Summary Gr 9 LO Kwartaal 2 Opsommings

GRAAD 9-LO - AFBAKENING
Definisies: bl. 24,71,26
 Voorbehoeding – maniere om swangerskap te verhoed
 Onthou – verkies om nie seks te he nie of om iets waarvan jy hou, nie te doen nie
 Gestermdheid – toestand wat n persoon se bewegings, sintuie en aktiwiteite beperk
 Braille – skryfvorm waarmee blindes kan lees
 Aborsie – vrywillige mediese beeindiging van swangerskap, gewoonlik deur n klinieksuster of
dokter


Grondwet definisie: bl. 237
Die wette en ideale wat die regering en die inwoners van n land bo alles moet nakom


Verskillende invloede op persoonlike
lewenstylkeuses: bl. 8
1. Die Media:
 Media soos televisie en internet beïnvloed hoe ons onsself sien.
 Dit kan verkeerde idees gee oor hoe ons moet lyk of leef.
2. Maats en Portuurgroep:
 Vriende beïnvloed ons besluite, omdat ons aanvaarding soek.
 Positiewe vriende kan jou ondersteun in jou drome en doelwitte.
3. Geloof, Gemeenskap, Gesin en Kultuur:
 Jou geloof en kultuur beïnvloed wat jy dra, eet en glo.
 Die gemeenskap en gesin vorm jou waardes en oortuigings.


RELAX metode: bl. 11
1. Recognise = herken
 Herken die probleem of noodsaak vir die besluit.
 Identifiseer jou keuses.
 Identifiseer die nagevolge.
2. Educate = opvoed en evalueer
 Probeer om so ingelig moontlik te wees oor al jou keuses.
 Wees realisties oor jou geleenthede en beperkings.
3. Learn and Listen = leer en luister
 Dit is belangrik om na ander mense se raad te luister.
 Leer uit vorige ervarings om nie dieselfde foute te herhaal nie.
4. Act = tree op
 Wanneer jy ’n besluit neem, doen dit verantwoordelik, realisties en sonder om oorhaastig te wees.
5. X -faktore = onbekende faktore

,  Verwag die onverwagte.
 Moenie paniekerig raak indien dinge nie verloop soos beplan nie.
 Evalueer die uitkoms en pas jou plan aan indien nodig.


Risikofaktore van ongesonde seksuele
gedrag: bl. 25
1. Lae selfbeeld:
 Jy glo jy het nie beheer nie en laat toe dat ander oor jou besluit.
 Jy kan onveilige seksuele gedrag duld omdat jy dink jy verdien dit of niemand anders sal jou nodig
hê nie.
2. Behoefte aan aanvaarding:
 Jy doen dinge soos onveilige seks om in 'n groep aanvaar te word.
 Jy ignoreer risiko’s om by die groep in te pas.
3. Die oortuiging dat niks sal gebeur nie:
 Jy glo jy is onaantasbaar en dat dinge soos MIV of tienerswangerskap net met ander gebeur.
 Jy neem risiko’s sonder om die gevolge ernstig op te neem.


Tipes SOI's: bl. 27
1. Hepatitis B
 Geen duidelike simptome nie
 Kan versprei sonder dat jy dit besef
2. Geslagsomloop
 Klein blaasies op die geslagsdele
 Ongeneeslik, maar medikasie kan dit beheer
3. Sifilis
 Geslagsere wat geneeslik is indien vroeg behandel
 Kan lei tot kranksinnigheid en selfs die dood indien onbehandel
4. Gonorree
 Simptome: geelgroen vloeistof, brandgevoel tydens urinering, lae buikpyn
 Geneselik indien vroeg behandel


Ongewenste gevolge van ongesonde
seksuele gedrag: bl. 26-29
1. Tienerswangerskap
 Jong meisies raak swanger en is dikwels nie gereed vir ouerskap nie, wat hul toekoms beïnvloed.
2. Seksueel oordraagbare infeksies (SOI’s)
 Infeksies soos chlamydia en gonorree kan versprei deur onbeskermde seks en kan
gesondheidsprobleme veroorsaak.