Samenvatting - Zelfregulerend leren
Hoe? Zo!
Pagina 1 van 24
,INLEIDING
HOE WORDT ZELFREGULEREND LEREN NU ONDERSTEUND?
De meeste leraren zijn ervan overtuigd dat zelfregulerende vaardigheden (planning en
zelfevaluatie) cruciaal zijn binnen en buiten de klas. zelfregulerend leren is een van de meest
doeltreffende manieren om leerprestaties te versterken. Het is dan wel heel belangrijk, maar
toch wordt het nog niet altijd helemaal toegepast in de praktijk. Dit omdat er veel twijfels zijn
over wat zelfregulerend exact is en hoe je als leraar deze vaardigheden van alle leerlingen
kan ondersteunen.
Daardoor wordt het vaak divers ingevuld of vereenvoudigd naar 1 focus:
- Leren leren (cognitieve leerstrategieën)
- Metacognitieve vaardigheden
- Intrinsieke motivatie vanuit zelfdeterminatietheorie
- Executieve functies
- Krachtige leer- en leefomgeving
Al die dingen houden verband met zelfregulerend leren. Maar al de modellen rond
zelfregulerend leren vinden geen ingang naar de praktijk. Er wordt zelden expliciet verwezen
naar zelfregulerende vaardigheden.
‘Zelfregulerend leren is het cyclisch proces waarbij een lerende zijn gedrag, gedachten,
gevoelens en motivatie zelf richting geeft met het oog op het bereiken van zijn leerdoelen en
afhankelijk van zijn context.’
In praktijk zie je dat veel leraren al aandacht hebben voor zelfregulerend leren, maar er
liggen nog veel groeikansen in hoe deze vaardigheden ondersteund worden. Vaak wordt
onbewust of op buikgevoel plaats gegeven. Maar ze worden zelden expliciet aangeleerd, en
dit is wel nodig. Zelfregulerend leren kan je niet alleen leren, de leraar is een belangrijke
factor.
Het effect van de werkvorm die je inzet, gaat deels verloren als je niet vertrekt van wat je
leerlingen nodig hebben. Een op zichzelf sterke werkvorm op het verkeerde moment inzetten,
kan net het omgekeerde effect hebben.
HOE WORDT ZELFREGULEREND LEREN HET BESTE ONDERSTEUND?
Wat moet je precies kennen en kunnen om op een meer adaptieve manier jouw leerlingen te
ondersteunen?
- Ik weet waarom
o De ondersteuning van zelfregulerend is interessant maar complext. Sta stil bij je
motivatie. Als je weet wat je wil bereiken en waarom, dan houd je langer vol, leg
je de lat hoger en zoek je hulp indien nodig.
o Hoe sterker je jouw zelfregulerende vaardigheden inzet, hoe groter de kans dat
je van zelfregulerend leren in jouw klas een succesverhaal maakt.
- Ik begrijp zelfregulerend leren
o Je kan niet aanleren wat je zelf niet kent. Je kent dus de zelfregulerende
vaardigheden en de vaardigheid die je gaat aanleren. Welke specifieke
vaardigheden zitten er achter de abstracte termen?
- Ik kijk naar mijn leerlingen
o Kijk naar je leerlingen en onderzoek hun vaardigheidsniveau
- Ik ondersteun aangepast
o Je kent de 4 verschillende manieren waarop je zelfregulerend leren kunt
ondersteunen en je weet wanner en waarom je ze wel of niet inzet.
- Ik werk samen
o Een schoolbrede aanpak maakt een verschil.
Pagina 2 van 24
, HOE HELPT DIT BOEK JOU OP WEG?
Er volgt een omschrijving van wat zelfregulerend leren precies is en hoe je tot de beste
resultaten komt in jouw klas, met jouw leerlingen, in jouw context. Dit boek helpt om je
huidige overtuigingen, kennis, vaardigheden en praktijk te onderzoeken en om vanuit jouw
leerlingen te vertrekken. benader zelfregulerend leren als een cyclisch proces, je moet niet
alle details kennen.
- Krijg vat op de grote lijnen, herken ze in je eigen praktijk en ga dan steeds dieper.
- Bouw verder op je voorkennis en voeg steeds meer details en complexiteit toe.
Zelfregulerend leren is zo essentieel in het onderwijsleerproces dat je zeker mag zijn dat je
het elke keer opnieuw tegenkomt.
1 IK WEET WAAROM: WAAROM ZETTEN WE IN OP ZELFREGULEREND LEREN?
1.1 VOLGENS JOU: WAAROM WIL JIJ INZETTEN OP ZELFREGULEREND LEREN.
Waarom jij wil inzetten, is jouw eigen mening. Maar zelfregulerend leren zit in het hart van
leren. Zelfregulerend leren is geen visie of opvatting. Het is een grondig wetenschappelijk
onderbouwd concept dat omschrijft wat een leerling denkt, doet en voelt als hij het leren zelf
in handen neemt.
1.2 VOLGENS ONDERZOEKERS: ZELFREGULEREND LEREN HEEFT DE MEESTE IMPACT OP
LEERPRESTATIES EN LEERMOTIVATIE
Zelfregulerend leren is geen nieuw concept. Het is al meerdere decennia een favoriet
onderwerp in onderwijsonderzoek en dus een heel onderbouwd begrip. Het ondersteunen van
zelfregulerend leren leidt in vergelijking tot andere interventies tot nog betere
schoolresultaten. Zelfregulerende vaardigheden vergroten je leerprestaties, motivatie en
strategiegebruik. Zelfregulerend leren zorgt dus voor doel efficiënter en gemotiveerder te
leren. Het kan zorgen voor meer welbevinden, groei in sociale competenties en een grotere
deelname aan levenslang leren.
Kun je zelfregulerend leren aanleren?
Pagina 3 van 24
Hoe? Zo!
Pagina 1 van 24
,INLEIDING
HOE WORDT ZELFREGULEREND LEREN NU ONDERSTEUND?
De meeste leraren zijn ervan overtuigd dat zelfregulerende vaardigheden (planning en
zelfevaluatie) cruciaal zijn binnen en buiten de klas. zelfregulerend leren is een van de meest
doeltreffende manieren om leerprestaties te versterken. Het is dan wel heel belangrijk, maar
toch wordt het nog niet altijd helemaal toegepast in de praktijk. Dit omdat er veel twijfels zijn
over wat zelfregulerend exact is en hoe je als leraar deze vaardigheden van alle leerlingen
kan ondersteunen.
Daardoor wordt het vaak divers ingevuld of vereenvoudigd naar 1 focus:
- Leren leren (cognitieve leerstrategieën)
- Metacognitieve vaardigheden
- Intrinsieke motivatie vanuit zelfdeterminatietheorie
- Executieve functies
- Krachtige leer- en leefomgeving
Al die dingen houden verband met zelfregulerend leren. Maar al de modellen rond
zelfregulerend leren vinden geen ingang naar de praktijk. Er wordt zelden expliciet verwezen
naar zelfregulerende vaardigheden.
‘Zelfregulerend leren is het cyclisch proces waarbij een lerende zijn gedrag, gedachten,
gevoelens en motivatie zelf richting geeft met het oog op het bereiken van zijn leerdoelen en
afhankelijk van zijn context.’
In praktijk zie je dat veel leraren al aandacht hebben voor zelfregulerend leren, maar er
liggen nog veel groeikansen in hoe deze vaardigheden ondersteund worden. Vaak wordt
onbewust of op buikgevoel plaats gegeven. Maar ze worden zelden expliciet aangeleerd, en
dit is wel nodig. Zelfregulerend leren kan je niet alleen leren, de leraar is een belangrijke
factor.
Het effect van de werkvorm die je inzet, gaat deels verloren als je niet vertrekt van wat je
leerlingen nodig hebben. Een op zichzelf sterke werkvorm op het verkeerde moment inzetten,
kan net het omgekeerde effect hebben.
HOE WORDT ZELFREGULEREND LEREN HET BESTE ONDERSTEUND?
Wat moet je precies kennen en kunnen om op een meer adaptieve manier jouw leerlingen te
ondersteunen?
- Ik weet waarom
o De ondersteuning van zelfregulerend is interessant maar complext. Sta stil bij je
motivatie. Als je weet wat je wil bereiken en waarom, dan houd je langer vol, leg
je de lat hoger en zoek je hulp indien nodig.
o Hoe sterker je jouw zelfregulerende vaardigheden inzet, hoe groter de kans dat
je van zelfregulerend leren in jouw klas een succesverhaal maakt.
- Ik begrijp zelfregulerend leren
o Je kan niet aanleren wat je zelf niet kent. Je kent dus de zelfregulerende
vaardigheden en de vaardigheid die je gaat aanleren. Welke specifieke
vaardigheden zitten er achter de abstracte termen?
- Ik kijk naar mijn leerlingen
o Kijk naar je leerlingen en onderzoek hun vaardigheidsniveau
- Ik ondersteun aangepast
o Je kent de 4 verschillende manieren waarop je zelfregulerend leren kunt
ondersteunen en je weet wanner en waarom je ze wel of niet inzet.
- Ik werk samen
o Een schoolbrede aanpak maakt een verschil.
Pagina 2 van 24
, HOE HELPT DIT BOEK JOU OP WEG?
Er volgt een omschrijving van wat zelfregulerend leren precies is en hoe je tot de beste
resultaten komt in jouw klas, met jouw leerlingen, in jouw context. Dit boek helpt om je
huidige overtuigingen, kennis, vaardigheden en praktijk te onderzoeken en om vanuit jouw
leerlingen te vertrekken. benader zelfregulerend leren als een cyclisch proces, je moet niet
alle details kennen.
- Krijg vat op de grote lijnen, herken ze in je eigen praktijk en ga dan steeds dieper.
- Bouw verder op je voorkennis en voeg steeds meer details en complexiteit toe.
Zelfregulerend leren is zo essentieel in het onderwijsleerproces dat je zeker mag zijn dat je
het elke keer opnieuw tegenkomt.
1 IK WEET WAAROM: WAAROM ZETTEN WE IN OP ZELFREGULEREND LEREN?
1.1 VOLGENS JOU: WAAROM WIL JIJ INZETTEN OP ZELFREGULEREND LEREN.
Waarom jij wil inzetten, is jouw eigen mening. Maar zelfregulerend leren zit in het hart van
leren. Zelfregulerend leren is geen visie of opvatting. Het is een grondig wetenschappelijk
onderbouwd concept dat omschrijft wat een leerling denkt, doet en voelt als hij het leren zelf
in handen neemt.
1.2 VOLGENS ONDERZOEKERS: ZELFREGULEREND LEREN HEEFT DE MEESTE IMPACT OP
LEERPRESTATIES EN LEERMOTIVATIE
Zelfregulerend leren is geen nieuw concept. Het is al meerdere decennia een favoriet
onderwerp in onderwijsonderzoek en dus een heel onderbouwd begrip. Het ondersteunen van
zelfregulerend leren leidt in vergelijking tot andere interventies tot nog betere
schoolresultaten. Zelfregulerende vaardigheden vergroten je leerprestaties, motivatie en
strategiegebruik. Zelfregulerend leren zorgt dus voor doel efficiënter en gemotiveerder te
leren. Het kan zorgen voor meer welbevinden, groei in sociale competenties en een grotere
deelname aan levenslang leren.
Kun je zelfregulerend leren aanleren?
Pagina 3 van 24
