
Gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen (Gaat niet enkel over observeerbaar
gedrag maar ook over gevoelens en gedachtes (niet waarneembare)
Het sociale (zie def. Allport)
Beïnvloed door gedachtens, gevoelens, en gedragingen van anderen
Het subjectieve (zie def. Allport)
Het waargenomen, subjectieve of ingebeelde
➔ Kan ook gaan over impliciete gedachten, gevoelens en gedragingen
➔ Vb. Als je jou in beeld dat iemand een belangrijke leider is dan kan dat er al voor zorgen dat je
gaat gehoorzamen → (jou gedachten over een persoon zonder dat je het waarneembare
gedrag gezien hebt)
Hoorcollege 1: Wat is sociale psychologie?
Handboek p.15 – 49
1.1 Studieobject & definitie van de sociale psychologie
1.2 Geschiedenis van de sociale psychologie
1.3 Het belang van ons sociale leven
1.4 Werkwijze van de sociale psychologie
0.Inleiding – de 'dancing plague'
• 1518, Straatsburg
• Vrouw danst op straat & kan niet stoppen: Vrouw begint spontaan te dansen in het openbaar
maar eigenlijk wil ze niet dansen en ze vraagt de omstaanders om haar te helpen stoppen
met dansen en de omstaanders smeken om te mogen stoppen met dansen ze hebben zo
veel pijn dat er sommige zelfs doodvallen van het dansen
• Anderen dansen mee
• Andere voorvallen: Er zijn gelijkaardige voorvallen geregistreerd op andere plaatsen
• Besmet met de dansziekte: dancing plague of dancing mania
→Mensen gaan op zoek naar verklaring: hoe komt het dat die mensen dansen → dansziekte
,• Sociale psychologie verklaringen: de plaag brak uit in regio’s met economische problemen
zoals overstromingen waardoor er minder oogst lukte, mensen kregen stress waardoor ze
een stressziekte kregen, het kwam vaak voor bij arme mensen (boeren, dienaars,
bedelaars,..)
• Mogelijk zouden de stressfactoren als gevolg van de moeilijke omstandigheden de
vatbaarheid voor een psychische aandoening vergroten
• Waarom dansen de mensen?
• Enerzijds kan het antropologisch verklaard worden, aangezien in veel culturen dansen
een ritueel is, Anderzijds: Massahysterie & angst voor de plaag → hypochondrie: mensen
die zich inbeelden dat ze ziek zijn en daarom voelen ze symptomen
o Vb. Iemand zegt ik heb vorige week buikgriep gekregen en je begint opens buikpijn te
krijgen
• Geprikt door een naald met drugs in (= spiking) : angst ontwikkeld dat van persoon tot
persoon wordt doorgegeven en je begint je al bang te voelen voor dat er iets van symptomen
voorkwam
Conclusie: sociale psychologie
Sociale psychologie bestudeert: de invloed van andere op ons individueel gedrag → focus op
gedrag van individuen en hoe dat dat beïnvloed wordt door anderen mensen
→MAW: welke invloed heeft de aanwezigheid van anderen op het gedrag van een individu?
De invloed die anderen op een individu hebben is meestal dwingend en tegelijk onbewust
De amerikaanse oostenrijkse psychologoog paul watzalwich beweerde dat je niet kan
communiceren als je aan anderen het signaal geeft dat je niet wil converseren, converseer je
met hen door te zeggen dat je niet wil converseren, dat louter non-verbaal doen zoals mensen de
rug toe keren als je niet wil praten is ook communicatie
Maar het geldt ook omgekeerd: je kan niet niet beïnvloed worden door anderen, zodra anderen
aanwezig zijn zullen je denkproces, je gedrag, emoties, motivatie,.. beïnvloed worden kan zowel
non-verbaal als verbaal
→ al het menselijk gedrag is sociaal: het is allemaal rechtstreeks of onrechtstreeks beïnvloed
door anderen, al is de rechtstreekse invloed van anderen nu wellicht verwaarloosbaar
Waarom wordt je beïnvloed door anderen?
• We zijn kuddedieren en we hebben anderen nodig
• De overlevingskansen zijn groter in een kudde, school, groep, maatschappij
• De kans dat een individu prooi wordt van een aanvaller wordt kleiner, de kans dat een
individu een prooi te pakken krijgt ( voedsel) wordt groter
• Door talenten te delen met anderen, wordt de efficiëntie van de gemeenschap groter op
voorwaarde dat de samenwerking niet stroef verloopt
• We hebben iemand nodig om mee te praten en te overleggen, iemand dat ons troost, ons
moed geeft, die ons bevestigt wat onze zelfwaarde doet stijgen,..
,1.1.Sudieobject & definitie van de sociale psychologie
De sociale psychologie bestudeert: hoe het gedrag van mensen beïnvloed wordt door het
gedrag van andere mensen
Materiële en formele objecten:
Materiële object van de sociale psych. = gedrag → kan zeer ruim worden beschouwd:
beïnvloeding betekent zowel de observeerbare en bewuste beïnvloeding, als de subtiele en de
onbewuste beïnvloeding
• Invloed van anderen op gedrag van het individu
• Observeerbaar – subtiel ( invloed van andere beïnvloed jou ook wanneer je het niet door
hebt want je zou je anders gedragen als je alleen bent)
• Bewust – onbewuste
o Voorbeeld van onbewuste beïnvloeding: het kan dat een gesprek jou op het moment niks
doet maar dat je later na het gesprek emotioneel wordt en dan heeft het gesprek dus
meer impact gehad op jou dan dat je verwacht had
Formele object van sociale psych. = wetmatigheden ontdekken op de manier waarop mensen
met elkaar omgaan
• Wetenschap
• Erklären (verklaren) en verstehen (begrijpen)
➔ Sociale psychologie is een wetenschap en gaat opzoek naar wetmatigheden om
gedrag te gaan verklaren en te begrijpen
➔ De sociale psych. Moet zich kunnen inleven in de ander, moet al haar/zijn empathie
gebruiken om de wetmatigheden die zij/hij ontdekt ook te kunnen begrijpen. Pas dan
weet je waarover je spreekt en wanneer je beleeft en doorleeft wat je bestudeert
Sociale psychologie vs sociologie en algemene psychologie
Verschil tussen algemene psychologie en sociale psychologie:
• Algemene psychologie bestudeert ook gedragingen die totaal buiten de sociale context
vallen vb. hoe een individu herinneringen opslaat, emoties of illusies ervaart
• Terwijl het studie gebied van de sociale psychologie sociaal gedrag is
, Verschil tussen sociologie en sociale psychologie:
De sociologie biedt weinig aandacht aan de individuele gedragingen van een persoon en wil
proberen ontdekken wat de sociale structuren en gehelen zijn → sociologie is de studie van
wetmatigheden van het gedrag van groepen (vb. maatschappij, cultuur, politiek,..)
Sociale psychologie probeert het gedrag van individuen in sociale relaties te bestuderen, en
vooral wanneer de interacties invloed hebben op of beïnvloed worden door anderen
➔ De sociale psychologie bevindt zich dus tussen algemene psychologie en sociologie
Is er overlap?
Interdisciplinariteit= disciplines die een inspiratie kunnen zijn voor elkaar
Definitie (G. Allport): sociale psychologie
Sociale psychologie= een studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen hoe de
gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen beïnvloed worden door de waargenomen,
ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en gedragingen van anderen."
Twee belangrijke elementen uit de definitie:
Het sociale en het individu
Drie doelen van de psychologie die je uit deze definitie kan halen:
1. Begrijpen
2. Verklaren
3. Voorspellen
Het individu (zie def. Allport)
Gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen (Gaat niet enkel over observeerbaar
gedrag maar ook over gevoelens en gedachtes (niet waarneembare)
Het sociale (zie def. Allport)
Beïnvloed door gedachtens, gevoelens, en gedragingen van anderen
Het subjectieve (zie def. Allport)
Het waargenomen, subjectieve of ingebeelde
➔ Kan ook gaan over impliciete gedachten, gevoelens en gedragingen
➔ Vb. Als je jou in beeld dat iemand een belangrijke leider is dan kan dat er al voor zorgen dat je
gaat gehoorzamen → (jou gedachten over een persoon zonder dat je het waarneembare
gedrag gezien hebt)
