Samenvatting Bestuursrecht: De drie B's | Rechtsbescherming Overheid | Tilburg

WEEK 1, DE DRIE ‘B’ VAN HET BESTUURSRECHT
De drie ‘B’s van het bestuursrecht  Bestuursorgaan, Belanghebbende en Besluit.

BESTUURSORGAAN
Een bestuursorgaan is een drager van bestuursrechtelijke rechten en verplichtingen, ofwel een
bestuursrechtelijk rechtssubject. Eigenlijk een bepaald iets in het bestuursrecht wat rechten en
plichten heeft, die daarbij ook rechtshandelingen kan verrichten.

Er zijn A en B organen, artikel 1:1 Awb
- A orgaan
Artikel 1:1 lid 1 sub a  een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld.
Een A orgaan is altijd, in al zijn handelen een bestuursorgaan. A-organen vallen voor hun gehele
handelen onder de Awb.
Stappenplan, is het een A orgaan:
1. Noteer dat het om artikel 1:1 lid 1 sub a Awb gaat. Je moet namelijk te maken hebben met
een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld.
2. Is er sprake van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld?
. Openbare lichamen krachtens publiekrecht (artikel 2:1 BW) of
. Publiekrechtelijke rechtspersoon blijkt uit een bijzondere wet (artikel 2:1 lid 2 BW), gewoon
ergens in de wet moet staan dat iets rechtspersoonlijkheid bezit. Dan kan het alleen maar
een A orgaan zijn als het een orgaan is.
3. Is er sprake van een orgaan binnen die rechtspersoon? Uit de toepasselijke wetgeving moet
een voldoende zelfstandige functie/taak blijken. Is het een actor (onderdeel) binnen de
rechtspersoon of heeft het eigen wettelijke taak? Blijkt uit het artikel van de ‘’samenstelling
bestuur’’ vaak (art. 6 gemeentewet, art. 6 provinciewet, art. 10 Gedeputeerde staten). Als je
onderdeel bent van het bestuur dan ben je een a-orgaan.
4. Noteer of er sprake is van een uitzondering van artikel 1:1 lid 2 Awb, zij worden namelijk
NIET als bestuursorgaan aangemerkt.
Is hier sprake van? Vraag je af of er sprake is van een uitzondering op de uitzondering. In lid 3
wordt benoemd welke in de lid 2 benoemde uitzondering TOCH wel bestuursorganen zijn
voor zover zij besluiten nemen of handelingen verrichten ten aanzien van ambtenaren.
5. Conclusie, is het een a-orgaan ja of nee?

- B orgaan
Artikel 1:1 lid 1 sub b Awb  een persoon of college met openbaar gezag bekleed is een
bestuursorgaan. Het gaat om een natuurlijk persoon, rechtspersoon of orgaan van rechtspersoon.
Beperkt of een beetje. Het gaat om een persoon of college met enig openbaar gezag bekleed. Het
gaan om privaatrechtelijke rechtspersonen, omdat a-organen sowieso organen van
publiekrechtelijke rechtspersonen zijn. Bevoegd om bepaalde publiekrechtelijke handelingen te
verrichten.
1. Noteer artikel 1:1 lid 1 sub b Awb
2. Artikel 2:3 BW (stichting of BV) of een natuurlijke persoon (gewoon normale mensen). Als het
dan al een bestuursorgaan is dan is het een B orgaan. Is er sprake van een persoon of
college?
3. Is er sprake van een wettelijke bevoegdheid? Bij of krachtens de wet. Heeft het orgaan van
de rechtspersoon heeft die specifiek een bevoegdheid die jij en ik niet kunnen uitoefenen?
Bijvoorbeeld het verrichten van een APK, de autogarage mag deze vervullen, jij en ik kunnen
dat niet. Zij hebben dus een bevoegdheid die jij en ik niet kunnen uitvoeren.
Er dient dus bevoegdheid te zijn tot publieke rechtshandelingen verrichten. Dus is er sprake
van enig openbaar gezag? Is het persoon of college bevoegd bestuursrechtelijke
rechtshandelingen te verrichten? Twee mogelijkheden:


1

, o Bij of krachtens de wet.
o Door delegatie van de overheid (ABRvS Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving
Schiphol), buitenwettelijk b-orgaan waarbij aan drie criteria moet zijn voldaan:
1. Verstrekken van subsidie, uitkeringen of andere op geld waardeerbare
rechten.
2. De inhoudelijke criteria voor verstrekking worden in beslissende mate
bepaald door a-organen. (De meeste regels moeten van het a-orgaan
komen)
3. De verstrekking wordt voor minimaal twee derde gefinancierd door a-
organen.
4. Is het antwoord JA? Nog even kijken voor uitzonderingen in artikel 1:1 lid 2 Awb. Is er geen
uitzondering dan is er sprake van een wettelijke bevoegdheid, dan is er sprake van een B orgaan.
5. Conclusie

BELANGHEBBENDE, artikel 1:2 Awb
Een belanghebbende kan in bezwaar en in beroep, er zijn meer juridische mogelijkheden. Onder
belanghebbende wordt verstaan degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken. Niet
iedereen kan dus zomaar bezwaar of beroep indienen, daar moet je belanghebbende voor zijn.

Alleen een belanghebbende kan in bezwaar en beroep art. 8:1 Awb jo. 7:1 lid 1 Awb. Alleen de
belanghebbende heeft het recht om een aanvraag van een vergunning te doen (bijv. dakkapel) en
alleen de belanghebbende heeft het recht om gehoord te worden art. 4:7 en 4:8 Awb.

Degene (de belanghebbende)  persoon, een bestuursorgaan, verenigen en stichtingen. Twee
opties om belanghebbende te kunnen zijn:
1. Derde, dat gaat via OPERA criteria. Jij ondervindt als het ware ook gevolgen van het besluit.
De gevolgen van het besluit moeten objectief, persoonlijk, eigen, rechtstreeks en actueel zijn
voor jou persoonlijk.
2. Normadressaat, de persoon waaraan een bepaald besluit is recht. Jij vraagt een vergunning,
jij krijgt een afwijzing. Daarom ben jij belanghebbende en kan je bezwaar/beroep indienen.

Belang  het genomen besluit of te nemen besluit maakt voor jou verschil. Dit wordt met feiten
ingevuld, niet juridisch. Ook is het niet noodzakelijk dat het belang wordt beschermd door de
regeling waarop het besluit steunt (en vaak mag het bestuursorgaan dat ook niet op grond van het
specialiteitsbeginsel artikel 3:4 lid 3 Awb). Dit betekent dat het bestuursorgaan enkel de belangen
mag behartigen waarvoor de betrokken wet of regeling een grondslag voor biedt.

Als je GEEN normadressaat bent, dus een derde, artikel 1:2 lid 1 Awb, dan toets je aan de..
OPERA criteria:
- Objectief
Mag niet enkel emotioneel zijn, maar financieel, vermogensrechtelijk of geur bijv. Het moet
meetbaar zijn. Het huis van de buurman wordt gesloopt en dat vind ik jammer  niet objectief, maar
subjectief. Idem verhaal, maar de waarde van mijn woning gaat omlaag  objectief, het is meetbaar.
Andere moeten het ook kunnen zien en bepalen, het mag dus niet gevoelsmatig zijn.

- Persoonlijk
Er moet een persoonlijk belang zijn, dus niet universeel, niet voor iedereen. Je moet je
onderscheiden van de rest, waarom is het voor jou vervelender dan voor de rest? Kan je je
voldoende onderscheiden van de groep? Je moet een bijzonder belang hebben. Hier val je sws onder
als je geadresseerde bent van de beschikking (artikel 1:3 lid 2 Awb), dus als je de beschikking op de
deurmat krijgt. Afstand en zicht zijn bij ruimtelijke besluiten hulpcriteria. Het gaat vaak om
ruimtelijke uitstralen en concrete invloed op de leefomgeving. Ook concurrentie kan een belang zijn,

2

, ik heb een kledingwinkel en de straat naast mij opent er ook een met dezelfde kleding. ABRvS
Mestbassin Mechelen geeft aan wanneer het persoonlijk is. Dit arrest zegt: degene die rechtstreeks
feitelijke gevolgen ondervindt, is in beginsel belanghebbende. Wel moeten deze gevolgen van enige
betekenis zijn. Hoe kutter het besluit hoe groter de kans is dat je belanghebbende bent, het gaat echt
om de omstandigheden van het geval. Je moet dit zelf invullen op het tentamen. Oordeel bijv. op de
duur en heftigheid van de overlast die ontstaat door de beslissing.

- Eigen
Het moet gaan om je eigen belang, niet om andermans belang. Ook een familierechtelijke relatie
doet daar niet aan af, ook samenwonen niet. Een advocaat inschakelen is anders want die komt
alsnog op voor jouw belang, artikel 2:1 lid 2 Awb.

- Rechtstreeks
Rechtstreeks belang is er moet een oorzakelijk belang zijn tussen de klacht die jij hebt en het besluit.
Er is een causaal verband tussen de beslissing en jouw klacht. Het belang moet dus rechtstreeks zijn,
en niet afgeleid. Er moet een oorzakelijk verband zijn tussen een besluit en de feitelijke belangen van
een persoon, het mag niet te ver van elkaar verwijderd zijn. Een afgeleid belang is ook mogelijk, maar
die is niet rechtstreeks.

Een afgeleid belang bestaat wanneer het middellijk geraakt wordt via een privaatrechtelijke
rechtsbetrekking, Een afgeleid belang hoeft echt niet alleen afgeleid te zijn, men moet onderzoeken
of de afgeleid belanghebbende. Een zelfstandig/rechtstreeks eigen belang heeft (CRvB Intrekking
Pgb).

Bijvoorbeeld, afgeleid belang
We krijgen een last onder dwangsom. De horeca, de tent moet sluiten, jij bent werknemer. Heb jij
een belang? Jazeker want je krijgt geen loon meer. Maar de werkgever betaalt jouw loon. De
werkgever wil het niet want de tent moet dicht, en jij natuurlijk ook niet want je krijgt geen loon
meer. Jouw belang is afkomstig van het belang van de werkgever. Dit is altijd bij een contractuele
relatie, werkgever en werknemer, schuldeiser en schuldenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer. Als
werknemer ben je heb je hier een afgeleid belang. De werkgever is hierbij de normadressaat. Je hebt
wel hetzelfde soort belang maar je belang is afgeleid.

Voorbeeld toch eigen belang ondanks afgeleid belang door contractuele verbintenis
De gemeente geeft een vergunning voor de sloop aan de verhuurder, jij bent huurder. Je hebt een
contractuele verbintenis. De verhuurder heeft de sloopvergunning aangevraagd voor ‘’jouw’’ woning.
De verhuurder heeft deze aangevraagd, hij wil de woning slopen dus hij is blij met het besluit.
Jij bent niet blij want jij wil daar blijven wonen. Maar jouw belang is hier heel anders dan hier van die
verhuurder, dus dan heb je alsnog een zelfstandig eigen belang, en is het alsnog rechtstreeks. Dit is
een voorbeeld van CRvB intrekking Pgb. Dus ondanks dat je een contractuele relatie hebt, heb je wel
een eigen belang. Jouw belang moet als het ware het tegenovergestelde zijn van die van de persoon
boven je. Verschillen de verhuurder en de huurder van mening, dan is er een rechtstreeks belang.

- Actueel
Een belang moet actueel zijn, dus niet onzeker en/of toekomstig. Bijvoorbeeld de buurman zijn huis,
het gaat alleen rond in de buurt dat dit huis gesloopt wordt. Dit is dus onzeker want het is enkel een
roddel. Anders is als er een bestemmingsplan ligt bij de gemeente, dan is het actueel. Het is wel
toekomstig maar het besluit is genomen en daarmee dus niet meer onzeker. Het mag in de toekomst
liggen maar het mag niet onzeker zijn in de toekomst. Dus onzeker mag niet, onzeker en toekomstig
mag ook niet, toekomstig en zeker mag wel.



3