Hoofdstuk 13: Publieke goederen
en externe effecten
1Publieke goederen
1.1Niet-uitsluitbaarheid en niet-rivaliteit in consumptie
(Zuivere) publieke goederen:
o Niet-uitsluitbaar: onmogelijk om tegen redelijke kosten iemand
van consumptie van goed uit te sluiten.
o Niet-rivaal: marginale kost om publiek goed aan extra individu
aan te bieden, is nul
o Bv. defensie, dijk
o Ook publieke goederen bij private bedrijven, bv. parking of
verwarming in groot winkelcentrum
1.2Quasipublieke goederen
Grijze zone tussen zuiver publieke en zuiver private goederen
waarvoor uitsluitbaarheid en rivaliteit slechts in beperkte mate
gelden.
als er aan minstens een van beide eigenschappen niet voldaan is.
o Bv. tunnels, zwembaden, wegen, parken,…
Uitsluiting is in principe mogelijk
Congestie is mogelijk, waardoor rivaliteit in consumptie
ontstaat
o Begrip kan evolueren door technologische ontwikkelingen:
uitsluitbaarheid kan goedkoper/gemakkelijker
Clubgoederen
o Consumptie is niet-rivaal, maar laten uitsluiting toe.
o De kostprijs om een extra individu uit te sluiten is heel laag
Makkelijk de toegang wegnemen
o Bv. Abonnement van Netflix
Commons
o Consumptie is rivaal, maar zeer kostelijk om mensen uit te
sluiten
o Als het geconsumeerd wordt door iemand, kan het niet meer
door iemand anders geconsumeerd worden.
o Bv. Visvangst
Moeilijk iemand uit te sluiten een vis te vangen in de zee
, Maar als jij een vis hebt gevangen, kan jij niet diezelfde
vis ook vangen (rivaliteit)
Figuur 13.1: verschillende vormen van publieke goederen
1.3Maatschappelijk wenselijk aanbod van zuivere
publieke goederen
Niet-rivaliteit heeft ingrijpend gevolg voor waardering
o Elke eenheid kan door iedereen tegelijk geconsumeerd worden
o Waardering individu: individuele bereidheid tot betalen
o Marginale maatschappelijke betalingsbereidheid:
Som van de marginale individuele bereidheden tot
betalen
Grafisch: verticale som individuele vraagcurven
Figuur 13.2: maatschappelijke bereidheid tot betalen voor een publiek
goed
Voorbeeld: dijk
voor Bart en Lisa:
De betalingsbereidheid
daalt: voor elke extra
cm daalt de bereidheid.
en externe effecten
1Publieke goederen
1.1Niet-uitsluitbaarheid en niet-rivaliteit in consumptie
(Zuivere) publieke goederen:
o Niet-uitsluitbaar: onmogelijk om tegen redelijke kosten iemand
van consumptie van goed uit te sluiten.
o Niet-rivaal: marginale kost om publiek goed aan extra individu
aan te bieden, is nul
o Bv. defensie, dijk
o Ook publieke goederen bij private bedrijven, bv. parking of
verwarming in groot winkelcentrum
1.2Quasipublieke goederen
Grijze zone tussen zuiver publieke en zuiver private goederen
waarvoor uitsluitbaarheid en rivaliteit slechts in beperkte mate
gelden.
als er aan minstens een van beide eigenschappen niet voldaan is.
o Bv. tunnels, zwembaden, wegen, parken,…
Uitsluiting is in principe mogelijk
Congestie is mogelijk, waardoor rivaliteit in consumptie
ontstaat
o Begrip kan evolueren door technologische ontwikkelingen:
uitsluitbaarheid kan goedkoper/gemakkelijker
Clubgoederen
o Consumptie is niet-rivaal, maar laten uitsluiting toe.
o De kostprijs om een extra individu uit te sluiten is heel laag
Makkelijk de toegang wegnemen
o Bv. Abonnement van Netflix
Commons
o Consumptie is rivaal, maar zeer kostelijk om mensen uit te
sluiten
o Als het geconsumeerd wordt door iemand, kan het niet meer
door iemand anders geconsumeerd worden.
o Bv. Visvangst
Moeilijk iemand uit te sluiten een vis te vangen in de zee
, Maar als jij een vis hebt gevangen, kan jij niet diezelfde
vis ook vangen (rivaliteit)
Figuur 13.1: verschillende vormen van publieke goederen
1.3Maatschappelijk wenselijk aanbod van zuivere
publieke goederen
Niet-rivaliteit heeft ingrijpend gevolg voor waardering
o Elke eenheid kan door iedereen tegelijk geconsumeerd worden
o Waardering individu: individuele bereidheid tot betalen
o Marginale maatschappelijke betalingsbereidheid:
Som van de marginale individuele bereidheden tot
betalen
Grafisch: verticale som individuele vraagcurven
Figuur 13.2: maatschappelijke bereidheid tot betalen voor een publiek
goed
Voorbeeld: dijk
voor Bart en Lisa:
De betalingsbereidheid
daalt: voor elke extra
cm daalt de bereidheid.
