Geschiedenis hs 5
Paragraaf 1.
De renaissance betekent letterlijk: ‘wedergeboorte’ van de klassieke cultuur & kennis
(periode van ca. 1300 tot 1600). Het is een verandering van het mens- en wereldbeeld. Er
was een mentaliteitsverandering: middeleeuws ‘momento mori’ (gedenk te sterven) werd
‘carpe diem’ (pluk de dag). De mens begon meer op zichzelf te vertrouwen en zichzelf
centraal te stellen. Er kwam een nieuw ideaalbeeld: van vrome christen naar uomo
universale (de algemeen ontwikkelde mens).
Belangrijk aspect van de renaissance was dat mensen nieuwe inspiratie zochten in de
cultuur van de Grieken en Romeinen. Dit noemen we humanisme.
In de middeleeuwen schreven alleen geestelijken en was alle literatuur theologisch. In de
renaissance gingen leken (niet-geestelijken) leren lezen & schrijven. Ze gingen schrijven in
hun eigen taal (in plaats van in het Latijn). Dit zorgt voor een verbreding van onderwerpen:
verhalen, geschiedenis, dagboeken, romans.
In de middeleeuwen was er alleen godsdienstige kunst en lag de nadruk op een symbolische
boodschap. In de renaissance waren er meer onderwerpen, en ze wilden het dagelijks leven
weerspiegelen. Er lag meer nadruk op realistische weergave.
Gevolg: meer perspectief, licht en schaduw, natuurgetrouwe kleuren, menselijke
anatomie en emoties.
In de middeleeuwen was de politiek onderdeel van een goddelijk plan: god had de vorsten
de macht gegeven. In de renaissance herontdekken de humanisten de ideeën uit de
oudheid: besturen voor het belang va het volk.
Vb: niccoló macchiavelli (1469-1527): de vorst moet zorgen voor stabiliteit ->
slachtoffers zijn soms nodig voor het welbevinden van de staat.
Macchiavellisme: doel heiligt de middelen.
Er waren veel verschillen met de middeleeuwen maar er was geen scherpe breuk. Het was
een langzame verandering. Tijdens de renaissance bleef de belangstelling voor god bestaan.
Ze probeerden de klassieke en christelijke cultuur met elkaar te verbinden.
Door nijverheid waren zelfstandige Italiaanse stadstaten ontstaan. De ontstane culturele elite
wilde zijn rijkdom tonen, dus gaven ze kunstenaars opdrachten, en die richtten zich in hun
werken nadrukkelijk op de antieke oudheid, omdat de Italianen de vand met de Romeinen
voelen door de ruïnes in de stadsstaten.
Wat de belangstelling voor de oudheid nog meer stimuleerde was dat klassieke teksten weer
beschikbaar waren.
Rond 1450 was de uitvinding van de boekdrukkunst: kunst om met losse letters boeken te
drukken. Dit maakte het vastleggend verspreiden van kennis veel eenvoudiger. \
Paragraaf 1.
De renaissance betekent letterlijk: ‘wedergeboorte’ van de klassieke cultuur & kennis
(periode van ca. 1300 tot 1600). Het is een verandering van het mens- en wereldbeeld. Er
was een mentaliteitsverandering: middeleeuws ‘momento mori’ (gedenk te sterven) werd
‘carpe diem’ (pluk de dag). De mens begon meer op zichzelf te vertrouwen en zichzelf
centraal te stellen. Er kwam een nieuw ideaalbeeld: van vrome christen naar uomo
universale (de algemeen ontwikkelde mens).
Belangrijk aspect van de renaissance was dat mensen nieuwe inspiratie zochten in de
cultuur van de Grieken en Romeinen. Dit noemen we humanisme.
In de middeleeuwen schreven alleen geestelijken en was alle literatuur theologisch. In de
renaissance gingen leken (niet-geestelijken) leren lezen & schrijven. Ze gingen schrijven in
hun eigen taal (in plaats van in het Latijn). Dit zorgt voor een verbreding van onderwerpen:
verhalen, geschiedenis, dagboeken, romans.
In de middeleeuwen was er alleen godsdienstige kunst en lag de nadruk op een symbolische
boodschap. In de renaissance waren er meer onderwerpen, en ze wilden het dagelijks leven
weerspiegelen. Er lag meer nadruk op realistische weergave.
Gevolg: meer perspectief, licht en schaduw, natuurgetrouwe kleuren, menselijke
anatomie en emoties.
In de middeleeuwen was de politiek onderdeel van een goddelijk plan: god had de vorsten
de macht gegeven. In de renaissance herontdekken de humanisten de ideeën uit de
oudheid: besturen voor het belang va het volk.
Vb: niccoló macchiavelli (1469-1527): de vorst moet zorgen voor stabiliteit ->
slachtoffers zijn soms nodig voor het welbevinden van de staat.
Macchiavellisme: doel heiligt de middelen.
Er waren veel verschillen met de middeleeuwen maar er was geen scherpe breuk. Het was
een langzame verandering. Tijdens de renaissance bleef de belangstelling voor god bestaan.
Ze probeerden de klassieke en christelijke cultuur met elkaar te verbinden.
Door nijverheid waren zelfstandige Italiaanse stadstaten ontstaan. De ontstane culturele elite
wilde zijn rijkdom tonen, dus gaven ze kunstenaars opdrachten, en die richtten zich in hun
werken nadrukkelijk op de antieke oudheid, omdat de Italianen de vand met de Romeinen
voelen door de ruïnes in de stadsstaten.
Wat de belangstelling voor de oudheid nog meer stimuleerde was dat klassieke teksten weer
beschikbaar waren.
Rond 1450 was de uitvinding van de boekdrukkunst: kunst om met losse letters boeken te
drukken. Dit maakte het vastleggend verspreiden van kennis veel eenvoudiger. \
