H3 : algemene bepalingen ivm behandelen
1. De behandeling
Inhoud
Anatomie – functies Activiteiten Participatie
- Pijnvermindering - Lopen - Werk hervatten
- Zwelling reduceren - Fietsen - Hobby hervatten
- Spiertonus - Lang staan - …
- Houdingscorrectie - Tillen
- Stabilisatie trainen - Zitten op werk
- Proprioceptie trainen - Huishoudelijke taken
- …
Verrichtingen
• Informeren
• Adviseren
• Oefenen
• Massage
• Fysiotherapie
➔ advies en informatie zeer belangrijk
Strategie
= afhankelijk van:
• Keuze verrichtingen:
Aflijnen
Ordenen in de tijd
• Contra-indicaties
• Actualiteit klachten
• Kennis therapeut
• Ervaring
• Instelling patiënt
• Aantal beurten
• Actualiteit letsel
• Chroniciteit letsel
• Plaats van zelf oefenen
Taken patiënt en therapeut
T: behandelaar, coach, tipgever
P: verantwoordelijkheid nemen, T volgen
Andere zorgverleners
Zorgplan met bv kinesitherapeut, verpleegkundige, ergotherapeut, logopedist, arts .. (gebruik communicatieboekje)
Betekenis in het proces
Anamnese → onderzoek → diagnose → behandelplan → behandeling
2. Evaluatie van de behandeling
Beoordelen van het al dan niet bereikte behandelresultaat
Doelstelling niet bereikt: niet realistisch, tijdsaspect verkeerd ingeschat, inhoud behandeling, complicaties, terug naar
arts?
• Het is een continu proces: vanaf anamnese, diagnose, behandeling
• Eindevaluatie: doelen bereikt? Schriftelijk rapport
Gebruik meetinstrumenten: SMART-principe, evidence based
Proces Resultaat Handelen T
Samenwerking T – P - Hoofddoel - Wijze en volgerde doelen
- Duidelijkheid taken - Tussendoelen - Richtlijnen
- Afspraken nagekomen - Tijdslimiet - Doeltreffendheid
- Toepasbaarheid resultaat - Antwoord op hulpvraag
- Realistische doelen
I. Tussentijds meetmoment naar progressie (na elke stap in het proces: na anamnese, na onderzoek, ..)
II. Eindbeoordeling van resultaat
3. Verslaglegging/correspondentie
Verslag = systematisch en overzichtelijk gegevens vastleggen in dossier (digitaal)
Correspondentie = communiceren of overdragen van gegevens (naar arts, collega, ..)
• Geheugensteun
• Evaluatie + bijsturen
, • Overdracht
• Coördinatie zorg (multidisciplinair)
• Kwaliteitsbevordering
• Wetenschappelijk onderzoek
• Administratieve verplichting
Belangrijkste elementen uit ganse proces: verwijzing, anamnese, onderzoek, diagnose, behandeling, eindevaluatie
Naar voorschrijvende arts of huisarts:
Datum
Personalia
Aanmelding: reden + datum
Sessies: aantal, data
Kinesitherapeutische diagnose
Doel
Huidige toestand: eindevaluatie of tussenevaluatie
Naar collega therapeut (bij overdracht):
Datum
Personalia
Reden overdracht
Aanmelding: reden + datum
Medische gegevens
Sessies: aantal, data
Kinesitherapeutische diagnose
Behandelplan
Huidige toestand: eindevaluatie of tussenevaluatie
4. Kwaliteitsbevordering
Kwaliteit = mate waarin organisatie of praktijk er in slaagt medewerkers in staat te stellen zich aan afspraken te houden
= mate van overeenstemming tussen feitelijk verleende zorg en vooraf gestelde criteria of eisen
Kwaliteitszorg = alle maatregelen, beslissingen, activiteiten die kwaliteitsniveau handhaven of doen stijgen
• Organisatie optimaliseren
• Communicatie verbeteren
• Capabel personeel: navorming, bijscholing
• Jaarverslag kwaliteitszorg
• Fouten oplijsten en lessen uit trekken
• …
Kwaliteitsbevordering
I. Opstellen criteria en normen voor zorg
II. Registreren (meten) van de huidige situatie
III. Acties plannen ter verbetering
IV. Acties uitvoeren
V. Evalueren en remediëren acties
Behandelen optimaliseren zorgt voor:
a. Kosten ziekteverzekering reduceren
b. Beter/sneller herstel van de patiënt
PDCA-cirkel
Plan: bepaal doelstellingen
Do: doe activiteit om doel te verwezenlijken
Check: evalueer het proces
Act: probeer die activiteiten blijven te doen of nog te optimaliseren
→ doe dit alles volgens het SMART-principe
Kinesitherapie evolueert zeer snel → kwaliteitszorg neemt belangrijke plaats in → België: als T zelf initiatief nemen, geen
sturing vanuit overheid ➔ komt nu verandering in via Pro Q Kine en erkenning bijzondere bekwaamheden
, H4: theorie massage
Massage uitoefenen is een kunst
→ die wel ontwikkeld kan worden
→ die niet aangeleerd kan worden
Massage vereist
➢ Een samenspel van zien en tasten
➢ Met begrip (respect) van de weefsels ; voor de mens die erachter zit
Vorm van fysische therapie
Via aanraken – lichamelijk contact (hand vormt brug tussen de psychische en lichamelijke sfeer)
Vereist een goede patiënt-therapeut relatie (vertrouwen)
Respectvol, menswaardig en deskundig omgaan met elkaar en patiënten
Vereist “fingerspitzengefühl”
Pas na veel oefening en ervaring gekend
(historiek niet te kennen)
Bindweefselmassage: gericht op het herstelvermogen van de huid – niet toegepast op de spieren maar op de
bindweefsellaag tussen de opperhuid en de spieren – de doorbloeding in het bindweefsel wordt geactiveerd waardoor de
aanmaak van collagene- en elastinevezels wordt gestimuleerd (techniek wordt niet echt meer gebruikt)
Periostmassage (Vogler): behandeling van beenvlies – staat in verbinding met zenuwen, klieren en organen – kunnen
impuls geven om deze te laten herstellen
Diepe dwarse fricties van Cyriax: diepe, dwarse intensieve massagetechniek op spier, spierpeesovergang, pees,
tenoperiostale overgang of ligamenten – pijndempend, bloedtoevoerstimulerend en bevorderen collageenherstel
(grondlegger van wat we vandaag de dag doen)
Lymfedrainage van Vodder: vochtafvoer via de lymfevaten stimuleren via zachte massages – vochtafvoer, verhogen
immuniteit, verbeteren hormonaal systeem
Definitie massage = een therapie die door het geven van mechanische prikkels in de vorm van handgrepen op het
lichaamsoppervlak effecten bewerktstelligt die, door aan te grijpen op een aantal symptomen bij pathofysiologische
toestanden, kunnen leiden tot herstel van de evenwichtstoestand in het menselijk organisme
→ de behandeling toegepast in het kader van een kinesitherapeutische behandeling betreft veelal patiënten met een
aandoening (stoornis)
→ hierin onderscheidt de kinesitherapeut zich van anderen (oa sportmasseurs) die in principe GEEN aandoeningen
mogen behandelen
• Er zijn verschillende aangrijpingspunten voor de massage
• Door de keuze van verschillende massagetechnieken en de intensiteit en de lokalisatie van de handvatting wordt
bepaald welke structuur (vooral) wordt bereikt
o Huid
o Onderhuid
o Spieren en pezen
o Ligamenten
o Gewrichtskapsels
o Periost (beenvlies)
• Door massagehandgrepen kan ook invloed op de vochtstromen in het lichaam worden uitgeoefend:
o Bloedstroom
o Lymfestroom
Doelstellingen
THERAPEUTISCH
Indicaties met een therapeutisch doel zijn strikt voorbehouden voor situaties waarin een medische indicatie en
een verwijzing door arts is (patiënten)
Onderscheid tussen curatieve en symptomatische indicaties
o Curatief = genezend
Wil zeggen dat de intentie en verwachting is dat de aandoening volledig reversibel is bv behandeling van
een enkelbandletsel (distortio)
o Symptomatisch
Wil zeggen dat de optie genezing niet aanwezig is en alleen vermindering van klachten mogelijk is, zonder
de oorzaak van de aandoening weg te nemen bv lage rugpijn ten gevolge van een discus hernia
HYGIËNISCH
Behandelen van gezonde personen met als doel
o Een stimulerend effect of
o Het bestrijden van vermoeidheid
o Om er beter uit te zien (oa als schoonheidsideaal – esthetisch) bv massage door een
schoonheidsspecialiste
, PROFYLACTISCH
Behandelen van personen met een risico op het ontstaan van klachten of reeds aanwezige (geringe) klachten
bv behandeling van sporters (sportmassage
Effecten
Hiermee worden de doeleinden bedoeld, die gesteld worden naar de effecten op de te behandelen weefsels of op het
gehele organisme en de persoon
- Ontspanning (algemeen en plaatselijk)
- Sedatie (kalmering)
- Stimulatie/tonisering (verhogen van de rusttonus)
- Analgesie (pijnvermindering)
- Depletie (verwijderen van vocht uit de weefselspleten: interstitieel vocht)
- Dehydratie (verwijderen van celgebonden vocht)
- Hyperemie (verbeteren van doorbloeding)
- Mobilisatie (losmaken van verklevingen)
- Desquamatie (ontschilfering van de huid)
Indicaties
Uitgaande van de bovenbeschreven effecten van massage, worden de volgende situaties waarbij symptomen als
indicaties voor massage beschouwd worden
- Circulatiestoornissen en atrofie
- Hypertonus
- Pijn
- Adhaesies – littekens
- Lokale spierverhardingen
- (steriele) ontstekingen
- Functionele orgaanstoornissen (bindweefselmassage)
- …
Contra-indicaties
ABSOLUUT: een lichamelijke of geestelijke toestand waarop elke vorm van massage een schadelijk effect kan hebben
• Infecties in het te behandelen gebied
• Tumoren in het te behandelen gebied
• Algemeen onwelzijn
• Cachexie (gewichtsverlies, sarcopenie .. bij bv terminale patiënten)
• Koorts
• Te heftige pijn
• Trombosis = zeer gevaarlijk!! (Je kan een grote klonter hebben → door druk op gebied, kan deze in stukjes breken
en zich gaan verspreiden via de bloedstroom en kan deze zo in de longen terecht komen wat een doodsoorzaak
kan zijn)
• Fracturen in het te behandelen gebied
• Besmettelijke huidziekten
• Sympatische reflexie-dystrofie 1ste stadium
RELATIEF: een lichamelijke of geestelijke toestand waarop massage een nadelige invloed kan hebben tenzij de massage
onder beperkende voorwaarden ten aanzien van lokalisatie, techniek en/of dosering wordt uitgevoerd
• Steriele ontstekingen
• Tumoren buiten het te behandelen gebied
• Verse laesies
• Verhoogde bloedingsneiging
o Hypertensie = te hoge bloeddruk
o Varices = spataderen
o Gebruik van anti-coagulantia = bloedverdunners
o Hemofilie = bloedarmoede
• Pijnlijke of kwetsbare weefsels boven het te behandelen gebied
• Spasme
• Huidziekten
Verklaringen
Mechanische verklaring
→ bevorderen van de veneuze bloedstroom (= terugstroom zuurstofarmbloed naar hart) en lymfestroom (naar hart toe)
Intra-cellulaire vloeistof is (niet) beïnvloedbaar (deydratie) ??
Interstitiële vloeistofstroom neemt toe (depletie)
Vloeistofstroom in venen en lymfevaten neemt toe
→ verbreken van adhaesies (losmaken van weefsellagen) bv bij brandwonden
→ losmaken van slijmen in de longen
→ desquamatie (afschilfering) van de huid
1. De behandeling
Inhoud
Anatomie – functies Activiteiten Participatie
- Pijnvermindering - Lopen - Werk hervatten
- Zwelling reduceren - Fietsen - Hobby hervatten
- Spiertonus - Lang staan - …
- Houdingscorrectie - Tillen
- Stabilisatie trainen - Zitten op werk
- Proprioceptie trainen - Huishoudelijke taken
- …
Verrichtingen
• Informeren
• Adviseren
• Oefenen
• Massage
• Fysiotherapie
➔ advies en informatie zeer belangrijk
Strategie
= afhankelijk van:
• Keuze verrichtingen:
Aflijnen
Ordenen in de tijd
• Contra-indicaties
• Actualiteit klachten
• Kennis therapeut
• Ervaring
• Instelling patiënt
• Aantal beurten
• Actualiteit letsel
• Chroniciteit letsel
• Plaats van zelf oefenen
Taken patiënt en therapeut
T: behandelaar, coach, tipgever
P: verantwoordelijkheid nemen, T volgen
Andere zorgverleners
Zorgplan met bv kinesitherapeut, verpleegkundige, ergotherapeut, logopedist, arts .. (gebruik communicatieboekje)
Betekenis in het proces
Anamnese → onderzoek → diagnose → behandelplan → behandeling
2. Evaluatie van de behandeling
Beoordelen van het al dan niet bereikte behandelresultaat
Doelstelling niet bereikt: niet realistisch, tijdsaspect verkeerd ingeschat, inhoud behandeling, complicaties, terug naar
arts?
• Het is een continu proces: vanaf anamnese, diagnose, behandeling
• Eindevaluatie: doelen bereikt? Schriftelijk rapport
Gebruik meetinstrumenten: SMART-principe, evidence based
Proces Resultaat Handelen T
Samenwerking T – P - Hoofddoel - Wijze en volgerde doelen
- Duidelijkheid taken - Tussendoelen - Richtlijnen
- Afspraken nagekomen - Tijdslimiet - Doeltreffendheid
- Toepasbaarheid resultaat - Antwoord op hulpvraag
- Realistische doelen
I. Tussentijds meetmoment naar progressie (na elke stap in het proces: na anamnese, na onderzoek, ..)
II. Eindbeoordeling van resultaat
3. Verslaglegging/correspondentie
Verslag = systematisch en overzichtelijk gegevens vastleggen in dossier (digitaal)
Correspondentie = communiceren of overdragen van gegevens (naar arts, collega, ..)
• Geheugensteun
• Evaluatie + bijsturen
, • Overdracht
• Coördinatie zorg (multidisciplinair)
• Kwaliteitsbevordering
• Wetenschappelijk onderzoek
• Administratieve verplichting
Belangrijkste elementen uit ganse proces: verwijzing, anamnese, onderzoek, diagnose, behandeling, eindevaluatie
Naar voorschrijvende arts of huisarts:
Datum
Personalia
Aanmelding: reden + datum
Sessies: aantal, data
Kinesitherapeutische diagnose
Doel
Huidige toestand: eindevaluatie of tussenevaluatie
Naar collega therapeut (bij overdracht):
Datum
Personalia
Reden overdracht
Aanmelding: reden + datum
Medische gegevens
Sessies: aantal, data
Kinesitherapeutische diagnose
Behandelplan
Huidige toestand: eindevaluatie of tussenevaluatie
4. Kwaliteitsbevordering
Kwaliteit = mate waarin organisatie of praktijk er in slaagt medewerkers in staat te stellen zich aan afspraken te houden
= mate van overeenstemming tussen feitelijk verleende zorg en vooraf gestelde criteria of eisen
Kwaliteitszorg = alle maatregelen, beslissingen, activiteiten die kwaliteitsniveau handhaven of doen stijgen
• Organisatie optimaliseren
• Communicatie verbeteren
• Capabel personeel: navorming, bijscholing
• Jaarverslag kwaliteitszorg
• Fouten oplijsten en lessen uit trekken
• …
Kwaliteitsbevordering
I. Opstellen criteria en normen voor zorg
II. Registreren (meten) van de huidige situatie
III. Acties plannen ter verbetering
IV. Acties uitvoeren
V. Evalueren en remediëren acties
Behandelen optimaliseren zorgt voor:
a. Kosten ziekteverzekering reduceren
b. Beter/sneller herstel van de patiënt
PDCA-cirkel
Plan: bepaal doelstellingen
Do: doe activiteit om doel te verwezenlijken
Check: evalueer het proces
Act: probeer die activiteiten blijven te doen of nog te optimaliseren
→ doe dit alles volgens het SMART-principe
Kinesitherapie evolueert zeer snel → kwaliteitszorg neemt belangrijke plaats in → België: als T zelf initiatief nemen, geen
sturing vanuit overheid ➔ komt nu verandering in via Pro Q Kine en erkenning bijzondere bekwaamheden
, H4: theorie massage
Massage uitoefenen is een kunst
→ die wel ontwikkeld kan worden
→ die niet aangeleerd kan worden
Massage vereist
➢ Een samenspel van zien en tasten
➢ Met begrip (respect) van de weefsels ; voor de mens die erachter zit
Vorm van fysische therapie
Via aanraken – lichamelijk contact (hand vormt brug tussen de psychische en lichamelijke sfeer)
Vereist een goede patiënt-therapeut relatie (vertrouwen)
Respectvol, menswaardig en deskundig omgaan met elkaar en patiënten
Vereist “fingerspitzengefühl”
Pas na veel oefening en ervaring gekend
(historiek niet te kennen)
Bindweefselmassage: gericht op het herstelvermogen van de huid – niet toegepast op de spieren maar op de
bindweefsellaag tussen de opperhuid en de spieren – de doorbloeding in het bindweefsel wordt geactiveerd waardoor de
aanmaak van collagene- en elastinevezels wordt gestimuleerd (techniek wordt niet echt meer gebruikt)
Periostmassage (Vogler): behandeling van beenvlies – staat in verbinding met zenuwen, klieren en organen – kunnen
impuls geven om deze te laten herstellen
Diepe dwarse fricties van Cyriax: diepe, dwarse intensieve massagetechniek op spier, spierpeesovergang, pees,
tenoperiostale overgang of ligamenten – pijndempend, bloedtoevoerstimulerend en bevorderen collageenherstel
(grondlegger van wat we vandaag de dag doen)
Lymfedrainage van Vodder: vochtafvoer via de lymfevaten stimuleren via zachte massages – vochtafvoer, verhogen
immuniteit, verbeteren hormonaal systeem
Definitie massage = een therapie die door het geven van mechanische prikkels in de vorm van handgrepen op het
lichaamsoppervlak effecten bewerktstelligt die, door aan te grijpen op een aantal symptomen bij pathofysiologische
toestanden, kunnen leiden tot herstel van de evenwichtstoestand in het menselijk organisme
→ de behandeling toegepast in het kader van een kinesitherapeutische behandeling betreft veelal patiënten met een
aandoening (stoornis)
→ hierin onderscheidt de kinesitherapeut zich van anderen (oa sportmasseurs) die in principe GEEN aandoeningen
mogen behandelen
• Er zijn verschillende aangrijpingspunten voor de massage
• Door de keuze van verschillende massagetechnieken en de intensiteit en de lokalisatie van de handvatting wordt
bepaald welke structuur (vooral) wordt bereikt
o Huid
o Onderhuid
o Spieren en pezen
o Ligamenten
o Gewrichtskapsels
o Periost (beenvlies)
• Door massagehandgrepen kan ook invloed op de vochtstromen in het lichaam worden uitgeoefend:
o Bloedstroom
o Lymfestroom
Doelstellingen
THERAPEUTISCH
Indicaties met een therapeutisch doel zijn strikt voorbehouden voor situaties waarin een medische indicatie en
een verwijzing door arts is (patiënten)
Onderscheid tussen curatieve en symptomatische indicaties
o Curatief = genezend
Wil zeggen dat de intentie en verwachting is dat de aandoening volledig reversibel is bv behandeling van
een enkelbandletsel (distortio)
o Symptomatisch
Wil zeggen dat de optie genezing niet aanwezig is en alleen vermindering van klachten mogelijk is, zonder
de oorzaak van de aandoening weg te nemen bv lage rugpijn ten gevolge van een discus hernia
HYGIËNISCH
Behandelen van gezonde personen met als doel
o Een stimulerend effect of
o Het bestrijden van vermoeidheid
o Om er beter uit te zien (oa als schoonheidsideaal – esthetisch) bv massage door een
schoonheidsspecialiste
, PROFYLACTISCH
Behandelen van personen met een risico op het ontstaan van klachten of reeds aanwezige (geringe) klachten
bv behandeling van sporters (sportmassage
Effecten
Hiermee worden de doeleinden bedoeld, die gesteld worden naar de effecten op de te behandelen weefsels of op het
gehele organisme en de persoon
- Ontspanning (algemeen en plaatselijk)
- Sedatie (kalmering)
- Stimulatie/tonisering (verhogen van de rusttonus)
- Analgesie (pijnvermindering)
- Depletie (verwijderen van vocht uit de weefselspleten: interstitieel vocht)
- Dehydratie (verwijderen van celgebonden vocht)
- Hyperemie (verbeteren van doorbloeding)
- Mobilisatie (losmaken van verklevingen)
- Desquamatie (ontschilfering van de huid)
Indicaties
Uitgaande van de bovenbeschreven effecten van massage, worden de volgende situaties waarbij symptomen als
indicaties voor massage beschouwd worden
- Circulatiestoornissen en atrofie
- Hypertonus
- Pijn
- Adhaesies – littekens
- Lokale spierverhardingen
- (steriele) ontstekingen
- Functionele orgaanstoornissen (bindweefselmassage)
- …
Contra-indicaties
ABSOLUUT: een lichamelijke of geestelijke toestand waarop elke vorm van massage een schadelijk effect kan hebben
• Infecties in het te behandelen gebied
• Tumoren in het te behandelen gebied
• Algemeen onwelzijn
• Cachexie (gewichtsverlies, sarcopenie .. bij bv terminale patiënten)
• Koorts
• Te heftige pijn
• Trombosis = zeer gevaarlijk!! (Je kan een grote klonter hebben → door druk op gebied, kan deze in stukjes breken
en zich gaan verspreiden via de bloedstroom en kan deze zo in de longen terecht komen wat een doodsoorzaak
kan zijn)
• Fracturen in het te behandelen gebied
• Besmettelijke huidziekten
• Sympatische reflexie-dystrofie 1ste stadium
RELATIEF: een lichamelijke of geestelijke toestand waarop massage een nadelige invloed kan hebben tenzij de massage
onder beperkende voorwaarden ten aanzien van lokalisatie, techniek en/of dosering wordt uitgevoerd
• Steriele ontstekingen
• Tumoren buiten het te behandelen gebied
• Verse laesies
• Verhoogde bloedingsneiging
o Hypertensie = te hoge bloeddruk
o Varices = spataderen
o Gebruik van anti-coagulantia = bloedverdunners
o Hemofilie = bloedarmoede
• Pijnlijke of kwetsbare weefsels boven het te behandelen gebied
• Spasme
• Huidziekten
Verklaringen
Mechanische verklaring
→ bevorderen van de veneuze bloedstroom (= terugstroom zuurstofarmbloed naar hart) en lymfestroom (naar hart toe)
Intra-cellulaire vloeistof is (niet) beïnvloedbaar (deydratie) ??
Interstitiële vloeistofstroom neemt toe (depletie)
Vloeistofstroom in venen en lymfevaten neemt toe
→ verbreken van adhaesies (losmaken van weefsellagen) bv bij brandwonden
→ losmaken van slijmen in de longen
→ desquamatie (afschilfering) van de huid
