PRIVATE VEILIGHEIDS- EN
POLITIESTUDIES
Inhoud
LES 1: Inleiding.................................................................................................................................................................2
LES 2: Conceptualisering en historische ontwikkeling.....................................................................................................8
LES 3: Beleid en wetgeving............................................................................................................................................11
LES 4: Verklaringen private veiligheid en rol overheid...................................................................................................18
Gastcollege - Binnenlandse zaken – Visara Selimi..........................................................................................................22
Gastcollege - Wet private veiligheid – Filip Smeets (Arxia)............................................................................................28
Gastcollege - Private veiligheid......................................................................................................................................34
Gastcollege - Publieke percepties en interacties met bewakings- en veiligheidsagenten..............................................43
Gastcollege - Samuel Moreira - jongeren en hun interacties met bewakingsagenten in het nachtleven in Portugal.....56
Gastcollege - Femke Lenjou – Introductie tot Belgische douane...................................................................................59
Gastcollege - Jonas Maas - Private opsporing................................................................................................................73
1
,LES 1: Inleiding
Inhoud opleidingsonderdeel
1. Inleiding en theoretische duiding
2. Geschiedenis
3. Actoren en domeinen: bewakingsondernemingen, privédetectives, private militaire ondernemingen,
strafuitvoering (+ gastcolleges)
4. Beleid, controle en wetgeving (+ gastcolleges)
5. Belgisch en internationaal perspectief
Nadruk op bewakingssector in België
Geweldsmonopolie bij overheid, en dus kunnen mensen uit private bewaking niet zomaar gewelddadig
ingrijpen
Bewakingssector grootste deel van private veiligheidssector, dus daarom nadruk op bewakingssector
Begrip ‘private veiligheid’
Publiek vs. Privaat
o Publiek: overheid
o Privaat: vrije markt
Privaat – commercieel – vrijwillig
o Bijzondere veiligheid: tussenvorm
Onderdeel integrale veiligheid
o Plural policing ~ meervoudige veiligheidszorg
Verschillende niet-politionele partijen inzetten die toch bijdragen aan de veiligheid
o Governance of security
Voorbeelden
o Portiers, buitenwippers
o Evenementbewaking
o Bewaking van militaire basissen
o Bagagecontrole op luchthavens
o Adviesverlening over criminaliteitspleventie
o Winkelinspectie
o Privédetectives
o Mobiele bewaking
o Gebouwen, goederen, personen bewaken
o Optreden van vrijwillgeres, alhoewel nog grijze zone
o Camerasystemen
o Bewaking FPC, transitiehuizen
o Securail
Actoren
o Gemeenschapswacht: mensen die bepaalde vaststellingen moen doen, mensen informeren over
onveilige situaties of vragen beantwoorden over veiligheid, rapportage aan lokale autoriteiten (bv
sluikstorten), mensen aanspreken op gedrag, soms GAS-boetes uitschrijven
o De Lijn-controleurs: vervoersbewijzen controleren, erop aanspreken, boete opleggen
o Securail: handboeien, pepperspray, iemand uit trein verwijderen
o Federale politie publieke veiligheid
o Bewakingsagent: tassen controleren
o Camera’s de gemonitord worden door mensen van private bewakingsonderneming
2
,Maatschappelijke impact
Toenemende zichtbaarheid van niet-statelijke partijen
Toenemend contact met burger
Zowel in de private als (semi-)publieke ruimte:
o Verschillende organisaties en personen
o Taken en bevoegdheden lijken gelijkaardig aan deze van politie
o MAAR: is geen politie
Impact op maatschappelijk, sociaal en persoonlijk leven
o Organisatie en handhaving veiligheid
o Uitvoeren toezicht en controle
o Principes van dwang en geweld, privacy, grondrechten, …
Steeds grotere rol (niet-politionele) veiligheidsfuncties
Veiligheidszorg in België
Gedifferentieerd veiligheidslandschap
o Publieke zijde: politie, gemeenschapswacht, bijzondere inspectiediensten (vb. douane),
inlichtingendiensten, civiele bescherming, leger, …
o Private zijde: bewakingsondernemingen, ondernemingen voor alarm- en camerasystemen, private
opsporingssector, interne bewakingsdiensten, private militaire ondernemingen, veiligheidsadviseurs,
…
Onder toezicht en controle minister van Binnenlandse Zaken
Quid veiligheidsdiensten?
Publiek-private verhouding: zie volgende slide
Security guard in literatuur: bewakingsagent en geen veiligheidsagent op letten in paper (opletten met
vertalingen) want is niet hetzelfde onderscheid maken!!!
Bewakingsonderneming = bewakingsagenten die extern contractueel worden ingehuurd voor bepaalde
periode door een klant (onderneming, winkel, burgers, overheid)
Interne bewakingsdienst = dienst die structureel is georganiseerd waarbij iemand die werknemer is van
onderneming die veiligheidsfunctie op zich neemt, hebben enkel bevoegdheden op dat terrein en kunnen
niet gehuurd worden door anderen veiligheid georganiseerd door eigen onderneming
Vergunningen
Vergunde bewakingsondernemingen: 4 grote (gvs, securitas, protection unit, …): ondernemingen die
bepaalde van de 13 bewakingstaken op zich nemen
Beveiligingsonderneming bestaat vandaag niet meer als term: vandaag zijn dit ondenemingen voor alarm- en
camerasystemen
3
, Publieke veiligheidssector (snel overgegaan want al gezien in voorgaande jaren)
Politieambtenaren – lokale politie
o Wet van 5 augustus 1992 betreffende de politiedienst en Wet van 7 december 1998 tot organisatie
van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus
o Politiezone, korpschef
o Basispolitiezorg (7 functionaliteiten: wijkwerking, onthaal, interventie, slachtofferbejegening,
verkeer, opsporing, genegotieerd beheer openbare ruimte)
o Verhouding federale politie (autonoom, complementair, geen hiërarchie)
Agenten van politie – lokale politie
o Wegverkeer, naleving gemeentereglementen
o Beperkte politiebevoegdheden
Politieambtenaren – federale politie
o Wet van 5 augustus 1992 betreffende de politiedienst en Wet van 7 december 1998 tot organisatie
van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus
o Commissaris-Generaal, Minister Binnenlandse Zaken en Justitie
o Gespecialiseerde opdrachten (georganiseerde criminaliteit, speciale eenheden, internationale
politiesamenwerking, …)
o Verhouding lokale politie (autonoom, complementair, geen hiërarchie)
o Directie Beveiliging (DAB) – Beveiligingsagenten
Nucleaire sites, luchthavens, ambassades en Europese instellingen, gevangenenvervoer
Gemeenschapswachten
o Wet van 15 mei 2007 tot instelling van de functie van gemeenschapswacht, tot instelling van de
dienst gemeenschapswachten en tot wijziging van art. 119bis van de nieuwe gemeentewet
o Alle niet-politionele, publieke veiligheidsfuncties sinds 1 januari 2008
o Stadswachten, parkwachters, stewards (niet te verwarren met voetbalstewards), lijnspotters,
ambtenaren bevoegd om vaststellingen te doen die leiden tot een Gemeentelijke Administratieve
Sanctie (GAS), …
o Geen politionele bevoegdheden, niet dezelfde bevoegdheden als private bewakingsagenten
o Bewustmaking, informeren, doorgeven informatie aan bevoegde diensten, vaststellen inbreuken
(GAS), toezicht bij evenementen door overheid of gemeente georganiseerd
Militaire politieagenten
o KB 1 december 1975, Art 3.11° KB 1 december 1975
o Wet 16 juli 2020, wat de doorstroming van prioritaire voertuigen betreft
o Militaire domeinen en escorte militaire voertuigen, handhaving orde en tucht in leger
Douaniers
o Algemene Wet Douane en Accijnzen van 18 juli 1977
o FOD Financiën
o Grensbewaking, controle bagage, eerlijke handel, innen invoerrechten, controle accijnzen, btw, …
o Terrorisme, drugs
Bijzondere veldwachters
o Veldwetboek (hoofdstuk 2) en Koninklijk Besluit van 10 september 2017 tot regeling van het statuut
van bijzondere veldwachters
o Controle naleving wet op jacht en visserij
o Sensibiliseren respect voor milieu, bijdragen aan natuurbescherming
4
POLITIESTUDIES
Inhoud
LES 1: Inleiding.................................................................................................................................................................2
LES 2: Conceptualisering en historische ontwikkeling.....................................................................................................8
LES 3: Beleid en wetgeving............................................................................................................................................11
LES 4: Verklaringen private veiligheid en rol overheid...................................................................................................18
Gastcollege - Binnenlandse zaken – Visara Selimi..........................................................................................................22
Gastcollege - Wet private veiligheid – Filip Smeets (Arxia)............................................................................................28
Gastcollege - Private veiligheid......................................................................................................................................34
Gastcollege - Publieke percepties en interacties met bewakings- en veiligheidsagenten..............................................43
Gastcollege - Samuel Moreira - jongeren en hun interacties met bewakingsagenten in het nachtleven in Portugal.....56
Gastcollege - Femke Lenjou – Introductie tot Belgische douane...................................................................................59
Gastcollege - Jonas Maas - Private opsporing................................................................................................................73
1
,LES 1: Inleiding
Inhoud opleidingsonderdeel
1. Inleiding en theoretische duiding
2. Geschiedenis
3. Actoren en domeinen: bewakingsondernemingen, privédetectives, private militaire ondernemingen,
strafuitvoering (+ gastcolleges)
4. Beleid, controle en wetgeving (+ gastcolleges)
5. Belgisch en internationaal perspectief
Nadruk op bewakingssector in België
Geweldsmonopolie bij overheid, en dus kunnen mensen uit private bewaking niet zomaar gewelddadig
ingrijpen
Bewakingssector grootste deel van private veiligheidssector, dus daarom nadruk op bewakingssector
Begrip ‘private veiligheid’
Publiek vs. Privaat
o Publiek: overheid
o Privaat: vrije markt
Privaat – commercieel – vrijwillig
o Bijzondere veiligheid: tussenvorm
Onderdeel integrale veiligheid
o Plural policing ~ meervoudige veiligheidszorg
Verschillende niet-politionele partijen inzetten die toch bijdragen aan de veiligheid
o Governance of security
Voorbeelden
o Portiers, buitenwippers
o Evenementbewaking
o Bewaking van militaire basissen
o Bagagecontrole op luchthavens
o Adviesverlening over criminaliteitspleventie
o Winkelinspectie
o Privédetectives
o Mobiele bewaking
o Gebouwen, goederen, personen bewaken
o Optreden van vrijwillgeres, alhoewel nog grijze zone
o Camerasystemen
o Bewaking FPC, transitiehuizen
o Securail
Actoren
o Gemeenschapswacht: mensen die bepaalde vaststellingen moen doen, mensen informeren over
onveilige situaties of vragen beantwoorden over veiligheid, rapportage aan lokale autoriteiten (bv
sluikstorten), mensen aanspreken op gedrag, soms GAS-boetes uitschrijven
o De Lijn-controleurs: vervoersbewijzen controleren, erop aanspreken, boete opleggen
o Securail: handboeien, pepperspray, iemand uit trein verwijderen
o Federale politie publieke veiligheid
o Bewakingsagent: tassen controleren
o Camera’s de gemonitord worden door mensen van private bewakingsonderneming
2
,Maatschappelijke impact
Toenemende zichtbaarheid van niet-statelijke partijen
Toenemend contact met burger
Zowel in de private als (semi-)publieke ruimte:
o Verschillende organisaties en personen
o Taken en bevoegdheden lijken gelijkaardig aan deze van politie
o MAAR: is geen politie
Impact op maatschappelijk, sociaal en persoonlijk leven
o Organisatie en handhaving veiligheid
o Uitvoeren toezicht en controle
o Principes van dwang en geweld, privacy, grondrechten, …
Steeds grotere rol (niet-politionele) veiligheidsfuncties
Veiligheidszorg in België
Gedifferentieerd veiligheidslandschap
o Publieke zijde: politie, gemeenschapswacht, bijzondere inspectiediensten (vb. douane),
inlichtingendiensten, civiele bescherming, leger, …
o Private zijde: bewakingsondernemingen, ondernemingen voor alarm- en camerasystemen, private
opsporingssector, interne bewakingsdiensten, private militaire ondernemingen, veiligheidsadviseurs,
…
Onder toezicht en controle minister van Binnenlandse Zaken
Quid veiligheidsdiensten?
Publiek-private verhouding: zie volgende slide
Security guard in literatuur: bewakingsagent en geen veiligheidsagent op letten in paper (opletten met
vertalingen) want is niet hetzelfde onderscheid maken!!!
Bewakingsonderneming = bewakingsagenten die extern contractueel worden ingehuurd voor bepaalde
periode door een klant (onderneming, winkel, burgers, overheid)
Interne bewakingsdienst = dienst die structureel is georganiseerd waarbij iemand die werknemer is van
onderneming die veiligheidsfunctie op zich neemt, hebben enkel bevoegdheden op dat terrein en kunnen
niet gehuurd worden door anderen veiligheid georganiseerd door eigen onderneming
Vergunningen
Vergunde bewakingsondernemingen: 4 grote (gvs, securitas, protection unit, …): ondernemingen die
bepaalde van de 13 bewakingstaken op zich nemen
Beveiligingsonderneming bestaat vandaag niet meer als term: vandaag zijn dit ondenemingen voor alarm- en
camerasystemen
3
, Publieke veiligheidssector (snel overgegaan want al gezien in voorgaande jaren)
Politieambtenaren – lokale politie
o Wet van 5 augustus 1992 betreffende de politiedienst en Wet van 7 december 1998 tot organisatie
van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus
o Politiezone, korpschef
o Basispolitiezorg (7 functionaliteiten: wijkwerking, onthaal, interventie, slachtofferbejegening,
verkeer, opsporing, genegotieerd beheer openbare ruimte)
o Verhouding federale politie (autonoom, complementair, geen hiërarchie)
Agenten van politie – lokale politie
o Wegverkeer, naleving gemeentereglementen
o Beperkte politiebevoegdheden
Politieambtenaren – federale politie
o Wet van 5 augustus 1992 betreffende de politiedienst en Wet van 7 december 1998 tot organisatie
van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus
o Commissaris-Generaal, Minister Binnenlandse Zaken en Justitie
o Gespecialiseerde opdrachten (georganiseerde criminaliteit, speciale eenheden, internationale
politiesamenwerking, …)
o Verhouding lokale politie (autonoom, complementair, geen hiërarchie)
o Directie Beveiliging (DAB) – Beveiligingsagenten
Nucleaire sites, luchthavens, ambassades en Europese instellingen, gevangenenvervoer
Gemeenschapswachten
o Wet van 15 mei 2007 tot instelling van de functie van gemeenschapswacht, tot instelling van de
dienst gemeenschapswachten en tot wijziging van art. 119bis van de nieuwe gemeentewet
o Alle niet-politionele, publieke veiligheidsfuncties sinds 1 januari 2008
o Stadswachten, parkwachters, stewards (niet te verwarren met voetbalstewards), lijnspotters,
ambtenaren bevoegd om vaststellingen te doen die leiden tot een Gemeentelijke Administratieve
Sanctie (GAS), …
o Geen politionele bevoegdheden, niet dezelfde bevoegdheden als private bewakingsagenten
o Bewustmaking, informeren, doorgeven informatie aan bevoegde diensten, vaststellen inbreuken
(GAS), toezicht bij evenementen door overheid of gemeente georganiseerd
Militaire politieagenten
o KB 1 december 1975, Art 3.11° KB 1 december 1975
o Wet 16 juli 2020, wat de doorstroming van prioritaire voertuigen betreft
o Militaire domeinen en escorte militaire voertuigen, handhaving orde en tucht in leger
Douaniers
o Algemene Wet Douane en Accijnzen van 18 juli 1977
o FOD Financiën
o Grensbewaking, controle bagage, eerlijke handel, innen invoerrechten, controle accijnzen, btw, …
o Terrorisme, drugs
Bijzondere veldwachters
o Veldwetboek (hoofdstuk 2) en Koninklijk Besluit van 10 september 2017 tot regeling van het statuut
van bijzondere veldwachters
o Controle naleving wet op jacht en visserij
o Sensibiliseren respect voor milieu, bijdragen aan natuurbescherming
4
