Olfactorisch systeem
Het olfactorisch systeem is verantwoordelijk voor de verwerking van
geurprikkels
Het olfactorisch systeem staat in nauwe verbinding met:
- De amygdala (emoties)
- De hippocampus (geheugen)
Dit verklaart waarom geuren vaak sterke emoties of herinneringen
kunnen oproepen
Prefrontale cortex & het limbisch systeem
De prefrontale cortex ligt helemaal vooraan in de frontale kwab, net
achter het voorhoofd
Dit gebied is verantwoordelijk voor executieve functies (zie eerder)
De prefrontale cortex speelt ook een belangrijke rol bij
emotieregulatie – ze ontvangt informatie uit het limbisch systeem,
o.a. van de amygdala en helpt om emotionele reacties te controleren
en af te remmen
Daarom wordt de prefrontale cortex soms omschreven als de “rem” op
het limbisch systeem
Als deze hersenregio beschadigd raakt, kan dat leiden tot:
- Verminderde impulscontrole
- Agressiever gedrag
- Slechte beslissingen
- Sociaal ongepast gedrag
Onderzoek toont bijv. aan dat bij sommige gewelddadige daders een
verminderde activiteit in de frontale hersengebieden voorkomt
Functionele werking van de cerebrale cortex
De cerebrale cortex (hersenschors) is de buitenste laag van de grote
hersenen
In deze hersenschors bevinden zich verschillende gebieden die
instaan voor het verwerken van informatie en het sturen van gedrag
Functioneel kunnen we deze gebieden in drie grote groepen
onderverdelen:
- Sensorische gebieden
- Motorische gebieden
- Integratiegebieden
,Projectiegebieden en associatiegebieden
Zowel sensorische als motorische gebieden zijn verder onderverdeeld
in twee soorten gebieden:
- Projectiegebieden
- Associatiegebieden
Het verschil ligt in de functie die ze vervullen
Projectiegebieden Associatiegebieden
Rol bij sensorische Ontvangt de prikkel Hier wordt de prikkel
verwerking vanuit een zintuig geïnterpreteerd
(excl. tast)
De hersenen herkennen
Pure gewaarwording, bijv. een gezicht,
nog geen betekenis of geluid of voorwerp
interpretatie
Rol bij motorische Stuurt motorische Bereidt en plant
functies commando’s naar de bewegingen
spieren om beweging
uit te voeren Hier worden
motorische
programma’s
voorbereid, bijv. bij
complexe handelingen
Gevolgen bij De prikkel kan niet De prikkel wordt wel
hersenschade goed meer binnenkomen nog waargenomen, maar
of verwerkt worden niet meer herkend of
begrepen (= agnosie –
Bijv. verlies van een visuele & auditieve)
deel van het
gezichtsveld
Beide gebieden liggen vaak dicht bij elkaar in de hersenen, omdat
informatie snel moet worden doorgestuurd van het projectiegebied
naar het associatiegebied
Evenwicht en proprioceptie
Voor evenwicht speelt proprioceptie een belangrijke rol – het
betekent dat het lichaam informatie heeft over de positie en houding
van het lichaam in de ruimte, zelfs zonder te kijken
Bijvoorbeeld:
- Met je ogen dicht weet je nog waar je arm of been zich bevindt
- Je kan inschatten hoeveel iets weegt wanneer je het optilt
Deze informatie komt uit verschillende bronnen:
- Spieren en pezen
- Gewrichten
- Het binnenoor (evenwichtsorgaan)
- Visuele informatie
, Samen zorgen deze systemen ervoor dat we evenwicht kunnen bewaren en
bewegingen goed kunnen uitvoeren
Sensorische gebieden [1]
Sensorische gebieden ontvangen informatie uit de zintuigen – het
gaat dus om prikkels die afkomstig zijn uit de omgeving of uit het
lichaam zelf
Voorbeelden van sensorische gebieden:
- Visueel gebied (zicht)
- Auditief gebied (gehoor)
- Olfactorisch gebied (geur)
- Gustatorisch gebied (smaak)
- Somatosensorisch gebied (tast, pijn, temperatuur &
proprioceptie)
Wanneer zo’n prikkel de hersenen bereikt, gebeurt de verwerking in
twee stappen (cfr. projectie-en associatiegebieden)
Somatosensorisch gebied
Een belangrijk sensorisch gebied is het somatosensorisch gebied
> Dit gebied ligt in de postcentrale winding (postcentrale gyrus)
in de pariëtale kwab
postcentrale gyrus (winding)
Het woord somato betekent “lichaam” – het somatosensorisch gebied
verwerkt dus sensorische informatie afkomstig van het lichaam zelf
(waaronder dus o.a. tast)
Het olfactorisch systeem is verantwoordelijk voor de verwerking van
geurprikkels
Het olfactorisch systeem staat in nauwe verbinding met:
- De amygdala (emoties)
- De hippocampus (geheugen)
Dit verklaart waarom geuren vaak sterke emoties of herinneringen
kunnen oproepen
Prefrontale cortex & het limbisch systeem
De prefrontale cortex ligt helemaal vooraan in de frontale kwab, net
achter het voorhoofd
Dit gebied is verantwoordelijk voor executieve functies (zie eerder)
De prefrontale cortex speelt ook een belangrijke rol bij
emotieregulatie – ze ontvangt informatie uit het limbisch systeem,
o.a. van de amygdala en helpt om emotionele reacties te controleren
en af te remmen
Daarom wordt de prefrontale cortex soms omschreven als de “rem” op
het limbisch systeem
Als deze hersenregio beschadigd raakt, kan dat leiden tot:
- Verminderde impulscontrole
- Agressiever gedrag
- Slechte beslissingen
- Sociaal ongepast gedrag
Onderzoek toont bijv. aan dat bij sommige gewelddadige daders een
verminderde activiteit in de frontale hersengebieden voorkomt
Functionele werking van de cerebrale cortex
De cerebrale cortex (hersenschors) is de buitenste laag van de grote
hersenen
In deze hersenschors bevinden zich verschillende gebieden die
instaan voor het verwerken van informatie en het sturen van gedrag
Functioneel kunnen we deze gebieden in drie grote groepen
onderverdelen:
- Sensorische gebieden
- Motorische gebieden
- Integratiegebieden
,Projectiegebieden en associatiegebieden
Zowel sensorische als motorische gebieden zijn verder onderverdeeld
in twee soorten gebieden:
- Projectiegebieden
- Associatiegebieden
Het verschil ligt in de functie die ze vervullen
Projectiegebieden Associatiegebieden
Rol bij sensorische Ontvangt de prikkel Hier wordt de prikkel
verwerking vanuit een zintuig geïnterpreteerd
(excl. tast)
De hersenen herkennen
Pure gewaarwording, bijv. een gezicht,
nog geen betekenis of geluid of voorwerp
interpretatie
Rol bij motorische Stuurt motorische Bereidt en plant
functies commando’s naar de bewegingen
spieren om beweging
uit te voeren Hier worden
motorische
programma’s
voorbereid, bijv. bij
complexe handelingen
Gevolgen bij De prikkel kan niet De prikkel wordt wel
hersenschade goed meer binnenkomen nog waargenomen, maar
of verwerkt worden niet meer herkend of
begrepen (= agnosie –
Bijv. verlies van een visuele & auditieve)
deel van het
gezichtsveld
Beide gebieden liggen vaak dicht bij elkaar in de hersenen, omdat
informatie snel moet worden doorgestuurd van het projectiegebied
naar het associatiegebied
Evenwicht en proprioceptie
Voor evenwicht speelt proprioceptie een belangrijke rol – het
betekent dat het lichaam informatie heeft over de positie en houding
van het lichaam in de ruimte, zelfs zonder te kijken
Bijvoorbeeld:
- Met je ogen dicht weet je nog waar je arm of been zich bevindt
- Je kan inschatten hoeveel iets weegt wanneer je het optilt
Deze informatie komt uit verschillende bronnen:
- Spieren en pezen
- Gewrichten
- Het binnenoor (evenwichtsorgaan)
- Visuele informatie
, Samen zorgen deze systemen ervoor dat we evenwicht kunnen bewaren en
bewegingen goed kunnen uitvoeren
Sensorische gebieden [1]
Sensorische gebieden ontvangen informatie uit de zintuigen – het
gaat dus om prikkels die afkomstig zijn uit de omgeving of uit het
lichaam zelf
Voorbeelden van sensorische gebieden:
- Visueel gebied (zicht)
- Auditief gebied (gehoor)
- Olfactorisch gebied (geur)
- Gustatorisch gebied (smaak)
- Somatosensorisch gebied (tast, pijn, temperatuur &
proprioceptie)
Wanneer zo’n prikkel de hersenen bereikt, gebeurt de verwerking in
twee stappen (cfr. projectie-en associatiegebieden)
Somatosensorisch gebied
Een belangrijk sensorisch gebied is het somatosensorisch gebied
> Dit gebied ligt in de postcentrale winding (postcentrale gyrus)
in de pariëtale kwab
postcentrale gyrus (winding)
Het woord somato betekent “lichaam” – het somatosensorisch gebied
verwerkt dus sensorische informatie afkomstig van het lichaam zelf
(waaronder dus o.a. tast)
