Organisatie van de welzijns- en gezondheidszorg samenvatting boek

Organisatie van de welzijns- en
gezondheidszorg (boek)
Hoofdstuk 1 : Welzijns- en gezondheidszorg
 Leerdoelen  zie apart document

1.1 Inleiding
 In de titel "Organisatie van de welzijns- en gezondheidszorg" zijn de
volgende kernbegrippen belangrijk:
o Organisatie: structuur en samenwerking binnen welzijns- en
gezondheidszorg.
o Gezondheidszorg en Welzijnszorg: verschillende vormen van
zorg en hun impact op de samenleving.
 Overheidsinstanties zoals het Vlaamse Departement Zorg en de Federale
Overheidsdienst Volksgezondheid dragen bij aan de organisatie van welzijn
en volksgezondheid.

1.2 Begripsverklaring
1.2.1 Organisatie
 Een organisatie is een samenwerkingsverband gericht op het bundelen van
krachten om specifieke doelen te bereiken.
 Een formele structuur met vastgelegde taken en bevoegdheden is
essentieel voor efficiëntie.
 De overheid draagt verantwoordelijkheid voor de organisatie van welzijns-
en gezondheidszorg.
1.2.2 Welzijn
 Welzijn
= een toestand van tevredenheid en voldoening wanneer iemand zich kan
ontplooien op persoonlijk, relationeel en maatschappelijk vlak.
 De focus ligt op levenskwaliteit, met aandacht voor gezondheid, veiligheid,
en sociale contacten.
1.2.3 Welzijnsbeleid
 Het beleid is gericht op het realiseren van een goed welzijn voor iedereen,
gebaseerd op menselijke waardigheid en diversiteit.
 Toegankelijkheid en inspelen op noden van de bevolking staan centraal.
1.2.4 Welzijnszorg
 Welzijnszorg
= zorg voor individuen of groepen die sociaal kwetsbaar zijn en weinig
ontplooiingsmogelijkheden hebben.



1

,  Welzijnszorg biedt ondersteuning via informatie, advies, begeleiding, en
soms onderdak.
1.2.5 Gezondheid
 De WHO definieert gezondheid als een toestand van volledig fysiek,
mentaal en sociaal welzijn, niet alleen de afwezigheid van ziekte.
1.2.6 Gezondheidszorg
 Gezondheidszorg omvat preventie, curatie, langdurige zorg en monitoring
van gezondheid.
 Preventieve maatregelen in België bestaan uit screenings, sensibilisering
en vaccinatie.
 Monitoring richt zich op kwaliteitsbewaking en efficiëntie, hoewel de
meeste uitgaven naar curatieve zorg gaan.
1.2.7 Gezondheidsbeleid
 Gezondheidsbeleid: gericht op het behouden, bevorderen en herstellen
van gezondheid.
 Sciensano speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van het beleid door
onderzoek en wetenschappelijke onderbouwing te leveren.
 Door de Belgische structuur is de verantwoordelijkheid voor
volksgezondheid verdeeld over federale, gewestelijke en
gemeenschapsniveaus, met Sciensano als nationale coördinator.

1.3 Ordeningssystemen van de welzijns- en gezondheidszorg
 Verschillende indelingen worden gebruikt om overzicht te scheppen in de
complexe en veelzijdige gezondheids- en welzijnszorgsector.
1.3.1 Doelgerichte indeling
 Curatieve sector: Gericht op herstel en behandeling van ziekten via
onderzoek, diagnose, therapie, en nazorg.
 Preventieve gezondheidszorg:
o Primaire preventie: Voorkomen van mogelijke problemen (bv.
vaccinatie).
o Secundaire preventie: Vroegtijdige opsporing en behandeling (bv.
screenings).
o Tertiaire preventie: Voorkomen van verergering van bestaande
problemen (bv. rugschool).
o Quaternaire preventie: Verbeteren van levenskwaliteit bij
onomkeerbare problemen (bv. mondverzorging in palliatieve zorg).
o Quintaire preventie: Ondersteuning van mantelzorgers voor
personen met blijvende beperkingen.
 Revalidatiezorg: Multidisciplinaire zorg na acute of chronische
aandoeningen, inclusief psychosociale en mentale revalidatie.


2

,  Palliatieve gezondheidszorg: Gericht op welzijn en comfort wanneer
curatieve zorg niet meer mogelijk is.
 Sociale gezondheidszorg: Focus op omgaan met gevolgen van
gezondheidsveranderingen, zoals in ouderenzorg en arbeidsgeneeskunde.
1.3.2 Verticale indeling
 Nulde lijn: Zelfzorg, mantelzorg en vrijwilligerswerk, dichtbij en
toegankelijk.
 Eerste lijn: Rechtstreekse zorg zoals huisartsen en thuisverpleging.
 Tweede lijn: Zorg na verwijzing, zoals psychologen en ziekenhuizen.
 Derde lijn: Gespecialiseerde zorg, vaak in psychiatrische instellingen.
 Vierde lijn: Residentiële zorg met hoge drempels, zoals beschut wonen.
1.3.3 Horizontale indeling
 Intramuraal: Zorg binnen een voorziening met opname (bv.
ziekenhuizen).
 Extramuraal: Zorg zonder opname, zoals huisartsenconsult.
 Semimuraal: Zorg deels binnen en deels buiten de voorziening, kort
verblijf (bv. dagcentra).
 Transmuraal: Zorg die buiten de voorziening thuis geleverd wordt (bv.
thuisdialyse).
1.3.4 Categoriale indeling
 Indeling op basis van doelgroep, zoals ouderenzorg, jeugdzorg, en zorg
voor kansengroepen.
1.3.5 Indeling naar soort hulpverlening
 Zelfzorg: Activiteiten voor dagelijks functioneren, onafhankelijkheid
bevorderend.
 Mantelzorg: Niet-professionele zorg door naasten op basis van een
affectieve band.
 Vrijwilligerswerk: Maatschappelijke inzet zonder financiële vergoeding,
georganiseerd.
 Zelfhulpgroepen: Groepen met gemeenschappelijke problemen, zoals
voor diabetes of verslaving.
 Vlaams patiëntenplatform: Vereniging van zelfhulpgroepen die zich
inzet voor zorg op maat.
1.3.6 Indeling naargelang de status van de initiatiefnemer
 Openbare sector: Zorgvoorzieningen onder toezicht van de overheid.

 Private sector: Particuliere voorzieningen, vaak gesubsidieerd als ze aan
normen voldoen.




3

, 1.3.7 Conventioneel en niet-conventioneel
 Federaal kenniscentrum gezondheidszorg: Onderzoekt de effectiviteit
van therapieën als homeopathie.
 CAM-indeling: Classificatie van complementaire en alternatieve
geneeswijzen in vijf typen.




1.3.8 Overzichtsschema ordeningssystemen
Figuur 2 : Overzicht ordeningssystemen
Ordeningssystemen
Doelgeric Vertica Horizonta Categori Soort Privé/ (niet-)
ht al al aal hulpverlenin openba convention
g ar eel
Curatief Nulde Intramura Zelfzorg/
lijn al mantelzorg
Preventie Eerste Extramur Vrijwilligersw
f lijn aal erk
Revalidat Tweed Semimura Zelfhulp
ie e lijn al
Palliatief Derde Transmur
lijn aal
Sociaal Vierde
lijn




1.3.9 Link welzijn-gezondheid en verpleegkundig zorgproces



4