Kinderen en jongeren visuele beperkingen
6.1 Inleiding
- De beperkingen die kinderen en jongeren met blindheid en slechtziendheid ervaren bij het
deelnemen aan de samenleving zijn vaak:
o Sociale interacties met leeftijdsgenootjes.
o Vriendschap met leeftijdsgenootjes.
- Op elke onderdeel van het proces kijken kan er iets mis gaan. Dit heeft een invloed op het
gezichtsvermogen:
1. Lichtprikkel
2. Oog met lens
3. Netvlies
4. Zenuwbanen
5. Hersenen
6.2 Classificatie en terminologie
6.2.1 Visuele beperking, slechtziendheid en blindheid
- Een visuele beperking is een stoornis in één of meerdere visuele functies.
- Overzicht van alle visuele functies. De verzameling van deze visuele functies noemt men
gezichtsvermogen:
o Lichtzien – licht(over)gevoeligheid
o Vormzien (gezichtsscherpte)
o Kleurenzien
o Gezichtsveld
o Accommoderen
o Licht-donkeradaptatie
o Contrastgevoeligheid
o Oogbewegingen
o Binoculair zien
- Iemand wordt blind of slechtziend genoemd op basis van:
o Gezichtsscherpte (= visus)
o Gezichtsveld
Gezichtsscherpte (visus):
De afstand waarop iemand details kan waarnemen gedeeld door de afstand waarop iemand met een
gezond oog deze details kan waarnemen.
Bv.: Als een kind de letter ‘D’ op 1 meter kan onderscheiden van een ‘O’ of ‘P’ terwijl een goedziende
persoon dat op 10 meter kan, dan is de gezichtsscherpte van dat kind 1 over 10.
1
, - Bij het meten van gezichtsscherpte wordt vaak gebruik gemaakt van letters of symbolen die
een kind moet benoemen of herkennen.
- Bijziend: zien van dichtbij heel scherp, maar hebben het moeilijk om iets wat veraf is duidelijk
te onderscheiden.
- Verziend: wat veraf is, wordt scherp waargenomen, wat nabij is onscherp en onduidelijk.
- Gele vlek: de gele vlek is een gebied aan de achterkant van
het netvlies waar zich grotendeels kegeltjes in de
lichtgevoelige laag bevinden. Kegeltjes zijn de zintuigcellen
waarmee het mogelijk is kleuren waar te nemen.
De gele vlek - als brandpunt van de ooglens - is het gebied
waarmee men de kleinste details kan waarnemen.
Gezichtsveld
- Grootte van het overzicht dat iemand in 1 blik heeft, als de ogen niet bewegen.
- Tweede visuele functie die bepaalt of er sprake is van een visuele beperking.
- Centraal gezichtsveld = gestoord (1)
o Moeite met lezen, gezichten herkennen
- Perifeer gezichtsveld = gestoord (2)
o Moeite met bijvoorbeeld fietsen, omgeving te zien
- Scotomen = uitval verspreid over het gezichtsveld (3)
1 2 3
Blindheid Slechtziendheid
Gezichtsscherpte kleiner dan 1/20 Gezichtsscherpte 3/10 – 1/20
En/of En/of
Gezichtsveld beperkt tot 10 graden Gezichtsveld tot minder dan 20 graden
6.4 Factoren die van invloed zijn op het visuele functioneren
6.4.1 Zien, kijken en waarnemen
- Slechtziendheid kan op verschillende niveaus manifesteren.
- Problemen kunnen optreden in het oog, maar ook in de visuele banen in de hersenen.
2
6.1 Inleiding
- De beperkingen die kinderen en jongeren met blindheid en slechtziendheid ervaren bij het
deelnemen aan de samenleving zijn vaak:
o Sociale interacties met leeftijdsgenootjes.
o Vriendschap met leeftijdsgenootjes.
- Op elke onderdeel van het proces kijken kan er iets mis gaan. Dit heeft een invloed op het
gezichtsvermogen:
1. Lichtprikkel
2. Oog met lens
3. Netvlies
4. Zenuwbanen
5. Hersenen
6.2 Classificatie en terminologie
6.2.1 Visuele beperking, slechtziendheid en blindheid
- Een visuele beperking is een stoornis in één of meerdere visuele functies.
- Overzicht van alle visuele functies. De verzameling van deze visuele functies noemt men
gezichtsvermogen:
o Lichtzien – licht(over)gevoeligheid
o Vormzien (gezichtsscherpte)
o Kleurenzien
o Gezichtsveld
o Accommoderen
o Licht-donkeradaptatie
o Contrastgevoeligheid
o Oogbewegingen
o Binoculair zien
- Iemand wordt blind of slechtziend genoemd op basis van:
o Gezichtsscherpte (= visus)
o Gezichtsveld
Gezichtsscherpte (visus):
De afstand waarop iemand details kan waarnemen gedeeld door de afstand waarop iemand met een
gezond oog deze details kan waarnemen.
Bv.: Als een kind de letter ‘D’ op 1 meter kan onderscheiden van een ‘O’ of ‘P’ terwijl een goedziende
persoon dat op 10 meter kan, dan is de gezichtsscherpte van dat kind 1 over 10.
1
, - Bij het meten van gezichtsscherpte wordt vaak gebruik gemaakt van letters of symbolen die
een kind moet benoemen of herkennen.
- Bijziend: zien van dichtbij heel scherp, maar hebben het moeilijk om iets wat veraf is duidelijk
te onderscheiden.
- Verziend: wat veraf is, wordt scherp waargenomen, wat nabij is onscherp en onduidelijk.
- Gele vlek: de gele vlek is een gebied aan de achterkant van
het netvlies waar zich grotendeels kegeltjes in de
lichtgevoelige laag bevinden. Kegeltjes zijn de zintuigcellen
waarmee het mogelijk is kleuren waar te nemen.
De gele vlek - als brandpunt van de ooglens - is het gebied
waarmee men de kleinste details kan waarnemen.
Gezichtsveld
- Grootte van het overzicht dat iemand in 1 blik heeft, als de ogen niet bewegen.
- Tweede visuele functie die bepaalt of er sprake is van een visuele beperking.
- Centraal gezichtsveld = gestoord (1)
o Moeite met lezen, gezichten herkennen
- Perifeer gezichtsveld = gestoord (2)
o Moeite met bijvoorbeeld fietsen, omgeving te zien
- Scotomen = uitval verspreid over het gezichtsveld (3)
1 2 3
Blindheid Slechtziendheid
Gezichtsscherpte kleiner dan 1/20 Gezichtsscherpte 3/10 – 1/20
En/of En/of
Gezichtsveld beperkt tot 10 graden Gezichtsveld tot minder dan 20 graden
6.4 Factoren die van invloed zijn op het visuele functioneren
6.4.1 Zien, kijken en waarnemen
- Slechtziendheid kan op verschillende niveaus manifesteren.
- Problemen kunnen optreden in het oog, maar ook in de visuele banen in de hersenen.
2
