Samenvatting Kinderen begeleiden | Kleuteronderwijs | VIVES | 2025/26

BEGINSITUATIE

KINDGERICHT ONDERWIJS

Kindgerichte visie: behoeften van kind centraal

 Komt tot uiting in aandacht schenken aan wat k echt boeien, wat k nodig hebben
om verder te ontwikkelen

Kindgericht onderwijs: start met rekening houden met beginsituatie  voldoende tijd voor
nemen

 Rekening houden met wat k kunnen en kennen, wat k motiveren en stimuleren

DE EIGENHEID VAN DE KLEUTERLEEFTIJD

Kleuters worden zo getypeerd:

Hoofd, hart en handen

 1 geheel bij kinderen
 Werkelijkheid van kleuter is emotioneel gekleurd  goed, veilig gevoel bij lk
 K zal handelend omgaan met de wereld  k doet, experimenteert, uitproberen 
nieuwsgierig

Belang van gewoontes en routines

 Veste gewoontes/routines zorgt voor veilige houvast
 Heeft veel leerkansen

Egocentrisme

 Kunnen zicht niet verplaatsen in perspectief van ander (cognitief egocentrisme)
 Gevolg: fantasie en werkelijkheid moeilijk onderscheiden

Concentratievermogen

 Is kort
 Is langer als activiteit voor hun betekenisvol is
 Dynamisch + speels voor de klas staan

Bewegingsbehoefte

 Leren door doen
 Groot  bewegingsdrang, lichaam vraagt om motoriek te oefenen
 Veel doe- en bewegingsactiviteiten voorzien

Kenmerkt leren en ontwikkelen van k:

Incidenteel leren

 Intentioneel leren: leren om te leren
 Incidenteel leren: leren zonder te beseffen
 Incidenteel: wijze waarop k tot ontwikkeling komen is nog meer onderhevig
aan factoren die samenhangen met wijze waarop leersituatie wordt
aangepakt


Pagina 1 van 15

,  Tot 7 jaar leren k nog op incidentele, minder gerichte wijze

Leren door te doen

 Volop mentale beelden gevormd  basis opbouwen van kennis
 Concrete ervaringen staan centraal
 Begrippen beleven met hun volledig lijf en leden

De ontwikkelingsgebieden vormen één geheel

 Verschillende gebieden spelen op samen af

Het belang van spel

 Tijdens spelactiviteiten doen k fundamentele kennis en vaardigheden op
 Werkt motiverend bij k
 Spelen werkelijkheid na en zo wordt begrip van werkelijkheid groter
 K geven zelf richting en sturing aan spel
 Spel op hoger niveau door suggesties van meer wetende partner  + effect op
ontwikkeling

Sociale interacties

 Sensitieve responsiviteit van lk van belang:
 Kijken
 Wijzen
Krachtige middelen om dit leren te
 Benoemen
ondersteunen
 Herhalen

DE BEGINSITUATIE: EEN BREED BEELD VAN JE KLEUTERS

Beginsituatie: huidig beeld dat je van k hebt (nu)  startpunt  waar heeft k nood aan

Vygotsky: actuele beginsituatie/zone van actuele ontwikkeling – toekomstige
ontwikkeling/ zone van naaste ontwikkeling

 Lk moet kijken naar wat kind kan leren
 Zone van naaste ontwikkeling: wat k net niet kan, maar met hulp van anderen wel
 Dynamisch beginsituatie: geen vaststaande beginsituatie


INDIVIDUELE BEGINSITUATIE VAN DE KLEUTER
Geen uniforme beginsituatie, maar een gedifferentieerde beginsituatie: ieder k is anders

Deze aspecten voorop:

 (algemeen) niveau welbevinden van k
 (algemeen) niveau betrokkenheid van k
 Ontwikkeling k op verschillende ontwikkelingsdomeinen
 Groei van k op vlak van kennis over/interesse in wereld en groei op vlak van
kunstzinnige
 Breed beeld van k met aandacht op welbevinden, betrokkenheid,
persoonsvorming, vaardigheden en kennis

WELBEVINDEN



Pagina 2 van 15