Samenvatting Verpleegkundige methodiek en vaardigheden 3 - hfstk 5 bloed en bloedderivaten

Hoofdstuk 5 : Bloed en Bloedderivaten-
Transfusie
1. Transfusiebeleid
 Kleine geschiedenis
- Oude testament: bloed=levenskracht
- Tot 1600 bloedtransfusie onmogelijk.
- 1628: Harvy publiceerde zijn werk over de bloedcirculatie
- Begin 1800: rechtstreeks transfusie tussen 2 mensen op het slagveld
- 1900: Landsteiner ontdekt ABO bloedgroep
 Eerste transfusiecentra door chirurgen
- 1940: Rhesus D antigeen
- 1943: Bewaarmiddel voor bloed op punt gesteld
- na WO II: Testen op infectieziekten
 Ontdekken van HLA (humaan leukocyten antigeen)
bloedgroep
 Bloed
- Plasma (55%)
 Water
 Opgeloste stoffen
- Bloedcellen (45%)
 Onstolbaar bloed centrifugeren




1.1. Bloeddonatie
1.1.1. Procedure van bloeddonatie
 Toedienen van bloed + bloedderivaten

1

, - B2 handeling
 Medisch voorschrift nodig
 “Mag ik bloed geven?”
 Producten:
- Volbloed (4x/jaar)
- Plasma (per 2w)
- Bloedplaatjes (per 2w)
1.1.2. Wetgeving
 “Wet betreffende bloed en bloedderivaten van menselijke oorsprong”
(1994)
Doel: Vermijden van overdracht MO
- Voorwaarden bloeddonatie:
 Vrijwillig
 Niet vergoed
 18-.... (starten voor 66)
 Min 50kg
 Informatiefolder voor donatie
 “geen risicogedrag”
 Staal wordt getest op HIV, hep B&C, syfilis
- Indien niet voldaan: tijdelijk of permanent ongeschikt
 Homoseksuele mannen?
o 12 maanden…
 Genetische hemochromatose?
o 6x/jaar

1.1.3. Volbloeddonatie
 1 zakje bloed helpt 1 ZO
 Bloed in 3 delen opgesplitst
- Plasma
- Rode bloedcellen
- Bloedplaatjes
 500 ml volvloed
- Één eenheid plasma
- Buffy coat (TBC, WBC)
- Één eenheid erythrocyten
 Bewaarvloeistof

1.2. Aderlating
 Aderlating bij hemochromatose
- =Ijzerstapelingsziekte
- Primair (ijzerstapelingsziekte) versus secundair (oversubstitutie door
transfusie)
- Er wordt teveel ijzer uit de voeding opgenomen. Lichaam kan dit niet
afvoeren en het stapelt zich op...
- Als deze opstapeling blijft doorgaan kan dit leiden tot schade aan de
organen en gewrichten.
 Aanmaken nieuw bloed  ijzer nodig
 Hemochromatose
- Veelal vage klachten
 Chronische vermoeidheid

2

,  Gewrichtsproblemen
 Spierpijn
 Buikklachten
 Diabetes
 Leverfunctieafwijkingen
 Hormonale stoornissen
 Huidverkleuringen
- Behandeling
 Primaire hemochromatose: flebotomie of aderlating
 Secundaire hemochromatose: ontijzeren via medicatie
o deferoxamine SC, IM of IV (bv. Desferal®)
 Aderlating/Flebotomie
- B2 handeling
- Indicatie: meestal hemochromatose
1.2.1. Procedure
Voorbereiding Identificatie van de patiënt
Patiënt installeren in een zetel/bed
Voorschrift arts (hoeveel cc bloed
moet er worden afgenomen?)

Materiaal Keukenweegschaal
Flebotomiezak en driewegkraan
IV katheter of IV naald (min. 20 GA)
Normaal geïntegreerd systeem met
16G naald
Polyurethaanverband
Knelband
Niet steriele handschoenen
Bed- of zetelbescherming
Ontsmettingsmateriaal en
kompressen
Verband
Naaldcontainer
Ev. bloedtuben en aanzetstuk voor
bloedafname via driewegkraan

Uitvoering Controle parameters (BD en pols)
Handhygiëne
Zetelbescherming
Flebotomiezak wegen
Driewegkraan aankoppelen aan de
flebotomiezak
Knelband aanleggen
Prikplaats ontsmetten
Handschoenen aandoen
Patiënt aanprikken
Polyurethaanverband aanbrengen
(fixatie katheter)
Bloedafname via driewegkraan
Knelband ev. beperkt ontspannen
Observatie van de patiënt tijdens
uitvoering

3