AUGUSTINUS EN DE ETHIEK
- Grote rijk begint in elkaar te zakken, leven eigenlijk in de civitas terrena
Civiel = stad
Terrena = aarde
- Wereld waarin we leven, kenmerkt zich door corruptie, vergankelijkheid,
…
- Mens is meer en meer bezig met zichzelf
- Maar in die aardse stad waarin we leven, zit de stad van God vervat
- In civitas terrena zit dus ook de civitas dei (stad van God)
- Gelovigen zijn in staat om sprankels van die goddelijke stad te vinden in
aardse stad
Door o.a. volgens de wet te leven (10 geboden etc.), zoals Jezus
voordroeg
Alleen de gelovigen kunnen daar af en toe glimp van opvangen
- Hoe denkt men de wereld, en hoe denkt Augustinus de wereld?
- Als we goed leven (volgens wet) zijn we in staat die stad Gods te
herkennen
Wanneer wereld stopt = aardse stad vergaan (civitas terrena)
Dan gaan anderen die niet geloven in God, begrijpen dat ze verkeerd
zijn geweest
Dan gaan de poorten van de stad open gaan voor de gelovigen
THOMAS EN DE ETHIEK
- Thomas van Aquino: zal het leven van mens ook begrijpen vanuit ethiek
Dus bij beiden is deze ethiek essentieel
Christendom is een ethiek
Door wet te volgen, begrijpen dat we uiteindelijk bij God kunnen
terugkomen
- Mens geschapen als wezen met eigen ratio (autonomie van 13e eeuw
hier terug)
- Mens heeft verstand: dus weet hoe ze juist moeten handelen
Haalt hij bij Aristoteles: “mens + heidenen” in staat tot natuurlijke
deugdzaamheid
Verschil met Augustinus (heidenen ook bij Aristoteles)
- Deugd = verinnerlijkt, alsof het bijna een karaktertrek is
- 4 klassieke deugden = rechtvaardigheid, wijsheid, moed/dapperheid,
gematigdheid
De 4 klassieke deugden:
1. Prudentia: wijsheid
2. Iustitia: rechtvaardigheid
3. Fortitudo: dapperheid/moed
4. Temperantia: gematigdheid
Rechtvaardigheid:
- Hebben verstand en kunnen leren van de anderen, onder andere door:
,- Te kijken wat vindt men rechtvaardig (bepaald moment, in bepaalde
gemeenschap)
Rechtvaardigheid bij Plato is niet datgene wat hij een idee noemt
Je moet dat leren door te kijken wat anderen zeggen, dat
rechtvaardig, moedig, … is
, Moed/dapperheid:
- Als je zelf een moedige handeling moet stellen, moet je ook je verstand
gebruiken
- Zo onderscheidt de mens zich van andere substanties (rede, “redelijk
dier”)
- Autonome rede dat hebben de middeleeuwers mee overgenomen
Mensen kunnen leren van anderen wat bvb. moedig is, zo leren we
dat dus
Door dat leren als handeling stellen, kunnen dan verstand
gebruiken om te doen
- Het stuk in ons verstand: Fronèsis
- Dat doet ons kiezen tussen extreme passies, dat is voor iedereen anders
- Groot verschil tussen Aristoteles en Plato:
Bij Plato: deugden zijn vaste vormen idee
Aristoteles: deugden aanleren wijzigen naargelang plaats, persoon,
moment, …
Bv. moedige handeling: zien oké dat huis staat in brand en dan verschillende
opties:
Ramen, deuren dichtdoen zodat we niet zien, want afgeleid raken & lopen
achter met les = laf.
Of ander extreem: direct alles laten vallen en mensen uit huis halen en redden
= overmoed
- Moed = geen exact midden zoals rekenkunde, is afhankelijk van situatie,
wie ik ben, …
Stel je doet volgende handeling: HVL bellen dat kan ook al moedige handeling zijn,
of stel je bent vrijwilliger bij brandweer, dan is moedige handeling voor jou
mogelijks anders, afhankelijk van moment, situatie, en wie je bent = dat is het
juiste midden
- Thomas Van Aquino gaat dat volledig overnemen:
Dus wanneer je verstand hebt, kan je goed zijn, moedig zijn,
rechtvaardig, …
Dus ook de heidenen, (i.t.t. Augustinus enkel gelovigen, want zij
volgen de wet)
Thomas is & blijft een Christen
- Deugdzaamheid: mag nog iets meer zijn
- Omdat mens gegrond is in God, bij Thomas ook zo dat wanneer de mens
zijn verstand gebruikt, dat hem dat tot zijn essentie behoort = beweegt
naar zijn doel toe
- Mens streeft naar doel meegegeven met essentie en dat is precies die
rede/ratio
(Onderscheidt zich zo van andere substanties)
Als daarop gericht, staat in het goede (zeggen Aristoteles en Thomas
Van Aquino)
- Dan zeggen ze dat het gelukt is, op het doel gericht gebleven, het
goede bereiken
- TVA: neemt Aristoteles over gebruik van verstand om te weten wat
goed is
- Grote rijk begint in elkaar te zakken, leven eigenlijk in de civitas terrena
Civiel = stad
Terrena = aarde
- Wereld waarin we leven, kenmerkt zich door corruptie, vergankelijkheid,
…
- Mens is meer en meer bezig met zichzelf
- Maar in die aardse stad waarin we leven, zit de stad van God vervat
- In civitas terrena zit dus ook de civitas dei (stad van God)
- Gelovigen zijn in staat om sprankels van die goddelijke stad te vinden in
aardse stad
Door o.a. volgens de wet te leven (10 geboden etc.), zoals Jezus
voordroeg
Alleen de gelovigen kunnen daar af en toe glimp van opvangen
- Hoe denkt men de wereld, en hoe denkt Augustinus de wereld?
- Als we goed leven (volgens wet) zijn we in staat die stad Gods te
herkennen
Wanneer wereld stopt = aardse stad vergaan (civitas terrena)
Dan gaan anderen die niet geloven in God, begrijpen dat ze verkeerd
zijn geweest
Dan gaan de poorten van de stad open gaan voor de gelovigen
THOMAS EN DE ETHIEK
- Thomas van Aquino: zal het leven van mens ook begrijpen vanuit ethiek
Dus bij beiden is deze ethiek essentieel
Christendom is een ethiek
Door wet te volgen, begrijpen dat we uiteindelijk bij God kunnen
terugkomen
- Mens geschapen als wezen met eigen ratio (autonomie van 13e eeuw
hier terug)
- Mens heeft verstand: dus weet hoe ze juist moeten handelen
Haalt hij bij Aristoteles: “mens + heidenen” in staat tot natuurlijke
deugdzaamheid
Verschil met Augustinus (heidenen ook bij Aristoteles)
- Deugd = verinnerlijkt, alsof het bijna een karaktertrek is
- 4 klassieke deugden = rechtvaardigheid, wijsheid, moed/dapperheid,
gematigdheid
De 4 klassieke deugden:
1. Prudentia: wijsheid
2. Iustitia: rechtvaardigheid
3. Fortitudo: dapperheid/moed
4. Temperantia: gematigdheid
Rechtvaardigheid:
- Hebben verstand en kunnen leren van de anderen, onder andere door:
,- Te kijken wat vindt men rechtvaardig (bepaald moment, in bepaalde
gemeenschap)
Rechtvaardigheid bij Plato is niet datgene wat hij een idee noemt
Je moet dat leren door te kijken wat anderen zeggen, dat
rechtvaardig, moedig, … is
, Moed/dapperheid:
- Als je zelf een moedige handeling moet stellen, moet je ook je verstand
gebruiken
- Zo onderscheidt de mens zich van andere substanties (rede, “redelijk
dier”)
- Autonome rede dat hebben de middeleeuwers mee overgenomen
Mensen kunnen leren van anderen wat bvb. moedig is, zo leren we
dat dus
Door dat leren als handeling stellen, kunnen dan verstand
gebruiken om te doen
- Het stuk in ons verstand: Fronèsis
- Dat doet ons kiezen tussen extreme passies, dat is voor iedereen anders
- Groot verschil tussen Aristoteles en Plato:
Bij Plato: deugden zijn vaste vormen idee
Aristoteles: deugden aanleren wijzigen naargelang plaats, persoon,
moment, …
Bv. moedige handeling: zien oké dat huis staat in brand en dan verschillende
opties:
Ramen, deuren dichtdoen zodat we niet zien, want afgeleid raken & lopen
achter met les = laf.
Of ander extreem: direct alles laten vallen en mensen uit huis halen en redden
= overmoed
- Moed = geen exact midden zoals rekenkunde, is afhankelijk van situatie,
wie ik ben, …
Stel je doet volgende handeling: HVL bellen dat kan ook al moedige handeling zijn,
of stel je bent vrijwilliger bij brandweer, dan is moedige handeling voor jou
mogelijks anders, afhankelijk van moment, situatie, en wie je bent = dat is het
juiste midden
- Thomas Van Aquino gaat dat volledig overnemen:
Dus wanneer je verstand hebt, kan je goed zijn, moedig zijn,
rechtvaardig, …
Dus ook de heidenen, (i.t.t. Augustinus enkel gelovigen, want zij
volgen de wet)
Thomas is & blijft een Christen
- Deugdzaamheid: mag nog iets meer zijn
- Omdat mens gegrond is in God, bij Thomas ook zo dat wanneer de mens
zijn verstand gebruikt, dat hem dat tot zijn essentie behoort = beweegt
naar zijn doel toe
- Mens streeft naar doel meegegeven met essentie en dat is precies die
rede/ratio
(Onderscheidt zich zo van andere substanties)
Als daarop gericht, staat in het goede (zeggen Aristoteles en Thomas
Van Aquino)
- Dan zeggen ze dat het gelukt is, op het doel gericht gebleven, het
goede bereiken
- TVA: neemt Aristoteles over gebruik van verstand om te weten wat
goed is
