LES 3: POLITIE DEEL 1 – BASISLOGICA & ORGANISATIE
DE POLITIEHERVORMING
Voor 1998 bestond de Belgische politie uit 3 korpsen
- Gemeentepolitie
Bevoegd op het grondgebied van de gemeente
Vooral belast met basispolitiezorg
- Rijkswacht
Bevoegd op het hele Belgische grondgebied
Belast met de gehele politiezorg
- Gerechtelijke politie bij de parketten (= GPP)
Uitsluitend gerechtelijke taken
Waarom kwam dit systeem onder druk te staan?
- Context jaren 80 en 90 veel bedreigende gebeurtenissen, dus
spanningen
Heizeldrama (1985)
CCC-terrorisme
Bende van Nijvel
Moord op André Cools
Later ook de zaak Dutroux
- Deze zaken legden structurele zwaktes bloot in de werking van politie
en justitie
Wat liep er fout?
- Vaststellingen uit audits en onderzoekscommissies
Geen coherent en geïntegreerd politie- en veiligheidsbeleid ontbrak
Versnipperde verantwoordelijkheden
Overlap tussen politiediensten
Gebrek aan coördinatie
Middelmatige werkmethodes
Wantrouwen tussen onderzoekers en magistratuur
Rivaliteit tussen diensten
- Hervorming was dus GEEN cosmetische ingreep
- Maar WEL een antwoord op structurele systeemfouten
- Kwam een parlementaire onderzoekscommissie ‘Bende van Nijvel’
Vaststelling: tussen onderzoekers onderling & magistratuur - groot
wantrouwen
Gebrek aan collegialiteit
Dus hervorming nodig!
, EEN EERSTE POGING TOT VERBETERING: HET PINKSTERPLAN: 5 JUNI 1990
- Politieapparaat moest grondig veranderen
- De 3 diensten bleven bestaan
Rijkswacht werd gedemilitariseerd
Gemeentepolitie werd gemoderniseerd
- Opstart van het vijfhoeksoverleg
- Uitbouw van interpolitiezones
- Opmaak van veiligheidscharters
- Pinksterplan was een belangrijke tussenstap
Maar het loste de fundamentele versnippering nog niet op
Pinksterplan onder regering Martens VIII
- CVP (vroegere CD&V)
- Meer dan 8 regeringen gekend (daarom Martens 8) vielen continu
door spanningen
WET OP HET POLITIEAMBT (1992)
- Drie belangrijke krachtlijnen
Politiediensten zijn uitvoeringsorganen onder gezag van de overheden
Politie beschermt rechten, vrijheden én draagt bij aan democratische
ontwikkeling
Geweld en dwang mogen enkel onder de wettelijk bepaalde
voorwaarden
- Deze wet is belangrijk omdat ze toont dat politie niet losstaat van de
rechtsstaat!!
DE ECHTE VERSNELLING OF KEERPUNT: DE ZAAK DUTROUX
- Keerpunt: parlementaire onderzoekscommissie onderzoekt falen van
politie & justitie
- Conclusie:
Nood aan volledige reorganisatie van het politieapparaat
Nood aan betere werking van parketten
Eigenlijk na de ontsnapping van Dutroux in april 1998 komt alles in
stroomversnelling
BELANGRIJK: Octopusakkoord: politiek akkoord over hervorming van
justitie en politie
WEGWIJS IN DE GEÏNTEGREERDE POLITIE
- De octopuswet en de nieuwe politie
- De politie zoals gekend (met 3 soorten) gaat veranderen!
Wet op de geïntegreerde politie, gestructureerd op twee niveaus
- Belangrijkste bouwstenen
Territoriale indeling in politiezones
Federale politie vanaf 1 januari 2001
Nieuw personeelsstatuut vanaf 1 april 2001
DE POLITIEHERVORMING
Voor 1998 bestond de Belgische politie uit 3 korpsen
- Gemeentepolitie
Bevoegd op het grondgebied van de gemeente
Vooral belast met basispolitiezorg
- Rijkswacht
Bevoegd op het hele Belgische grondgebied
Belast met de gehele politiezorg
- Gerechtelijke politie bij de parketten (= GPP)
Uitsluitend gerechtelijke taken
Waarom kwam dit systeem onder druk te staan?
- Context jaren 80 en 90 veel bedreigende gebeurtenissen, dus
spanningen
Heizeldrama (1985)
CCC-terrorisme
Bende van Nijvel
Moord op André Cools
Later ook de zaak Dutroux
- Deze zaken legden structurele zwaktes bloot in de werking van politie
en justitie
Wat liep er fout?
- Vaststellingen uit audits en onderzoekscommissies
Geen coherent en geïntegreerd politie- en veiligheidsbeleid ontbrak
Versnipperde verantwoordelijkheden
Overlap tussen politiediensten
Gebrek aan coördinatie
Middelmatige werkmethodes
Wantrouwen tussen onderzoekers en magistratuur
Rivaliteit tussen diensten
- Hervorming was dus GEEN cosmetische ingreep
- Maar WEL een antwoord op structurele systeemfouten
- Kwam een parlementaire onderzoekscommissie ‘Bende van Nijvel’
Vaststelling: tussen onderzoekers onderling & magistratuur - groot
wantrouwen
Gebrek aan collegialiteit
Dus hervorming nodig!
, EEN EERSTE POGING TOT VERBETERING: HET PINKSTERPLAN: 5 JUNI 1990
- Politieapparaat moest grondig veranderen
- De 3 diensten bleven bestaan
Rijkswacht werd gedemilitariseerd
Gemeentepolitie werd gemoderniseerd
- Opstart van het vijfhoeksoverleg
- Uitbouw van interpolitiezones
- Opmaak van veiligheidscharters
- Pinksterplan was een belangrijke tussenstap
Maar het loste de fundamentele versnippering nog niet op
Pinksterplan onder regering Martens VIII
- CVP (vroegere CD&V)
- Meer dan 8 regeringen gekend (daarom Martens 8) vielen continu
door spanningen
WET OP HET POLITIEAMBT (1992)
- Drie belangrijke krachtlijnen
Politiediensten zijn uitvoeringsorganen onder gezag van de overheden
Politie beschermt rechten, vrijheden én draagt bij aan democratische
ontwikkeling
Geweld en dwang mogen enkel onder de wettelijk bepaalde
voorwaarden
- Deze wet is belangrijk omdat ze toont dat politie niet losstaat van de
rechtsstaat!!
DE ECHTE VERSNELLING OF KEERPUNT: DE ZAAK DUTROUX
- Keerpunt: parlementaire onderzoekscommissie onderzoekt falen van
politie & justitie
- Conclusie:
Nood aan volledige reorganisatie van het politieapparaat
Nood aan betere werking van parketten
Eigenlijk na de ontsnapping van Dutroux in april 1998 komt alles in
stroomversnelling
BELANGRIJK: Octopusakkoord: politiek akkoord over hervorming van
justitie en politie
WEGWIJS IN DE GEÏNTEGREERDE POLITIE
- De octopuswet en de nieuwe politie
- De politie zoals gekend (met 3 soorten) gaat veranderen!
Wet op de geïntegreerde politie, gestructureerd op twee niveaus
- Belangrijkste bouwstenen
Territoriale indeling in politiezones
Federale politie vanaf 1 januari 2001
Nieuw personeelsstatuut vanaf 1 april 2001
