Samenvatting INLEIDING TOT HET RECHT

Inleiding tot het recht

Deel I




1e Bachelor SEW
Prof. Dr. Hendrik VANHEES
2020-2020

1

,DEEL I. INLEIDING

HOOFDSTUK 1. WAT IS RECHT
1. Definitie van het recht

 “Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel
opgelegd, minstens bekrachtigd door de samenleving en als zodanig afdwingbaar
gesteld.”

 Rechtsregels = regels die afdwingbaar zijn met maatschappelijk geweld.
- Afgedwongen met de sterke arm (politionele macht)
- Onvermijdelijk
- Fundamenteel
- Staat heeft monopolie van geweld
- Geïnstitutionaliseerde menselijke ordening
 Objectief recht = geheel van rechtsregels
 Subjectief recht = concretisering/ individualisering van het objectief recht
= aanspraken die individuen laten gelden ten opzichte van anderen




HOOFDSTUK 2. INDELING VAN HET NATIONAAL RECHT
§ 1. Het onderscheid privaat-publiek recht
1. Belang van het onderscheid

 Privaatrecht = de relaties tussen burgers onderling
- Traditie
- vrijheid
 Publiekrecht = de relaties tussen burgers en de overheid of tss overheden
onderling
- Eenzijdige dwingende overheidsbeslissingen




2

,2. Het privaatrecht

1) Burgerlijk recht
= fundamentele regels voor iedere burger
- In Burgerlijk Wetboek
- Nieuw Burgerlijk Wetboek (door wet 13 april 2019)
2) Ondernemingsrecht
= recht van ondernemingen (WER)
- Soepeler recht
3) Privaatrechtelijk procesrecht
= recht effectueren
- In Gerechtelijk Wetboek
 inrichting, bevoegdheid van privaatrechtelijke rechtscolleges, verloop
procedures



3. Publiekrecht

1) Grondwettelijk recht
- De Grondwet
Regelt;
 fundamentele inrichting van de staat
 basisstructuren van machtuitoefening
 scheiding der machten
bevat;
 Fundamentele rechten en vrijheden van de mens
2) Het bestuursrecht
- Inrichting en werking van uitvoerende macht
3) Fiscaal recht
- Staatsinkomsten
4) Strafrecht
- Geheel van normen tot behoud van openbare orde en veiligheid
- Bepaald misdrijven en straffen
- In Strafwetboek + bijzondere wetten
5) Strafprocesrecht
- Andere proces dan privaatrechtelijk procesrecht
- Regels in Wetboek van Strafvordering
- Dader tegenover gemeenschap (vertegenwoordigd door OM)




3

, § 2. Het onderscheid + relativering
1. Relevantie van het onderscheid

 Regels burgerlijk recht
- aanvullend recht (privaatrecht)
 afwijken mag
Vb. huwelijksvermogensstelsel
 Grenzen !
- Dwingend recht (publiekrecht)
 niet afwijken
 beschermen van private belangen
Vb. echtgenoten kiezen zelf beroep
 Dading
 Regels van openbare orde
 niet afwijken
Vb. het faillissement / strafrecht
- Meer in Publiekrecht



2. Relativiteit

 Onderscheid privaat en publiekrecht is relatief

1) Economisch recht
- Publiekrecht
- Overheidsinterventies
- ondernemingsrecht (= privaat)
2) Sociaal recht
a) Individueel arbeidsrecht
- verhouding werkgever/werknemer
- Privaatrecht
b) Collectief arbeidsrecht
- Verhouding tss werknemers als groep (vakorganisaties)
- Verhouding tss werkgevers als groep (werkgeversorganisaties)
- Privaat/publiekrecht
c) Socialezekerheidsrecht
- Verhouding tss verzekerden en instelling van sociale zekerheid
- Publiek




4