PAC: ondernemend handelen
Inhoud
DEEL 1: Ondernemend handelen en design thinking in een notendop.......................................4
1. Defining social enterprise. Social enterprise: at the crossroads of market, puvblic and civil
society (Defourny & Nyssens)................................................................................................. 4
1.1 De oorsprong en evolutie van het concept....................................................................4
1.2 De EMES-definitie: De indicatoren in detail....................................................................4
1.3 De sociale onderneming als "brug"................................................................................5
1.4 Work Integration Social Enterprises (WISEs)..................................................................7
1.5 Theoretische assen en onderzoekshypothesen..............................................................7
2. Design thinking for social innovation.................................................................................. 8
2.1 Wat is Design Thinking?................................................................................................. 8
2.2 Casus: Positieve Afwijking in Vietnam (1990).................................................................9
2.3 Het Proces: De Drie Ruimtes.......................................................................................... 9
2.4 Systeemfouten aanpakken........................................................................................... 10
3. An Introduction to Design Thinking: Process Guide...........................................................10
3.1 Empathize Mode (Inleven)............................................................................................ 10
3.2 Define Mode (Definiëren)............................................................................................. 11
3.3 Ideate Mode (Ideeën genereren)..................................................................................11
3.4 Prototype Mode (Ontwerpen)....................................................................................... 12
3.5 Test Mode (Valideren)................................................................................................... 12
4. Flourishing business canvas.............................................................................................. 12
4.1 Voorbereiding: Wie, Wat en Datum.............................................................................. 12
4.2 De Drie Contexten: Environment, Society, Economy...................................................13
4.3 De Drie Kerncomponenten........................................................................................... 13
4.4 De 16 Bouwstenen: Inhoud en Nuances.......................................................................13
5. Empathy map.................................................................................................................... 15
DEEL 2: Wat zijn de SDG’s? – De basis..................................................................................... 16
6. Het Gentse duurzaamheisrapport 2023............................................................................ 16
6.1 Het Algemene Kader.................................................................................................... 16
6.2 SDG 6: Schoon water en sanitair.................................................................................. 16
6.3 SDG 12: Verantwoorde consumptie en productie.........................................................17
6.4 SDG 13: Klimaatactie................................................................................................... 17
6.5 SDG 14 & 15: Leven in het water en op het land.........................................................18
6.6 Duurzaamheid in de stadsorganisatie..........................................................................18
DEEL 3: De rol van criminologen in het duurzaamheidsvraagstuk...........................................18
7. Without social sciences, humanities and arts, the goal of sustainability may never be
reached (Neumayer & Joly)................................................................................................... 18
1
,8. The nexus between crime, justice and sustainable development (Blaustein et al.)..........19
8.1 Inleiding: De Schaduw van de Pandemie.....................................................................19
8.2 De SDG’s Begrijpen...................................................................................................... 20
8.3 Kritische perspectieven op 'ontwikkeling'....................................................................21
8.4 Klimaatverandering en de SDG's................................................................................. 21
8.5 Criminologische Betrokkenheid met de SDG's.............................................................21
8.6 Conclusie...................................................................................................................... 22
9. Making crime a sustainable development issue: from ‘drugs and thugs’ to ‘peaceful and
inclusice societies’ (Blaustein et al.)..................................................................................... 22
9.1 De Historische Context: De Onzichtbaarheid van Misdaad..........................................22
9.2 De Rol van de UNODC: Institutionele Transformatie.....................................................22
9.3 De Visie van Antonio Maria Costa (2002-2010)............................................................23
9.4 De "Crime-Development Nexus" in de Praktijk.............................................................23
9.5 De Weg naar de 2030 Agenda en SDG 16....................................................................23
9.6 Conclusie en Betekenis voor de Criminoloog...............................................................24
10. Criminology and the UN sustainable development goals: the need for support and
critique (Blaustein et al.)....................................................................................................... 24
10.1 Introductie.................................................................................................................. 24
10.2 Begrip van de SDG's.................................................................................................. 24
10.3 Criminologische betrokkenheid bij de SDG's..............................................................24
10.4 Een kritische inleiding over ontwikkeling...................................................................24
10.5 Kolonialisme, modernisering, economische liberalisering en misdaad.......................25
10.6 De capability approach: Overzicht, erfenis en kritiek.................................................25
10.7 Een criminologie voor duurzame ontwikkeling...........................................................25
10.8 Conclusie.................................................................................................................... 27
11. Dire forecast: a theoretical model of the impact of climate change on crime (Agnew)...27
13.1 Climate change and its effects...................................................................................27
13.2 De impact van klimaatverandering op criminaliteit......................................................28
13.3 Een model van klimaatverandering en criminaliteit...................................................31
12. Greening justice: examining the interfaces of criminal, social and ecological justice
(White & Graham)................................................................................................................. 33
12.1 Introductie.................................................................................................................. 33
12.2 Leemtes en kansen in de bestaande literatuur..........................................................33
12.3 Onderzoek naar de vergroening van de rechtspraak.................................................34
13.4 De vergroening van het strafrecht.............................................................................34
13.5 De vergroening van de politie.................................................................................... 35
13.6 De vergroening van de rechtbanken..........................................................................35
13.7 De vergroening van de gevangenissen......................................................................36
13.8 De vergroening van het toezicht op daders en re-integratie......................................37
13.9 De raakvlakken tussen strafrechtelijke, sociale en ecologische rechtvaardigheid.....37
2
, 13.10 Motivaties, ideologieën en kansen...........................................................................38
13.11 Conclusie.................................................................................................................. 39
DEEL 4: Het politieke karakter van duurzaamheidsvraagstukken............................................40
13. The triple bottom line: a critical review from a transdisciplinary perspective (Isil &
Hernke)................................................................................................................................. 40
13.1 Introductie.................................................................................................................. 40
13.2 Duurzame ontwikkeling: Kritische perspectieven.......................................................40
13.3 The triple bottom line: A current understanding........................................................40
13.4 Duurzaamheid van de onderneming: Een transdisciplinaire benadering...................41
13.5 Vergelijkende analyse: De TBL begrijpen door de lens van natuurwetenschappen....42
13.6 Discussie en beperkingen.......................................................................................... 43
13.7 Conclusie.................................................................................................................... 44
14. Een ondeelbaar geheel aan duurzaamheidsdoelen: SDG’s in onderzoek en onderwijs aan
UGent (Block)........................................................................................................................ 44
14.1 Introductie.................................................................................................................. 44
14.2 Duurzame ontwikkeling.............................................................................................. 44
14.3 SDG's: een ondeelbaar geheel van duurzame ontwikkelingsdoelen..........................47
3
, DEEL 1: Ondernemend handelen en design thinking
in een notendop
1. Defining social enterprise. Social enterprise: at the crossroads
of market, puvblic and civil society (Defourny & Nyssens)
1.1 De oorsprong en evolutie van het concept
Het concept 'sociale onderneming' is relatief jong en kwam pas in de jaren '90 echt op de
voorgrond. Er is een duidelijk onderscheid tussen de Amerikaanse en Europese traditie:
- De Amerikaanse context (VS):
- Hier lag de focus oorspronkelijk op de "marktgerichte dynamieken" binnen de
non-profitsector.
- Non-profitorganisaties gingen op zoek naar eigen inkomstenbronnen om minder
afhankelijk te zijn van overheidssubsidies en private giften.
- In 1993 lanceerde de Harvard Business School het 'Social Enterprise
Initiative', wat een mijlpaal was voor de academische erkenning van het veld.
- De Europese context:
- In Europa ontstond het concept vanuit de traditie van de sociale economie
(coöperaties, verenigingen, onderlinge waarborgmaatschappijen).
- In 1996 werd het EMES-netwerk opgericht, een groep onderzoekers uit alle 15
toenmalige EU-lidstaten die een gezamenlijke Europese benadering
ontwikkelden.
- In Europa wordt de nadruk vaker gelegd op de juridische vorm en het collectieve
belang, terwijl de VS vaker kijkt naar het individuele ondernemerschap voor een
sociaal doel.
1.2 De EMES-definitie: De indicatoren in detail
EMES stelt dat een sociale onderneming geen vastomlijnde juridische term is, maar een
"ideaal-type" dat beschreven kan worden aan de hand van negen indicatoren.
- EMES: European Research Network
Economische en ondernemende dimensies:
1. Continue activiteit van productie: De organisatie is direct en continu betrokken bij
de productie van goederen of diensten. Het is dus geen loutere actiegroep of lobbyclub.
2. Hoge graad van autonomie: De onderneming wordt opgericht door een groep
burgers op basis van een autonoom project. Hoewel ze overheidssteun kunnen krijgen,
worden ze niet direct of indirect beheerd door de overheid. Ze hebben het recht om hun
eigen positie ('voice') te bepalen en de activiteit te beëindigen ('exit').
3. Significant economisch risico: De initiatiefnemers nemen een financieel risico; de
levensvatbaarheid van de onderneming hangt af van de inspanningen van de leden om
voldoende middelen te verwerven.
4. Minimum aan betaald werk: In tegenstelling tot loutere vrijwilligersorganisaties,
vereist een sociale onderneming een basisteam van betaalde werknemers om
continuïteit te garanderen.
Sociale dimensies:
1. Expliciet doel om de gemeenschap te dienen: Het hoofddoel is niet
winstmaximalisatie, maar het creëren van maatschappelijke impact of het helpen van
een specifieke doelgroep.
2. Initiatief van een groep burgers: Het is het resultaat van een collectieve dynamiek
van mensen die deel uitmaken van een gemeenschap of een groep met een gedeeld
doel.
4
Inhoud
DEEL 1: Ondernemend handelen en design thinking in een notendop.......................................4
1. Defining social enterprise. Social enterprise: at the crossroads of market, puvblic and civil
society (Defourny & Nyssens)................................................................................................. 4
1.1 De oorsprong en evolutie van het concept....................................................................4
1.2 De EMES-definitie: De indicatoren in detail....................................................................4
1.3 De sociale onderneming als "brug"................................................................................5
1.4 Work Integration Social Enterprises (WISEs)..................................................................7
1.5 Theoretische assen en onderzoekshypothesen..............................................................7
2. Design thinking for social innovation.................................................................................. 8
2.1 Wat is Design Thinking?................................................................................................. 8
2.2 Casus: Positieve Afwijking in Vietnam (1990).................................................................9
2.3 Het Proces: De Drie Ruimtes.......................................................................................... 9
2.4 Systeemfouten aanpakken........................................................................................... 10
3. An Introduction to Design Thinking: Process Guide...........................................................10
3.1 Empathize Mode (Inleven)............................................................................................ 10
3.2 Define Mode (Definiëren)............................................................................................. 11
3.3 Ideate Mode (Ideeën genereren)..................................................................................11
3.4 Prototype Mode (Ontwerpen)....................................................................................... 12
3.5 Test Mode (Valideren)................................................................................................... 12
4. Flourishing business canvas.............................................................................................. 12
4.1 Voorbereiding: Wie, Wat en Datum.............................................................................. 12
4.2 De Drie Contexten: Environment, Society, Economy...................................................13
4.3 De Drie Kerncomponenten........................................................................................... 13
4.4 De 16 Bouwstenen: Inhoud en Nuances.......................................................................13
5. Empathy map.................................................................................................................... 15
DEEL 2: Wat zijn de SDG’s? – De basis..................................................................................... 16
6. Het Gentse duurzaamheisrapport 2023............................................................................ 16
6.1 Het Algemene Kader.................................................................................................... 16
6.2 SDG 6: Schoon water en sanitair.................................................................................. 16
6.3 SDG 12: Verantwoorde consumptie en productie.........................................................17
6.4 SDG 13: Klimaatactie................................................................................................... 17
6.5 SDG 14 & 15: Leven in het water en op het land.........................................................18
6.6 Duurzaamheid in de stadsorganisatie..........................................................................18
DEEL 3: De rol van criminologen in het duurzaamheidsvraagstuk...........................................18
7. Without social sciences, humanities and arts, the goal of sustainability may never be
reached (Neumayer & Joly)................................................................................................... 18
1
,8. The nexus between crime, justice and sustainable development (Blaustein et al.)..........19
8.1 Inleiding: De Schaduw van de Pandemie.....................................................................19
8.2 De SDG’s Begrijpen...................................................................................................... 20
8.3 Kritische perspectieven op 'ontwikkeling'....................................................................21
8.4 Klimaatverandering en de SDG's................................................................................. 21
8.5 Criminologische Betrokkenheid met de SDG's.............................................................21
8.6 Conclusie...................................................................................................................... 22
9. Making crime a sustainable development issue: from ‘drugs and thugs’ to ‘peaceful and
inclusice societies’ (Blaustein et al.)..................................................................................... 22
9.1 De Historische Context: De Onzichtbaarheid van Misdaad..........................................22
9.2 De Rol van de UNODC: Institutionele Transformatie.....................................................22
9.3 De Visie van Antonio Maria Costa (2002-2010)............................................................23
9.4 De "Crime-Development Nexus" in de Praktijk.............................................................23
9.5 De Weg naar de 2030 Agenda en SDG 16....................................................................23
9.6 Conclusie en Betekenis voor de Criminoloog...............................................................24
10. Criminology and the UN sustainable development goals: the need for support and
critique (Blaustein et al.)....................................................................................................... 24
10.1 Introductie.................................................................................................................. 24
10.2 Begrip van de SDG's.................................................................................................. 24
10.3 Criminologische betrokkenheid bij de SDG's..............................................................24
10.4 Een kritische inleiding over ontwikkeling...................................................................24
10.5 Kolonialisme, modernisering, economische liberalisering en misdaad.......................25
10.6 De capability approach: Overzicht, erfenis en kritiek.................................................25
10.7 Een criminologie voor duurzame ontwikkeling...........................................................25
10.8 Conclusie.................................................................................................................... 27
11. Dire forecast: a theoretical model of the impact of climate change on crime (Agnew)...27
13.1 Climate change and its effects...................................................................................27
13.2 De impact van klimaatverandering op criminaliteit......................................................28
13.3 Een model van klimaatverandering en criminaliteit...................................................31
12. Greening justice: examining the interfaces of criminal, social and ecological justice
(White & Graham)................................................................................................................. 33
12.1 Introductie.................................................................................................................. 33
12.2 Leemtes en kansen in de bestaande literatuur..........................................................33
12.3 Onderzoek naar de vergroening van de rechtspraak.................................................34
13.4 De vergroening van het strafrecht.............................................................................34
13.5 De vergroening van de politie.................................................................................... 35
13.6 De vergroening van de rechtbanken..........................................................................35
13.7 De vergroening van de gevangenissen......................................................................36
13.8 De vergroening van het toezicht op daders en re-integratie......................................37
13.9 De raakvlakken tussen strafrechtelijke, sociale en ecologische rechtvaardigheid.....37
2
, 13.10 Motivaties, ideologieën en kansen...........................................................................38
13.11 Conclusie.................................................................................................................. 39
DEEL 4: Het politieke karakter van duurzaamheidsvraagstukken............................................40
13. The triple bottom line: a critical review from a transdisciplinary perspective (Isil &
Hernke)................................................................................................................................. 40
13.1 Introductie.................................................................................................................. 40
13.2 Duurzame ontwikkeling: Kritische perspectieven.......................................................40
13.3 The triple bottom line: A current understanding........................................................40
13.4 Duurzaamheid van de onderneming: Een transdisciplinaire benadering...................41
13.5 Vergelijkende analyse: De TBL begrijpen door de lens van natuurwetenschappen....42
13.6 Discussie en beperkingen.......................................................................................... 43
13.7 Conclusie.................................................................................................................... 44
14. Een ondeelbaar geheel aan duurzaamheidsdoelen: SDG’s in onderzoek en onderwijs aan
UGent (Block)........................................................................................................................ 44
14.1 Introductie.................................................................................................................. 44
14.2 Duurzame ontwikkeling.............................................................................................. 44
14.3 SDG's: een ondeelbaar geheel van duurzame ontwikkelingsdoelen..........................47
3
, DEEL 1: Ondernemend handelen en design thinking
in een notendop
1. Defining social enterprise. Social enterprise: at the crossroads
of market, puvblic and civil society (Defourny & Nyssens)
1.1 De oorsprong en evolutie van het concept
Het concept 'sociale onderneming' is relatief jong en kwam pas in de jaren '90 echt op de
voorgrond. Er is een duidelijk onderscheid tussen de Amerikaanse en Europese traditie:
- De Amerikaanse context (VS):
- Hier lag de focus oorspronkelijk op de "marktgerichte dynamieken" binnen de
non-profitsector.
- Non-profitorganisaties gingen op zoek naar eigen inkomstenbronnen om minder
afhankelijk te zijn van overheidssubsidies en private giften.
- In 1993 lanceerde de Harvard Business School het 'Social Enterprise
Initiative', wat een mijlpaal was voor de academische erkenning van het veld.
- De Europese context:
- In Europa ontstond het concept vanuit de traditie van de sociale economie
(coöperaties, verenigingen, onderlinge waarborgmaatschappijen).
- In 1996 werd het EMES-netwerk opgericht, een groep onderzoekers uit alle 15
toenmalige EU-lidstaten die een gezamenlijke Europese benadering
ontwikkelden.
- In Europa wordt de nadruk vaker gelegd op de juridische vorm en het collectieve
belang, terwijl de VS vaker kijkt naar het individuele ondernemerschap voor een
sociaal doel.
1.2 De EMES-definitie: De indicatoren in detail
EMES stelt dat een sociale onderneming geen vastomlijnde juridische term is, maar een
"ideaal-type" dat beschreven kan worden aan de hand van negen indicatoren.
- EMES: European Research Network
Economische en ondernemende dimensies:
1. Continue activiteit van productie: De organisatie is direct en continu betrokken bij
de productie van goederen of diensten. Het is dus geen loutere actiegroep of lobbyclub.
2. Hoge graad van autonomie: De onderneming wordt opgericht door een groep
burgers op basis van een autonoom project. Hoewel ze overheidssteun kunnen krijgen,
worden ze niet direct of indirect beheerd door de overheid. Ze hebben het recht om hun
eigen positie ('voice') te bepalen en de activiteit te beëindigen ('exit').
3. Significant economisch risico: De initiatiefnemers nemen een financieel risico; de
levensvatbaarheid van de onderneming hangt af van de inspanningen van de leden om
voldoende middelen te verwerven.
4. Minimum aan betaald werk: In tegenstelling tot loutere vrijwilligersorganisaties,
vereist een sociale onderneming een basisteam van betaalde werknemers om
continuïteit te garanderen.
Sociale dimensies:
1. Expliciet doel om de gemeenschap te dienen: Het hoofddoel is niet
winstmaximalisatie, maar het creëren van maatschappelijke impact of het helpen van
een specifieke doelgroep.
2. Initiatief van een groep burgers: Het is het resultaat van een collectieve dynamiek
van mensen die deel uitmaken van een gemeenschap of een groep met een gedeeld
doel.
4
