Leren van kunst
Deel 1: waarom?
Waarom dit boek lezen?
Gaat over het vertalen van de manier van denken en werken van kunstenaars naar jouw
onderwijs
Creativiteit leer je niet aan
Dat is er al maar kan snel afgeleerd worden vb. door veel toetsen te maken of door enkel
te denken in goed en fout
Dan geeft het kinderen niet de kans om zich optimaal te kunnen ontwikkelen tot een
gelukkige volwassene
1. Fundamenten en routeplanner
Boek is gebaseerd op een groot Nederlands onderzoek naar cultuureducatie, 21 e -eeuwse
vaardigheden en schoolvisie = ‘D21’
Bijzonder onderzoek want legt een fundament voor relaties tussen cultuureducatie, 21 e -
eeuwse vaardigheden en schoolvisie
Openheid
Openheid = antwoord op de centrale onderzoeksvraag
Openheid over het waartoe van het onderwijs
Hechte relatie tussen visie en de vertaling ervan naar concreet onderwijs
= wat willen we dat leerlingen leren op school en hoe ?
Scholen die inzetten op deze 3 = doen het goed
Ook openheid van de leerkracht is belangrijk => laat creativiteit toe
Deel 2: wat?
2. 21 e -eeuwse vaardigheden en creativiteit
Vaardig, waardig en aardig
= 3 hoofddoelen van onderwijs in het algemeen
1. Kennisontwikkeling
2. Maatschappelijke vorming
3. Persoonsvorming
Een maatschappij in transitie
Maatschappij wil geen routineuze mensen meer maar heeft nood aan sociaal vaardige en
fl exibele mensen die in staat zijn complexe problemen op te lossen
1. Wicked problems
- = zeer complexe, taaie problemen
- Bevatten tegensprekende en onvolledige info
- Er zijn veel mensen bij betrokken
- Heeft invloed op economie
- Is verbonden met andere problemen
- Vb. vluchtelingenvraagstuk
2. Als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg
- = quote van Einstein
- Om problemen op te lossen is er verandering in inzicht nodig
, - Kernvaardigheden aanleren als voorbereiding op de toekomst is niet genoeg
- Je moet kritisch denken, samenwerken, perspectief wisselen, verbindingen
tussen info leggen…
- Urgentie neemt toe want er zijn veel wicked problemen en info is snel
beschikbaar
Indeling volgens D21-onderzoek
1. Creativiteit
- Kunnen denken buiten de paden en nieuwe samenhangen zien
2. Samenwerken
- Gezamenlijk realiseren van een doel met anderen
3. Informatievaardigheden
- Eff ectief, effi ciënt en verantwoord gebruiken van ICT
4. Sociale en culturele vaardigheden
- Vorm van wereldburgerschap (kunnen leren, werken en leven met mensen uit
verschillende culturen)
De 6 C’s
Ze voegen bij die 4 hierboven nog 2 indelingen toe om het kind nog meer centraal te zetten
1. Citizenship
2. Creativity
3. Critical thinking
4. Collaboration
5. Character building
6. Communication
Grotere verantwoordelijkheid voor het onderwijs
Taak van het onderwijs = kinderen ontwikkelen tot waardige, vaardige en aardige volwassenen
Volwassenen die zich ontplooid hebben, verantwoordelijkheid kunnen dragen, perspectief
kunnen wisselen, kunnen omgaan met fake news…
Creativiteit is de verbinding tussen dit alles
3. Wat is creativiteit?
= een van de belangrijkste 21 e -eeuwse vaardigheden
Cultuuronderwijs is nodig voor een brede vorming van kinderen
Talenten ontwikkelen, waarde van kunst begrijpen, historisch besef ontwikkelen, creatieve
en onderzoekende houding ontwikkelen
Creativiteit = een vaardigheid WANT je kan het leren
= vaardigheid om iets nieuws te bedenken of te maken
Nieuw = iets verassend en waardevol en iets dat een bestaand gebied doet veranderen of
een nieuw gebied moet doen ontstaan
, Verder bouwen op de schouders van anderen
Nieuw is dus veranderen of ontwikkelen van iets wat er is DUS is het verder bouwen op
schouders van anderen
Iets is dus creatief als het nieuw, waardevol of verrassend is
Defi nitie creativiteit = de vaardigheid van de leerling om ideeën te bedenken en dingen te
creëren die nieuw, verrassend en waardevol zijn voor de leerling zelf
Creatief is dus het denkvermogen + het vermogen om dingen te creëren want als je niks creëert
dan ben je verbeeldingsvol maar niet creatief
Het deeltje voor de leerling zelf in de defi nitie is heel belangrijk want het toont aan dat de
leerling zelf zijn kennis en vaardigheden construeert en dat niemand anders zijn werkelijkheid
kan bepalen
Toont het individuele en innerlijke karakter van leren
Docent kan veel doen maar wat de leerling meeneem zie je pas in zijn handelen
Creativiteit in onderwijs = eureka momenten voor de leerling + hoe verrassend deze zijn voor
hem
Creativiteit is een proces
Het uitgangspunt is open-ended => er zijn verschillende uitkomsten mogelijk die bij de start
soms onbekend zijn
Het is een iteratief proces = onderdelen van het proces herhalen zich en worden steeds verder
uitgediept
Onderdelen van een creatief proces
Iedereen zegt iets anders maar er is steeds een startpunt (opdracht verkennen), dan is er
een fase van onderzoek waarbij je gaat divergeren (out of the box denken), dan ga je
convergeren (beslissingen nemen) en dan is er een fase van refl ectie. Na de refl ectie kan
je met nieuwe inzichten terug gaan divergeren…
Divergent denken kan je leren!
4. Hoe is de leerling creatief?
Zonder kader kan er geen eff ectieve feedback gegeven worden en kan je ook niet refl ecteren op
eigen ontwikkeling
Ambacht
Eigenlijk maakt de focus op technische vaardigheden de leerlingen minder creatief omdat er
vaak een oordeel mee samen gaat vb. amai, wat knap getekend
Om creatief te zijn heb je ambachtelijke vaardigheden nodig maar door dat aan te leren word je
niet automatisch creatief
Voor de verschillende fasen van het creatief proces zijn kwaliteiten nodig
Creatieve mensen combineren convergent en divergent denken en fl exibiliteit en
doorzettingsvermogen
Hoe creatiever een persoon, hoe beter hij weet wanneer welke vaardigheid in te zetten
Creatieve kwaliteiten
1. Genereren van ideeën
- Vooral in de divergerende fase
- Eigenschappen die zorgen voor veel ideeën = snelheid van denken, fl exibele geest,
originaliteit en metaforisch denken DUS eigenschappen trainen
Deel 1: waarom?
Waarom dit boek lezen?
Gaat over het vertalen van de manier van denken en werken van kunstenaars naar jouw
onderwijs
Creativiteit leer je niet aan
Dat is er al maar kan snel afgeleerd worden vb. door veel toetsen te maken of door enkel
te denken in goed en fout
Dan geeft het kinderen niet de kans om zich optimaal te kunnen ontwikkelen tot een
gelukkige volwassene
1. Fundamenten en routeplanner
Boek is gebaseerd op een groot Nederlands onderzoek naar cultuureducatie, 21 e -eeuwse
vaardigheden en schoolvisie = ‘D21’
Bijzonder onderzoek want legt een fundament voor relaties tussen cultuureducatie, 21 e -
eeuwse vaardigheden en schoolvisie
Openheid
Openheid = antwoord op de centrale onderzoeksvraag
Openheid over het waartoe van het onderwijs
Hechte relatie tussen visie en de vertaling ervan naar concreet onderwijs
= wat willen we dat leerlingen leren op school en hoe ?
Scholen die inzetten op deze 3 = doen het goed
Ook openheid van de leerkracht is belangrijk => laat creativiteit toe
Deel 2: wat?
2. 21 e -eeuwse vaardigheden en creativiteit
Vaardig, waardig en aardig
= 3 hoofddoelen van onderwijs in het algemeen
1. Kennisontwikkeling
2. Maatschappelijke vorming
3. Persoonsvorming
Een maatschappij in transitie
Maatschappij wil geen routineuze mensen meer maar heeft nood aan sociaal vaardige en
fl exibele mensen die in staat zijn complexe problemen op te lossen
1. Wicked problems
- = zeer complexe, taaie problemen
- Bevatten tegensprekende en onvolledige info
- Er zijn veel mensen bij betrokken
- Heeft invloed op economie
- Is verbonden met andere problemen
- Vb. vluchtelingenvraagstuk
2. Als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg
- = quote van Einstein
- Om problemen op te lossen is er verandering in inzicht nodig
, - Kernvaardigheden aanleren als voorbereiding op de toekomst is niet genoeg
- Je moet kritisch denken, samenwerken, perspectief wisselen, verbindingen
tussen info leggen…
- Urgentie neemt toe want er zijn veel wicked problemen en info is snel
beschikbaar
Indeling volgens D21-onderzoek
1. Creativiteit
- Kunnen denken buiten de paden en nieuwe samenhangen zien
2. Samenwerken
- Gezamenlijk realiseren van een doel met anderen
3. Informatievaardigheden
- Eff ectief, effi ciënt en verantwoord gebruiken van ICT
4. Sociale en culturele vaardigheden
- Vorm van wereldburgerschap (kunnen leren, werken en leven met mensen uit
verschillende culturen)
De 6 C’s
Ze voegen bij die 4 hierboven nog 2 indelingen toe om het kind nog meer centraal te zetten
1. Citizenship
2. Creativity
3. Critical thinking
4. Collaboration
5. Character building
6. Communication
Grotere verantwoordelijkheid voor het onderwijs
Taak van het onderwijs = kinderen ontwikkelen tot waardige, vaardige en aardige volwassenen
Volwassenen die zich ontplooid hebben, verantwoordelijkheid kunnen dragen, perspectief
kunnen wisselen, kunnen omgaan met fake news…
Creativiteit is de verbinding tussen dit alles
3. Wat is creativiteit?
= een van de belangrijkste 21 e -eeuwse vaardigheden
Cultuuronderwijs is nodig voor een brede vorming van kinderen
Talenten ontwikkelen, waarde van kunst begrijpen, historisch besef ontwikkelen, creatieve
en onderzoekende houding ontwikkelen
Creativiteit = een vaardigheid WANT je kan het leren
= vaardigheid om iets nieuws te bedenken of te maken
Nieuw = iets verassend en waardevol en iets dat een bestaand gebied doet veranderen of
een nieuw gebied moet doen ontstaan
, Verder bouwen op de schouders van anderen
Nieuw is dus veranderen of ontwikkelen van iets wat er is DUS is het verder bouwen op
schouders van anderen
Iets is dus creatief als het nieuw, waardevol of verrassend is
Defi nitie creativiteit = de vaardigheid van de leerling om ideeën te bedenken en dingen te
creëren die nieuw, verrassend en waardevol zijn voor de leerling zelf
Creatief is dus het denkvermogen + het vermogen om dingen te creëren want als je niks creëert
dan ben je verbeeldingsvol maar niet creatief
Het deeltje voor de leerling zelf in de defi nitie is heel belangrijk want het toont aan dat de
leerling zelf zijn kennis en vaardigheden construeert en dat niemand anders zijn werkelijkheid
kan bepalen
Toont het individuele en innerlijke karakter van leren
Docent kan veel doen maar wat de leerling meeneem zie je pas in zijn handelen
Creativiteit in onderwijs = eureka momenten voor de leerling + hoe verrassend deze zijn voor
hem
Creativiteit is een proces
Het uitgangspunt is open-ended => er zijn verschillende uitkomsten mogelijk die bij de start
soms onbekend zijn
Het is een iteratief proces = onderdelen van het proces herhalen zich en worden steeds verder
uitgediept
Onderdelen van een creatief proces
Iedereen zegt iets anders maar er is steeds een startpunt (opdracht verkennen), dan is er
een fase van onderzoek waarbij je gaat divergeren (out of the box denken), dan ga je
convergeren (beslissingen nemen) en dan is er een fase van refl ectie. Na de refl ectie kan
je met nieuwe inzichten terug gaan divergeren…
Divergent denken kan je leren!
4. Hoe is de leerling creatief?
Zonder kader kan er geen eff ectieve feedback gegeven worden en kan je ook niet refl ecteren op
eigen ontwikkeling
Ambacht
Eigenlijk maakt de focus op technische vaardigheden de leerlingen minder creatief omdat er
vaak een oordeel mee samen gaat vb. amai, wat knap getekend
Om creatief te zijn heb je ambachtelijke vaardigheden nodig maar door dat aan te leren word je
niet automatisch creatief
Voor de verschillende fasen van het creatief proces zijn kwaliteiten nodig
Creatieve mensen combineren convergent en divergent denken en fl exibiliteit en
doorzettingsvermogen
Hoe creatiever een persoon, hoe beter hij weet wanneer welke vaardigheid in te zetten
Creatieve kwaliteiten
1. Genereren van ideeën
- Vooral in de divergerende fase
- Eigenschappen die zorgen voor veel ideeën = snelheid van denken, fl exibele geest,
originaliteit en metaforisch denken DUS eigenschappen trainen
