3.2 Definitie
Invalshoek 1: Een stoornis in het functioneren van een persoon (deficit)
Bij deze definitie van verstandelijke beperking ligt de focus op een stoornis of een beperking in het
functioneren.
American Association on Intellectial and Developmental Disabilities (AAIIDD – 2010).
Een verstandelijke beperking wordt gekenmerkt door drie kernelementen:
o Significante beperkingen in het intellectuele functioneren.
o Significante beperkingen in het adaptief gedrag zoals conceptuele, sociale en
praktisch adaptieve vaardigheden.
o Deze beperkingen ontstaan vóór de leeftijd van 18 jaar.
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5 – 2013)
Een stoornis…
o … Ontstaan tijdens de ontwikkelingsperiode.
o … Omvat beperkingen in het intellectuele functioneren.
o … Omvat beperkingen in het adaptieve functioneren op conceptueel, sociaal en
praktisch vlak.
In de definities van verstandelijke beperking kunnen drie kernelementen onderscheiden worden:
Kernelement 1: Significante beperkingen in het intellectuele functioneren.
De globale capaciteit van een individu om:
Doelgericht te handelen
Rationeel te denken
Op een effectieve wijze om te gaan met zijn omgeving
Een lager IQ cijfer was lange tijd het enige kenmerk. Zo deelde men in op basis van licht, matig tot
ernstige verstandelijke beperking op basis van het IQ.
De globale capaciteit verwijst naar een hogere orde van cognitieve vaardigheden (Schalock):
Redeneren Plannen
Problemen oplossen Abstract denken
Complexe ideeën begrijpen Leren op basis van instructie en ervaring
Oordelen Praktisch inzicht
Kernelement 2: Significante beperkingen in de adaptieve vaardigheden
Adaptief gedrag verwijst naar:
De effectiviteit en de mate waarin iemand beantwoordt aan de eisen van de persoonlijke
onafhankelijkheid en sociale verantwoordelijkheid, die verwacht worden op een bepaalde leeftijd
en in een bepaalde cultuur.
Adaptief gedrag is een verzamelbegrip voor drie groepen van vaardigheden die je nodig hebt om:
Te kunnen functioneren in het dagelijks leven.
Je te kunnen aanpassen aan veranderde omstandigheden.
1