Decubitus
Inleiding
• Decubitus: pressure injury (vroeger: pressure ulcer)
- Pressure = druk
- Injury = weefselbeschadiging/ weefselverlies
• Decubitus
= Drukletsel? → verwwijst naar comprimerende kracht (dit is niet de enige veroorzaker
van decubitus
= Druknecrose? → idem + niet altijd necros aanwezig
= Doorligwonde? → niet volledig – zitten is grotere risicofactor
= Ulcus? Niet altijd is er weefselverlies
1. Probleemstelling en definitie
DECUBITUS
= een degeneratieve verandering vh weefsel, veroorzaakt door een zuurstoftekort ten gevolge
van het ineenschrompelen van bloedvaten door weefselvorming
• De weefselvervorming ontstaat door een combinatie van druk en schuifkracht en wordt
mee beïnvloed door weefseltolerantie
• ‘A pressure injury is localized damage to the skin and/or underlying soft tissue usually
over a bony prominence or related to a medical or other device. The injury can present as
intact skin or an open ulcer and may be painful. The injury occurs as a result of intense
and/or prolonged pressure or pressure in combination with shear. The tolerance of soft
tissue for pressure and shear may also be affected by microclimate, nutrition, perfusion,
co-morbidities and condition of the soft tissue’
• Hoe groot is het probleem?
PREVALENTIE
= aantal personen met een bepaalde aandoening op een bepaald tijdstip in een welbepaalde
populatie
INCIDENTIE
= aantal nieuwe gevallen met de aandoening binnen een populatie gedurende een bepaalde
periode
- Afhankelijk van het type afdeling
- Vaak lopen zorgontvangers decubitus op gedurende hun ziekenhuisverblijf
➔ Groot gezondheidsprobleem
➔ Hoge kostprijs voor zorgontvanger en maatschappij
Preventie
1
,2. Oorzaken en risicofactoren
2.1. Oorzaken: druk en schuifkracht
• Weefselvervorming ≠ ?????
2.1.1. Druk
• DRUK
= een kracht die loodrecht op het weefsel wordt uitgeoefend
= een druk hoger dan de druk in de capillair zorgt voor ineenschrompelen van dit bloedvat
• Zorgt voor mechanische en/of fysiologische beschadiging van de cel
2
, - Mechanisch:
door wegpersen interstitieel vocht => vervormingskrachten werken direct in op celwand
- Fysiologisch:
gebrekkige stofwisseling (zuurstoftekort, gebrekkige of onvoldoende aanvoer van
voedingsstoffen en afvoer afvalstoffen) => ischemie (toestand van bloedeloosheid)
2.1.2. Schuifkracht
• ≠ Frictie (wrijving) → schaafwonde/blaar
- ≠ decubitus (niet door zuurstoftekort)
• Indien kracht uitgeoefend, evenwijdig aan het weefsel, kleiner is dan kleefvermogen van huid
aan onderlaag dan zal weefsel vervormen en kan dit leiden tot decubitus
2.1.3. Druk en schuifkracht
• Decubitus ontstaat door samenspel druk en schuifkracht
• Wat is het schadelijkst?
→ Wetenschappelijk geen overeenstemming
• Duur + intensiteit van blootstelling is zeer belangrijk
• Drukoppervlak: hoe groter hoe betere drukspreiding
2.2. Riscofactoren: het begrip weefseltolerantie
• Waarom bij gelijke druk en schuifkracht geen gelijk resultaat:
- Patiëntafhankelijke factoren = weefseltolerantie
➔ Gelinkt aan druk
➔ Gelinkt aan verandering in zuurstofconcentratie
2.3. Factoren met invloed op druk en schuifkracht
2.3.1. Invloed op drukkracht
2.3.1.1. Pathologie
2.3.1.2. Zelfconcept en motivatie
2.3.1.3. Medicatie
2.3.1.4. Medische en/of verpleegkundige interventie
2.3.1.5. Onderlaag
2.3.2. Factoren op schuifkracht
2.3.2.1. Houding
2.3.2.2. Onderlaag
2.3.2.3. Incontinentie
2.3.2.4. Frictie
3
Inleiding
• Decubitus: pressure injury (vroeger: pressure ulcer)
- Pressure = druk
- Injury = weefselbeschadiging/ weefselverlies
• Decubitus
= Drukletsel? → verwwijst naar comprimerende kracht (dit is niet de enige veroorzaker
van decubitus
= Druknecrose? → idem + niet altijd necros aanwezig
= Doorligwonde? → niet volledig – zitten is grotere risicofactor
= Ulcus? Niet altijd is er weefselverlies
1. Probleemstelling en definitie
DECUBITUS
= een degeneratieve verandering vh weefsel, veroorzaakt door een zuurstoftekort ten gevolge
van het ineenschrompelen van bloedvaten door weefselvorming
• De weefselvervorming ontstaat door een combinatie van druk en schuifkracht en wordt
mee beïnvloed door weefseltolerantie
• ‘A pressure injury is localized damage to the skin and/or underlying soft tissue usually
over a bony prominence or related to a medical or other device. The injury can present as
intact skin or an open ulcer and may be painful. The injury occurs as a result of intense
and/or prolonged pressure or pressure in combination with shear. The tolerance of soft
tissue for pressure and shear may also be affected by microclimate, nutrition, perfusion,
co-morbidities and condition of the soft tissue’
• Hoe groot is het probleem?
PREVALENTIE
= aantal personen met een bepaalde aandoening op een bepaald tijdstip in een welbepaalde
populatie
INCIDENTIE
= aantal nieuwe gevallen met de aandoening binnen een populatie gedurende een bepaalde
periode
- Afhankelijk van het type afdeling
- Vaak lopen zorgontvangers decubitus op gedurende hun ziekenhuisverblijf
➔ Groot gezondheidsprobleem
➔ Hoge kostprijs voor zorgontvanger en maatschappij
Preventie
1
,2. Oorzaken en risicofactoren
2.1. Oorzaken: druk en schuifkracht
• Weefselvervorming ≠ ?????
2.1.1. Druk
• DRUK
= een kracht die loodrecht op het weefsel wordt uitgeoefend
= een druk hoger dan de druk in de capillair zorgt voor ineenschrompelen van dit bloedvat
• Zorgt voor mechanische en/of fysiologische beschadiging van de cel
2
, - Mechanisch:
door wegpersen interstitieel vocht => vervormingskrachten werken direct in op celwand
- Fysiologisch:
gebrekkige stofwisseling (zuurstoftekort, gebrekkige of onvoldoende aanvoer van
voedingsstoffen en afvoer afvalstoffen) => ischemie (toestand van bloedeloosheid)
2.1.2. Schuifkracht
• ≠ Frictie (wrijving) → schaafwonde/blaar
- ≠ decubitus (niet door zuurstoftekort)
• Indien kracht uitgeoefend, evenwijdig aan het weefsel, kleiner is dan kleefvermogen van huid
aan onderlaag dan zal weefsel vervormen en kan dit leiden tot decubitus
2.1.3. Druk en schuifkracht
• Decubitus ontstaat door samenspel druk en schuifkracht
• Wat is het schadelijkst?
→ Wetenschappelijk geen overeenstemming
• Duur + intensiteit van blootstelling is zeer belangrijk
• Drukoppervlak: hoe groter hoe betere drukspreiding
2.2. Riscofactoren: het begrip weefseltolerantie
• Waarom bij gelijke druk en schuifkracht geen gelijk resultaat:
- Patiëntafhankelijke factoren = weefseltolerantie
➔ Gelinkt aan druk
➔ Gelinkt aan verandering in zuurstofconcentratie
2.3. Factoren met invloed op druk en schuifkracht
2.3.1. Invloed op drukkracht
2.3.1.1. Pathologie
2.3.1.2. Zelfconcept en motivatie
2.3.1.3. Medicatie
2.3.1.4. Medische en/of verpleegkundige interventie
2.3.1.5. Onderlaag
2.3.2. Factoren op schuifkracht
2.3.2.1. Houding
2.3.2.2. Onderlaag
2.3.2.3. Incontinentie
2.3.2.4. Frictie
3
