Hoofdstuk 6: Bloed
De samenstelling en functies van bloed
Bloed: Een speciaal bindweefsel bestaande uit cellen en celfragmenten in een waterige
oplossing van moleculen en ionen. Bloedcellen ontstaan in het beenmerg
● Volume:
○ Volwassen mannen: 5–6 liter
○ Volwassen vrouwen: 4–5 liter
○ Ongeveer 8% van het lichaamsgewicht
● Eigenschappen:
○ Dikker en stroperiger dan water (ongeveer 5x hogere viscositeit)
○ Dichtheid van sommige componenten maakt bloed zwaarder dan water
Componenten van bloed
● Cellulaire component (gevormde elementen) → 45%
○ Rode bloedcellen (RBC): grootste deel, zinken bij centrifugeren
○ Witte bloedcellen (WBC) en bloedplaatjes: vormen een dunne laag boven
RBC
● Vloeibare component (plasma) → 55%
○ Bevat elektrolyten (ionen), opgeloste gassen, eiwitten, hormonen,
voedingsstoffen en afvalproducten van metabolisme
Centrifugeren scheidt de cellen van het plasma door hun dichtheid → cellen zakken naar
beneden, plasma blijft boven
Plasma bestaat uit water en opgeloste stoffen
Plasma: Het vloeibare gedeelte van bloed en vormt ongeveer 55% van het totale
bloedvolume. Het is een ‘pale yellow’ vloeistof die bloedcellen en bloedplaatjes transporteert
- ~90% water
- ~10% opgeloste stoffen: eiwitten, hormonen, ionen, kleine moleculen (aminozuren,
vetten, koolhydraten, vitamines) en afvalproducten
Melisa Camci - 1
, Belangrijke plasma-eiwitten
● Albuminen (±2/3 van plasma-eiwitten)
○ Handhaven waterbalans tussen bloed en weefselvloeistof
○ Transporteren moleculen zoals bilirubine, vetzuren en sommige medicijnen
● Globulinen (α, β, γ)
○ Transport van diverse stoffen
○ Beta-globulinen: vormen lipoproteïnen door te binden aan vetten zoals
cholesterol
■ LDL ("slecht"): hoog gehalte → hoger risico op hart- en vaatziekten
■ HDL ("goed"): hoog gehalte → lager risico
○ Gamma-globulinen: belangrijk voor afweer tegen infecties
● Stollingseiwitten
○ Belangrijk voor bloedstolling en behoud van homeostase na letsel
Andere opgeloste stoffen in plasma
● Elektrolyten (bv. Na⁺, K⁺): reguleren celfunctie en celvolume
● Hormonen: chemische boodschappers van het endocriene systeem
● Voedingsstoffen: koolhydraten, aminozuren, vitamines, geproduceerde metabolieten
● Afvalstoffen: CO₂, ureum, melkzuur
● Gassen: O₂ voor metabolisme, CO₂ als afvalproduct
Rode bloedcellen transporteren zuurstof en koolstofdioxide
Rode bloedcellen vormen het grootste deel van de gevormde elementen in bloed en
transporteren zuurstof (O₂) en koolstofdioxide (CO₂) → er zijn ongeveer 5 miljoen RBC’s per
mm³ bloed en geven bloed zijn rode kleur en dragen bij aan de viscositeit
● Structuur:
○ Klein, platte schijf met dun centrum (“donutvormig”)
○ Flexibel → kan door kleine bloedvaten
○ Geen kern of organellen → verbruiken geen zuurstof
○ Gevuld met hemoglobine (~300 miljoen moleculen per RBC)
● Hemoglobine:
○ Vier polypeptideketens met heemgroepen en ijzeratoom → bindt zuurstof
○ Vormt oxyhemoglobine (helderrood) in de longen
○ Geeft zuurstof af in weefsels → deoxyhemoglobine (donkerrood/purper)
○ Bindt ook ~25% van CO₂ in weefsels → vrijgeven in de longen
De functies van rode bloedcellen zijn:
● Zuurstoftransport van longen naar weefsels
● CO₂-transport van weefsels naar longen
● Vorm en structuur optimaliseren gasuitwisseling
Melisa Camci - 2
De samenstelling en functies van bloed
Bloed: Een speciaal bindweefsel bestaande uit cellen en celfragmenten in een waterige
oplossing van moleculen en ionen. Bloedcellen ontstaan in het beenmerg
● Volume:
○ Volwassen mannen: 5–6 liter
○ Volwassen vrouwen: 4–5 liter
○ Ongeveer 8% van het lichaamsgewicht
● Eigenschappen:
○ Dikker en stroperiger dan water (ongeveer 5x hogere viscositeit)
○ Dichtheid van sommige componenten maakt bloed zwaarder dan water
Componenten van bloed
● Cellulaire component (gevormde elementen) → 45%
○ Rode bloedcellen (RBC): grootste deel, zinken bij centrifugeren
○ Witte bloedcellen (WBC) en bloedplaatjes: vormen een dunne laag boven
RBC
● Vloeibare component (plasma) → 55%
○ Bevat elektrolyten (ionen), opgeloste gassen, eiwitten, hormonen,
voedingsstoffen en afvalproducten van metabolisme
Centrifugeren scheidt de cellen van het plasma door hun dichtheid → cellen zakken naar
beneden, plasma blijft boven
Plasma bestaat uit water en opgeloste stoffen
Plasma: Het vloeibare gedeelte van bloed en vormt ongeveer 55% van het totale
bloedvolume. Het is een ‘pale yellow’ vloeistof die bloedcellen en bloedplaatjes transporteert
- ~90% water
- ~10% opgeloste stoffen: eiwitten, hormonen, ionen, kleine moleculen (aminozuren,
vetten, koolhydraten, vitamines) en afvalproducten
Melisa Camci - 1
, Belangrijke plasma-eiwitten
● Albuminen (±2/3 van plasma-eiwitten)
○ Handhaven waterbalans tussen bloed en weefselvloeistof
○ Transporteren moleculen zoals bilirubine, vetzuren en sommige medicijnen
● Globulinen (α, β, γ)
○ Transport van diverse stoffen
○ Beta-globulinen: vormen lipoproteïnen door te binden aan vetten zoals
cholesterol
■ LDL ("slecht"): hoog gehalte → hoger risico op hart- en vaatziekten
■ HDL ("goed"): hoog gehalte → lager risico
○ Gamma-globulinen: belangrijk voor afweer tegen infecties
● Stollingseiwitten
○ Belangrijk voor bloedstolling en behoud van homeostase na letsel
Andere opgeloste stoffen in plasma
● Elektrolyten (bv. Na⁺, K⁺): reguleren celfunctie en celvolume
● Hormonen: chemische boodschappers van het endocriene systeem
● Voedingsstoffen: koolhydraten, aminozuren, vitamines, geproduceerde metabolieten
● Afvalstoffen: CO₂, ureum, melkzuur
● Gassen: O₂ voor metabolisme, CO₂ als afvalproduct
Rode bloedcellen transporteren zuurstof en koolstofdioxide
Rode bloedcellen vormen het grootste deel van de gevormde elementen in bloed en
transporteren zuurstof (O₂) en koolstofdioxide (CO₂) → er zijn ongeveer 5 miljoen RBC’s per
mm³ bloed en geven bloed zijn rode kleur en dragen bij aan de viscositeit
● Structuur:
○ Klein, platte schijf met dun centrum (“donutvormig”)
○ Flexibel → kan door kleine bloedvaten
○ Geen kern of organellen → verbruiken geen zuurstof
○ Gevuld met hemoglobine (~300 miljoen moleculen per RBC)
● Hemoglobine:
○ Vier polypeptideketens met heemgroepen en ijzeratoom → bindt zuurstof
○ Vormt oxyhemoglobine (helderrood) in de longen
○ Geeft zuurstof af in weefsels → deoxyhemoglobine (donkerrood/purper)
○ Bindt ook ~25% van CO₂ in weefsels → vrijgeven in de longen
De functies van rode bloedcellen zijn:
● Zuurstoftransport van longen naar weefsels
● CO₂-transport van weefsels naar longen
● Vorm en structuur optimaliseren gasuitwisseling
Melisa Camci - 2
