RECHT VAN DE EUROPESE UNIE – overzicht van de arresten
Hoofdstuk 3 : De fundamentele beginselen van de EU-rechtsorde
3.1 De EU is een autonome constitutionele rechtsgemeenschap
227, Inuit Situering :
Inuit vraagt de vernietiging van de beschikking van het Gerecht waarbij hun
beroep tot nietigverklaring niet-ontvankelijk was verklaard. Er was namelijk
niet voldaan aan de voorwaarden van art. 263, alinea 4 van het VWEU.
Besluit van het Hof :
niet besproken
Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 90 = Het Hof verwijst naar art. 19 VEU. Het Hof stelt dat uit dat artikel
blijkt dat het rechterlijk toezicht op de eerbiediging van de rechtsorde van
de Unie gebeurt door het Hof zelf en de rechters van de lidstaten.
• alinea 91 = Het Hof stelt dat de unie een unie is die beheerst wordt door
het recht, in die zin dat haar instellingen niet ontkomen aan de toezicht op
de verenigbaarheid van haar handelingen.
DUS zowel de lidstaten als de instellingen zijn gehouden aan het recht
Belang van het arrest voor de leerstof :
De Europese Unie is een rechtsgemeenschap dus een unie die beheerst wordt
door het recht en met veel belang aan het recht. Het recht van de Europese
Unie geldt voor zowel de lidstaten als de instellingen van de Unie.
281, ASJIP Situering :
Het arrest is het eerste arrest dat veel belang hecht om de ‘rule of law ‘ te doen
naleven in de lidstaten. Dit arrest is de start van een hele hoop andere
rechtspraak van het Hof van Justitie m.b.t. de ‘rule of law’ in de lidstaten.
Het is een merkwaardige prejudiciële vraag want op het eerste gezicht heeft de
Europese Unie niets te maken met dit geschil. Hoe een lidstaat zijn rechterlijke
organisatie inricht, heeft niets te maken met het Europees recht.
In Portugal werd beslist tot een tijdelijke salarisverlaging voor het
overheidspersoneel waaronder ook rechters. Volgens de vakbond van de
rechters (ASJIP) was deze salarisverlaging in strijd met het beginsel van de
onafhankelijkheid van rechters zoals opgenomen in art. 19 VEU en art. 47
Handvest Grondrechten. De zaak komt bij de rechtbank in Portugal en deze
rechtbank stelt een prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie of het Unierecht
deze salarisverlaging al dan niet toelaat.
Besluit van het Hof :
Het Hof stelt dat het Europees recht niet verbiedt dat Portugal in het kader van
zijn besparingen gaat besparen op de lonen van rechters. Het Hof van Justitie
bevestigt ook dat het Europees recht wel iets te zeggen heeft over de manier
waarop de lidstaten hun rechterlijke organisatie gaan inrichten. De redenering
van het Hof van Justitie gaat als volgt (zie hieronder).
1
,Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 27 = De rechtsvraag van de Portugese rechtbank.
• alinea 29 = Het Hof zegt dus eigenlijk dat art. 19 VEU geldt voor alle
domeinen van het Unierecht geldt, zelfs over de domeinen waar de rechter
het Unierecht niet concreet zou toepassen.
• alinea 30 = De Unie is gebaseerd op waarden zoals de rechtstaat volgens
art. 2 VEU. De lidstaten moeten onderling vertrouwen hebben en ze delen
een reeks waarden die worden vermeld in art. 2 VEU.
• alinea 31 = De Unie is een Unie die wordt beheerst door het recht.
• alinea 32 = Het Hof stelt dat art. 19 en 2 VEU samengelezen moeten
worden. Het artikel 2 VEU stelt dat de Unie is gebaseerd op de waarden van
de rechtstaat en art. 19 VEU gaat concretiseren wat er met de ‘rule of law’
wordt bedoeld in de Europese Unie. De ‘rule of law’ geconcretiseerd houdt
in dat er rechterlijk toezicht is dat toekomt aan het Hof van Justitie en de
nationale rechters van de lidstaten.
• alinea 33 = idem. van alinea 32
• alinea 34 = Het komt dus aan de lidstaten toe om de toepassing en de
eerbiediging van het Unierecht op hun grondgebied te waarborgen. De
lidstaten moeten daartoe de nodige rechtsmiddelen voorzien om het recht
op daadwerkelijke rechtsbescherming te verzekeren.
• alinea 35 = Het beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming uit art. 19
VEU is een algemeen beginsel van het Unierecht. Het is vastgelegd in art.
6 en 13 EVRM en art. 47 Handvest.
• alinea 36 = Het is inherent aan bestaan van rechtsstaat dat er eYectieve
rechterlijke toetsing bestaat om naleving van het Unirecht te verzekeren.
• alinea 37 = Alle rechterlijke instanties die optreden in de onder het
Unierecht vallende gebieden moeten voldoen aan de eisen van het
beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming.
• alinea 39 = Als we kijken naar de Portugese rechters dan zien we dat de
klacht vooral is ingediend door de rechters van het Portugese Rekenhof.
Het Hof kijkt dan concreet naar dit Rekenhof en de bevoegdheid van het
Rekenhof. Het Hof stelt daarbij vast dat het Rekenhof vragen KAN krijgen
over de toepassing en de uitlegging van het Unierecht. Het Hof stelt dus
dat het Rekenhof KAN geconfronteerd worden met zaken van het Europees
recht. Het Rekenhof is dus actief op onder het Unierecht vallend gebied.
• alinea 40 = Voor zover het Rekenhof uitspraak doet over het Unierecht
moet er worden gewaarborgd dat deze instelling voldoet aan de eisen van
het beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming.
DUS redenering van het Hof = Als een instantie kan geconfronteerd worden
met zaken van het Unierecht dan moeten deze volgens art. 19 VEU voldoen
aan eisen van daadwerkelijke rechtsbescherming. Het is erg moeilijk om
vast te stellen wie al dan niet met Unierecht geconfronteerd zal worden
dus eigenlijk zegt het Hof dat de rechterlijke organisatie van de lidstaat
moet voldoen aan de eisen van de daadwerkelijke rechtsbescherming.
• alinea 41 = Wat is ‘conform’ daadwerkelijke rechtsbescherming?
De instandhouding van de onafhankelijkheid van de rechterlijke instanties
is daarbij heel belangrijk en dat staat in art. 47 Handvest.
• alinea 42 = De onafhankelijkheid van rechters geldt zowel voor de Unie als
voor de nationale rechterlijke instanties van de lidstaten.
• alinea 44 = Een definitie van het begrip ‘onafhankelijkheid’.
2
, • alinea 45 = Ook de bezoldiging van rechters is inherent aan de
onafhankelijkheid van de rechters.
Belang van het arrest voor de leerstof :
Het Hof maakt in dit arrest een driestapsredenering :
1. Artikel 2 VEU met de fundamentele waarden en de ‘rule of law’.
2. De concretisering van art. 2 VEU in art. 19 VEU waarbij zowel het Hof
als de lidstaten zorgen voor de naleving van het Unierecht en moeten
voldoen aan beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming.
3. De inhoud van het begrip ‘daadwerkelijke rechtsbescherming’ haalt
het Hof uit de inhoud van art. 47 Handvest.
De Europese Unie is een rechtsgemeenschap dus een Unie die beheerst wordt
door het recht en met veel belang aan het recht. Het arrest benadrukt het
beginsel van de daadwerkelijke rechtsbescherming.
329, C/Polen Situering :
Na het arrest ASJIP zal de Commissie aan het Hof vragen om Polen te
veroordelen voor het schenden van art. 19 VEU en art. 267 VWEU omdat er
daarbij was beslist dat het Europees recht wel raakt aan de rechterlijke orde
van de lidstaten. Polen had zijn tuchtrechtelijk regime aangepast om meer
invloed te hebben op rechters en dit bedreigt onafhankelijkheid van rechters.
Besluit van het Hof :
Polen schendt het Europees recht.
Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 50 = De Unie bestaat uit staten die de waarde van art. 2 VEU
aanvaarden en deze ook eerbiedigen en bevorderen.
• alinea 51 = Het Hof gaat verder op alinea 50 en stelt dat een lidstaat geen
afbreuk mag doen aan de waarden zoals de ‘rule of law’ in art. 2 VEU, die
geconcretiseerd staat in art. 19 VEU.
• alinea 52 = Uit art. 19 VEU kunnen we het algemeen beginsel van de
daadwerkelijke rechtsbescherming afleiden dat is vastgelegd in art. 6 en
13 EVRM en art. 47 Handvest.
• alinea 53 – 54 = Het toepassingsgebied van het beginsel van de
daadwerkelijke rechtsbescherming. (zie terug arrest ASJIP)
• alinea 55 = Als we kijken naar de tuchtkamers van Polen dan stelt het Hof
vast dat zij geconfronteerd KUNNEN worden met het Europees recht en
dus ook onder het toepassingsgebied van art. 19 VEU vallen.
• alinea 56 = De rechterlijke organisatie van de lidstaten valt onder de
bevoegdheid van de lidstaten (volgt argument Polen) maar (nuance
argument van Polen) dit haalt niet weg dat men ook nog steeds rekening
moet houden met de verplichtingen die voortvloeien uit het Unierecht.
Belang van het arrest voor de leerstof :
De Europese Unie is een rechtsgemeenschap dus een Unie die beheerst wordt
door het recht en met veel belang aan het recht. Het arrest benadrukt het
beginsel van de daadwerkelijke rechtsbescherming.
3
, 53, Situering :
Les Verts ‘Les Verts’ is een Franse economische politieke partij, die een beroep tot
nietigverklaring invoert bij het Hof van Justitie tegen een besluit van het EU-
parlement over de financiering van de verkiezingscampagne voor de Europese
verkiezingen. Het probleem is hier dat Les Verts zich beroept op het art. 173
EEG-Verdrag maar het artikel liet enkel de wettigheidstoetsing van de
handelingen van de Raad en de Commissie. Het EU-parlement was op dat
moment voornamelijk een adviserend orgaan dus men zag het nut er niet van
in om in een mogelijkheid te voorzien deze handelingen aan te vechten.
Besluit van het Hof :
Er kan een beroep tot nietigverklaring worden ingesteld tegen de handelingen
van het EU-parlement.
Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 23 = Het Hof stelt hier dat de Unie een rechtsgemeenschap is en dat
het Verdrag zodanig belangrijk is dat het als een Grondwet is, d.w.z. het
Verdrag is een constitutioneel handvest. In de artikelen van dit Verdrag
krijgt het Hof toezicht op de wettigheid van handelingen van instellingen.
• alinea 24 = Het Verdrag vermeld enkel de handelingen van de Raad en de
Commissie maar er dient rechtstreeks beroep open te staan tegen ‘alle
door de instellingen getroYen bepalingen die beogen rechtsgevolgen
teweeg te brengen’, d.w.z. ook tegen de handelingen van EU-parlement.
• alinea 25 = Een uitlegging van het artikel die de handelingen van het EU-
parlement uitsluit, zou leiden tot een resultaat strijdig met het Verdrag.
Belang van het arrest voor de leerstof :
De Europese Unie is een constitutionele rechtsgemeenschap. De Europese
Unie heeft een grondwettelijk kader vergelijkbaar met dat van de lidstaten
bestaande uit waarden, beginselen, doelen,... Het Hof gaat afwijken van de
letterlijke interpretatie van de bepaling vanuit het idee dat de Unie een
constitutionele rechtsgemeenschap is.
Vandaag de dag is de tekst van het Verdrag gewijzigd naar aanleiding van het
arrest en staat er wel expliciet in art. 263 VWEU dat de handelingen van het EU-
parlement aangevochten kunnen worden voor het Hof van Justitie.
303, Situering :
Wightman Het Hof van Justitie krijgt de vraag of een kennisgeving van een lidstaat o.b.v.
art. 50 VEU (uitreding uit de Europese Unie) eenzijdig kan worden
teruggetrokken en onder welke voorwaarden dit kan. Deze vraag komt er naar
aanleiding van de Brexit.
Besluit van het Hof :
Het Hof stelt dat dit mogelijk is tot op het ogenblik dat het akkoord concreet in
werking gaat treden, kan men altijd terugkomen op het uittreden.
Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 44 = De oprichtingsverdragen vormen het constitutionele handvest
waarop de Unie is gegrond en deze hebben nieuwe rechtsorde gemaakt,
die afwijkt van het klassiek internationaal recht.
4
Hoofdstuk 3 : De fundamentele beginselen van de EU-rechtsorde
3.1 De EU is een autonome constitutionele rechtsgemeenschap
227, Inuit Situering :
Inuit vraagt de vernietiging van de beschikking van het Gerecht waarbij hun
beroep tot nietigverklaring niet-ontvankelijk was verklaard. Er was namelijk
niet voldaan aan de voorwaarden van art. 263, alinea 4 van het VWEU.
Besluit van het Hof :
niet besproken
Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 90 = Het Hof verwijst naar art. 19 VEU. Het Hof stelt dat uit dat artikel
blijkt dat het rechterlijk toezicht op de eerbiediging van de rechtsorde van
de Unie gebeurt door het Hof zelf en de rechters van de lidstaten.
• alinea 91 = Het Hof stelt dat de unie een unie is die beheerst wordt door
het recht, in die zin dat haar instellingen niet ontkomen aan de toezicht op
de verenigbaarheid van haar handelingen.
DUS zowel de lidstaten als de instellingen zijn gehouden aan het recht
Belang van het arrest voor de leerstof :
De Europese Unie is een rechtsgemeenschap dus een unie die beheerst wordt
door het recht en met veel belang aan het recht. Het recht van de Europese
Unie geldt voor zowel de lidstaten als de instellingen van de Unie.
281, ASJIP Situering :
Het arrest is het eerste arrest dat veel belang hecht om de ‘rule of law ‘ te doen
naleven in de lidstaten. Dit arrest is de start van een hele hoop andere
rechtspraak van het Hof van Justitie m.b.t. de ‘rule of law’ in de lidstaten.
Het is een merkwaardige prejudiciële vraag want op het eerste gezicht heeft de
Europese Unie niets te maken met dit geschil. Hoe een lidstaat zijn rechterlijke
organisatie inricht, heeft niets te maken met het Europees recht.
In Portugal werd beslist tot een tijdelijke salarisverlaging voor het
overheidspersoneel waaronder ook rechters. Volgens de vakbond van de
rechters (ASJIP) was deze salarisverlaging in strijd met het beginsel van de
onafhankelijkheid van rechters zoals opgenomen in art. 19 VEU en art. 47
Handvest Grondrechten. De zaak komt bij de rechtbank in Portugal en deze
rechtbank stelt een prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie of het Unierecht
deze salarisverlaging al dan niet toelaat.
Besluit van het Hof :
Het Hof stelt dat het Europees recht niet verbiedt dat Portugal in het kader van
zijn besparingen gaat besparen op de lonen van rechters. Het Hof van Justitie
bevestigt ook dat het Europees recht wel iets te zeggen heeft over de manier
waarop de lidstaten hun rechterlijke organisatie gaan inrichten. De redenering
van het Hof van Justitie gaat als volgt (zie hieronder).
1
,Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 27 = De rechtsvraag van de Portugese rechtbank.
• alinea 29 = Het Hof zegt dus eigenlijk dat art. 19 VEU geldt voor alle
domeinen van het Unierecht geldt, zelfs over de domeinen waar de rechter
het Unierecht niet concreet zou toepassen.
• alinea 30 = De Unie is gebaseerd op waarden zoals de rechtstaat volgens
art. 2 VEU. De lidstaten moeten onderling vertrouwen hebben en ze delen
een reeks waarden die worden vermeld in art. 2 VEU.
• alinea 31 = De Unie is een Unie die wordt beheerst door het recht.
• alinea 32 = Het Hof stelt dat art. 19 en 2 VEU samengelezen moeten
worden. Het artikel 2 VEU stelt dat de Unie is gebaseerd op de waarden van
de rechtstaat en art. 19 VEU gaat concretiseren wat er met de ‘rule of law’
wordt bedoeld in de Europese Unie. De ‘rule of law’ geconcretiseerd houdt
in dat er rechterlijk toezicht is dat toekomt aan het Hof van Justitie en de
nationale rechters van de lidstaten.
• alinea 33 = idem. van alinea 32
• alinea 34 = Het komt dus aan de lidstaten toe om de toepassing en de
eerbiediging van het Unierecht op hun grondgebied te waarborgen. De
lidstaten moeten daartoe de nodige rechtsmiddelen voorzien om het recht
op daadwerkelijke rechtsbescherming te verzekeren.
• alinea 35 = Het beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming uit art. 19
VEU is een algemeen beginsel van het Unierecht. Het is vastgelegd in art.
6 en 13 EVRM en art. 47 Handvest.
• alinea 36 = Het is inherent aan bestaan van rechtsstaat dat er eYectieve
rechterlijke toetsing bestaat om naleving van het Unirecht te verzekeren.
• alinea 37 = Alle rechterlijke instanties die optreden in de onder het
Unierecht vallende gebieden moeten voldoen aan de eisen van het
beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming.
• alinea 39 = Als we kijken naar de Portugese rechters dan zien we dat de
klacht vooral is ingediend door de rechters van het Portugese Rekenhof.
Het Hof kijkt dan concreet naar dit Rekenhof en de bevoegdheid van het
Rekenhof. Het Hof stelt daarbij vast dat het Rekenhof vragen KAN krijgen
over de toepassing en de uitlegging van het Unierecht. Het Hof stelt dus
dat het Rekenhof KAN geconfronteerd worden met zaken van het Europees
recht. Het Rekenhof is dus actief op onder het Unierecht vallend gebied.
• alinea 40 = Voor zover het Rekenhof uitspraak doet over het Unierecht
moet er worden gewaarborgd dat deze instelling voldoet aan de eisen van
het beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming.
DUS redenering van het Hof = Als een instantie kan geconfronteerd worden
met zaken van het Unierecht dan moeten deze volgens art. 19 VEU voldoen
aan eisen van daadwerkelijke rechtsbescherming. Het is erg moeilijk om
vast te stellen wie al dan niet met Unierecht geconfronteerd zal worden
dus eigenlijk zegt het Hof dat de rechterlijke organisatie van de lidstaat
moet voldoen aan de eisen van de daadwerkelijke rechtsbescherming.
• alinea 41 = Wat is ‘conform’ daadwerkelijke rechtsbescherming?
De instandhouding van de onafhankelijkheid van de rechterlijke instanties
is daarbij heel belangrijk en dat staat in art. 47 Handvest.
• alinea 42 = De onafhankelijkheid van rechters geldt zowel voor de Unie als
voor de nationale rechterlijke instanties van de lidstaten.
• alinea 44 = Een definitie van het begrip ‘onafhankelijkheid’.
2
, • alinea 45 = Ook de bezoldiging van rechters is inherent aan de
onafhankelijkheid van de rechters.
Belang van het arrest voor de leerstof :
Het Hof maakt in dit arrest een driestapsredenering :
1. Artikel 2 VEU met de fundamentele waarden en de ‘rule of law’.
2. De concretisering van art. 2 VEU in art. 19 VEU waarbij zowel het Hof
als de lidstaten zorgen voor de naleving van het Unierecht en moeten
voldoen aan beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming.
3. De inhoud van het begrip ‘daadwerkelijke rechtsbescherming’ haalt
het Hof uit de inhoud van art. 47 Handvest.
De Europese Unie is een rechtsgemeenschap dus een Unie die beheerst wordt
door het recht en met veel belang aan het recht. Het arrest benadrukt het
beginsel van de daadwerkelijke rechtsbescherming.
329, C/Polen Situering :
Na het arrest ASJIP zal de Commissie aan het Hof vragen om Polen te
veroordelen voor het schenden van art. 19 VEU en art. 267 VWEU omdat er
daarbij was beslist dat het Europees recht wel raakt aan de rechterlijke orde
van de lidstaten. Polen had zijn tuchtrechtelijk regime aangepast om meer
invloed te hebben op rechters en dit bedreigt onafhankelijkheid van rechters.
Besluit van het Hof :
Polen schendt het Europees recht.
Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 50 = De Unie bestaat uit staten die de waarde van art. 2 VEU
aanvaarden en deze ook eerbiedigen en bevorderen.
• alinea 51 = Het Hof gaat verder op alinea 50 en stelt dat een lidstaat geen
afbreuk mag doen aan de waarden zoals de ‘rule of law’ in art. 2 VEU, die
geconcretiseerd staat in art. 19 VEU.
• alinea 52 = Uit art. 19 VEU kunnen we het algemeen beginsel van de
daadwerkelijke rechtsbescherming afleiden dat is vastgelegd in art. 6 en
13 EVRM en art. 47 Handvest.
• alinea 53 – 54 = Het toepassingsgebied van het beginsel van de
daadwerkelijke rechtsbescherming. (zie terug arrest ASJIP)
• alinea 55 = Als we kijken naar de tuchtkamers van Polen dan stelt het Hof
vast dat zij geconfronteerd KUNNEN worden met het Europees recht en
dus ook onder het toepassingsgebied van art. 19 VEU vallen.
• alinea 56 = De rechterlijke organisatie van de lidstaten valt onder de
bevoegdheid van de lidstaten (volgt argument Polen) maar (nuance
argument van Polen) dit haalt niet weg dat men ook nog steeds rekening
moet houden met de verplichtingen die voortvloeien uit het Unierecht.
Belang van het arrest voor de leerstof :
De Europese Unie is een rechtsgemeenschap dus een Unie die beheerst wordt
door het recht en met veel belang aan het recht. Het arrest benadrukt het
beginsel van de daadwerkelijke rechtsbescherming.
3
, 53, Situering :
Les Verts ‘Les Verts’ is een Franse economische politieke partij, die een beroep tot
nietigverklaring invoert bij het Hof van Justitie tegen een besluit van het EU-
parlement over de financiering van de verkiezingscampagne voor de Europese
verkiezingen. Het probleem is hier dat Les Verts zich beroept op het art. 173
EEG-Verdrag maar het artikel liet enkel de wettigheidstoetsing van de
handelingen van de Raad en de Commissie. Het EU-parlement was op dat
moment voornamelijk een adviserend orgaan dus men zag het nut er niet van
in om in een mogelijkheid te voorzien deze handelingen aan te vechten.
Besluit van het Hof :
Er kan een beroep tot nietigverklaring worden ingesteld tegen de handelingen
van het EU-parlement.
Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 23 = Het Hof stelt hier dat de Unie een rechtsgemeenschap is en dat
het Verdrag zodanig belangrijk is dat het als een Grondwet is, d.w.z. het
Verdrag is een constitutioneel handvest. In de artikelen van dit Verdrag
krijgt het Hof toezicht op de wettigheid van handelingen van instellingen.
• alinea 24 = Het Verdrag vermeld enkel de handelingen van de Raad en de
Commissie maar er dient rechtstreeks beroep open te staan tegen ‘alle
door de instellingen getroYen bepalingen die beogen rechtsgevolgen
teweeg te brengen’, d.w.z. ook tegen de handelingen van EU-parlement.
• alinea 25 = Een uitlegging van het artikel die de handelingen van het EU-
parlement uitsluit, zou leiden tot een resultaat strijdig met het Verdrag.
Belang van het arrest voor de leerstof :
De Europese Unie is een constitutionele rechtsgemeenschap. De Europese
Unie heeft een grondwettelijk kader vergelijkbaar met dat van de lidstaten
bestaande uit waarden, beginselen, doelen,... Het Hof gaat afwijken van de
letterlijke interpretatie van de bepaling vanuit het idee dat de Unie een
constitutionele rechtsgemeenschap is.
Vandaag de dag is de tekst van het Verdrag gewijzigd naar aanleiding van het
arrest en staat er wel expliciet in art. 263 VWEU dat de handelingen van het EU-
parlement aangevochten kunnen worden voor het Hof van Justitie.
303, Situering :
Wightman Het Hof van Justitie krijgt de vraag of een kennisgeving van een lidstaat o.b.v.
art. 50 VEU (uitreding uit de Europese Unie) eenzijdig kan worden
teruggetrokken en onder welke voorwaarden dit kan. Deze vraag komt er naar
aanleiding van de Brexit.
Besluit van het Hof :
Het Hof stelt dat dit mogelijk is tot op het ogenblik dat het akkoord concreet in
werking gaat treden, kan men altijd terugkomen op het uittreden.
Relevante beoordeling van het Hof :
• alinea 44 = De oprichtingsverdragen vormen het constitutionele handvest
waarop de Unie is gegrond en deze hebben nieuwe rechtsorde gemaakt,
die afwijkt van het klassiek internationaal recht.
4
