ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN: VOLLEDIGE SAMENVATTING - VIVES KORTRIJK BAMV: TC & CVM

Onderzoeksvaardigheden
H1: BASISBEGRIPPEN
Wat is wetenschappelijk onderzoek?
- We doen onderzoek om iets te weten te komen
- Kern: onderzoeksvragen beantwoorden – elk onderzoek start vanuit
onderzoeksvraag
Bv. in welke mate ervaren ambulanciers agressie tijdens het werk, hoe frequent
komt agressie voor en welke factoren bepalen de impact ervan?)
“Onderzoek is een - Onderzoek is wetenschappelijk omdat
doelgericht proces we systematisch iets te weten willen komen
waarbij men op - Eveneens wetenschappelijk omdat het
systematische wijze op
basis van een gebaseerd is op voorkennis
onderzoeksontwerp data - Systematisch & transparant
verzamelt en analyseert, stappenplan, werkt toe naar betrouwbaarheid &
om op een betrouwbare validiteit
en valide wijze
- Het is empirisch & onafhankelijk
onderzoeksvragen te
beantwoorden die deel
uitmaken van een STAPPENPLAN
probleemstelling.” Onderzoeksplan: bestaat uit 2 fasen (probleemstelling
+ ontwerpfase)
1. Probleemstelling/doelstelling: 1e denkfase
- Waarbinnen onderzoeksvraag tot stand komt, daarmee begint elk
onderzoek
- Onderzoeksvraag & doel (doelstellingen) komen tot stand
- Weten = wat weet je al over het thema en wat is het doel
(doelstelling)?
- Bij onderzoeksvraag hoort ook mogelijke hypothese
 Onderzoeksvraag: wat je precies wil onderzoeken  antwoord =
conclusie
 Hypothese: voorspelling van het antwoord op de vraag  antwoord
= toetsen

2. Onderzoeksontwerp: 2e denkfase
- Hoe ga je aan de slag, via welke methode ga je werken, …
- Waarnemen – meten
- Als dat is bepaald, kan je aan volgende fase beginnen (= verzamelen &
analyseren)

3. Dataverzameling:
- Bestaande gegevens, data, kennis, … verzamelen
- In sommige onderzoeken noemt men verzamelen
waarnemen

4. Data-analyse:
- Analyseren van gegevens die we net hebben
verzameld

5. Rapportage: belangrijk voor de betrouwbaarheid
- Conclusies of toetsen (afhankelijk van OZV of hypothese)
- Bepaald onderzoek komt tot hypotheses
- Ander onderzoek vertrekt uit hypotheses, conclusies

,  Conclusie maakt deel uit van de rapportage
 Rapportage: antwoord op de onderzoeksvraag


Als je onderzoek begint met doen i.p.v. denken  nefaste gevolgen
- Denken = probleemstelling, Onderzoeksontwerp
- Doen = data-verzameling, analyse
- Denken & doen = rapportage

,NK: De empirische cyclus van deductie & inductie

- Fasen van deductie & inductie kunnen elkaar opvolgen
- Binnen zelfde onderzoek
- Maar ook bij een onderzoek dat verder bouwt op ander
onderzoek
Deductie
- Proces van theorie naar data = deductie
- Vertrekt vanuit theorie/ideeën
- Onderzoeksvragen of hypothesen worden hieruit afgeleid
- Antwoorden geformuleerd door te kijken naar de gegevens (data) uit de
realiteit
Inductie
- Vertrekt vanuit waarnemingen, empirische realiteit of data
- Waarnemen met wetmatigheden, op zoek naar wetmatigheden


(KWALITEITS)CRITERIA WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK (= WO)
Ook “wetenschappelijke eisen” genoemd
1. WO is Empirisch
- In eerste instantie empirisch zijn = gericht op zintuiglijk waarneembare
onderwerpen
- Gaan onze onderzoeksvraag beantwoorden o.b.v. empirisme, zintuiglijke
waarneming
- Het moet dus waarneembaar zijn  kunnen zien, horen, ruiken, meten,
…
Bv. WO naar het bestaan van God is NIET empirisch (kan God niet waarnemen)

- Empirie = realiteit en werkelijkheid (= tijd en plaatsgebonden)
- Waar kunnen we empirie plaatsen in schema  bij dataverzameling
- Onderzoek dat we gaan uitvoeren/waarnemen d.m.v. onze zintuigen
 Ogen: observeren
 Ruiken: observaties, geurhinder, …
 Praten, spreken, gesprek voeren, …
 Oren: luisteren naar wat iemand te vertellen heeft, maar ook geluid
 Lawaaierige omgevingen hebben ook bepaalde connotatie

MAAR: hebben OZV’en & hypothesen (hoe meten we hypothesen dan?)
- Hoe kan je hypothese empirisch waarnemen, hoe kijken, analyses doen
van resultaat
 Bv. door examens (analyseren) + voorafgaande ontwerpfase (examen
opmaken)
 O.b.v. die analyse (empirie) kom je tot bepaalde conclusies
 Dat kan een bevestiging of een falsificatie van de vooropgestelde
hypothese zijn!

Falsificatie = verwerpen (hangt samen met probabilisme)
- Ze is pas wetenschappelijk als kan worden weerlegd door empirische
gegevens
- Hulpverleners die vaker agressie meemaken, ervaren hogere
stressniveaus

,  Data verzamelen, deze kunnen hypothese bevestigen maar ook het
tegendeel
 Wanneer ze het tegendeel aantoont noemen we dat
verwerpen/weerleggen
 Moet er altijd voor open staan om te verwerpen indien hypothese niet
klopt

Probabilisme – hangt samen met falsificatie (verwerpen)  spreken steeds
over kansen
- ONTHOUDEN: het gaat over kansen, niet ‘als-dan’ definities
 “Hulpverleners met hoge werkdruk ervaren vaker agressie”
 Niet: iedereen met hoge werkdruk zal slachtoffer worden van agressie
 Wel: grotere kans hulpverleners onder hoge werkdruk agressie zullen
ervaren
2. Onafhankelijkheid (van de onderzoeker)
- Onafhankelijk onderzoeken  mogelijkheid tot aanpassen van
hypothese
- Je mag vertrekken vanuit hypothese die gemaakt is o.b.v. voorkennis –
JA
- MAAR: let op jouw onafhankelijkheid tijdens het onderzoeken
 Onafhankelijkheid is nog beter dan neutraliteit
 Neutraliteit slaat op objectiviteit gerelateerd aan het
onderzoeksonderwerp
 Je moet neutraal blijven t.o.v. het onderzoek, ookal heb je
uitgesproken mening
Stel je krijgt opdracht om een onderzoek te doen – niet zomaar bekomen wat
opdrachtgever wenst, onderzoek wel onafhankelijk doen en niet zomaar wat
opdrachtgever wenst te bekomen!

- Neutraliteit = objectief blijven, geen kant kiezen van het onderwerp dat
je onderzoekt


(KWALITEITS)CRITERIA WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK (= WO)
De belangrijkste kwaliteitscriteria van wetenschappelijk
onderzoek
3. Betrouwbaarheid
- Betrouwbaarheid is een voorwaarde voor validiteit maar is geen
garantie erop
- Slaat op reproduceerbaarheid (gelijkaardig onderzoek = gelijkaardig
resultaat)
 Stel je doet je onderzoek opnieuw, met gelijkaardige methoden,
doelgroep, …
 Dan ga je gelijkaardige resultaten bekomen, dus niet onderhevig aan
toeval

- Kan in gevaar komen door toevallige fouten of “toevalsfouten” (toeval)
- Zal altijd een rol spelen bij onderzoek – er kunnen fouten optreden
 Het toeval bewerkstelligen waardoor je onderzoek niet meer
bruikbaar is
 Respondenten kunnen toevallige fouten maken bij invullen
 Onderzoeker kan toevallig de resultaten verkeerd interpreteren