Samenvatting burgerlijk recht

Deel 1: algemeen deel

Burgerlijk recht
DEEL 1: ALGEMEEN DEEL

HS 1: ALGEMENE INLEIDING
1. Wat is recht
Recht = 4 kenmerken
 Recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
o 2 soorten regels (opgelegd door overheid)
 Aanvullend
 Dwingend
o Rechts- en religieuze regels = gescheid
 Maar dit is niet zo in elk land (bv. Iran)
 Gevoelig onderwerp (clash tussen de soorten)
 Euthanasie
 Homogeen huwelijk
 abortus
 Gedragsregels en normen hbn tot doel het maatschappelijk leven te ordenen
o Anders is er complete chaos (een land in chaos = anarchie)
 De regels worden opgelegd door de overheid
o Kan op verschillende niveau’s uitgevaardigd worden
 Regels zijn afdwingbaar
o Je moet het doen, geen keuze daarin

2. Indelingen v/h recht
2.1. Privaatrecht vs publiekrecht
PRIVAATRECHT
- Regelt verhouding tussen burgers onderlijk
- Aanvullend recht (je kan ervan afwijken)
Vbn
- Burgerlijk recht (regels m.b.t. familiale verhoudingen, contracten tss burgers, rechten
m.b.t goederen)
- Gerechtelijk privaatrecht (gerechtelijke apparaat georganiseerd is, wijze waarop
procedures w gevoerd)
- Internationaal privaatrecht (welke rechter bevoegd is en welke rechtsregels toegepast
w als er grensoverschrijdend rechtsprobleem is)
PUBLIEKRECHT
- Regelt algemene belangen en heeft betrekking op inrichting, werking en onderlinge
verhoudingen van overheidsorganen en op verhouding van overheid tot burgers
- Dwingend recht (geen uitzonderingen op
Vbn
- Staatsrecht (regels betrekking tot inrichting van staat en onderlinge verhoudingen tss
organen v staat)
- Administratief recht (regels die nodig zijn voor werking van overheidsinstanties
- Strafrecht (welke gedragingen strafbaar zijn en welke sancties er tegenover staan (v/d
romeinen uit))
- Strafprocesrecht (geeft aan op welke wijze misdrijven knn vastgelegd en opgespoord w
(rechtbanken))
- Fiscaal recht (problematiek van belastingen)

,Deel 1: algemeen deel
BESLUIT
 Huwelijk= beide
 Koning = boven wet (moet wetten niet volgen en kan niet vervolgd worden

3. Bronnen van het recht
Belangrijkste bron= wet (eigenlijk maar 1 bron)
Bronnen van het recht= waar rechtsregels teruggevonden kunnen worden

3.1. Wetgeving i/d ruimte v/h woord
Niet alle wetten in ruime zin v/h woord hebben dezelfde waarde

3.1.1. Internationale verdragen en beslissingen van supranationale
organisaties
- Belangrijkste vb van beslissing van supranationale politieke instellingen is wellicht recht
van Europese Unie
- Supranationale regels = voorrang op de Belgische wet
Europese organen = 3 belangrijke beleidsinstrumenten
a. Richtlijnen
= geven aantal regels aan die door nationale overheid van diverse lidstaten verplicht
moeten w opgenomen en verwerkt in eigen wetgeving
(gericht om wetgeving te harmoniseren)
=verbinden ten aanzien van het resultaat voor elke lidstaat waarvoor ze bestemd is
b. Verordeningen
= rechtstreeks van toepassing voor alle lidstaten
=bevatten algemene en volledige reglementering
=algemene strekking
c. Besluiten
= regels die van toepassing zijn op de daarin aangeduide bestemmeling
=verbinden in al zijn onderdelen (besluiten zijn mogelijken t.a.v. bepaalde lidstaten)
- Er zijn ook internationale verdragen tussen twee of meer staten
! wetten w nt gemaakt door ministers, maar wel uitgevoerd door hen => parlement maakt ze!
!EU wetgeving= zo belangrijk omdat ze voorrang heeft op alle andere wetgevingen!

3.1.2. Grondwet
= regelt inrichting van de machten binnen de staat en waarborgt de fundamentele rechten
en vrijheden van de burgers
=meest fundamentele (Belgische) wet

3.1.3. Wet in strikte zin van het woord
= wet die door Kamer van Volksvertegenwoordigers tot stand komt
(dankzij hervorming van Senaat => rol van Senaat in wetgevende proces = beperkt)

3.1.4. Decreten en ordonnanties
- Decreten= Wet van de deelstaat (uit Vlaanderen)
- Ordonnanties= wet van Brussel
 Bevinden zich op zelfde niveau als federale wet
 = op regionaal niveau
Wat is het probleem in Belgie?
 Wet en decreten en ordonanties staan gelijk, want als wet in strijd staat met decreet
dan is dit moeilijk op te lossen (w opgelost door Grondwettelijk Hof)

, Deel 1: algemeen deel
3.1.5. Koninklijk besluit (KB) en ministeriële besluiten
Koninklijk besluit = besluiten die door Konink (in praktijk ministers) worden genomen en die
nodig zijn voor uitvoering v bepaalde wetten (w ondertekent door koning)

3.1.6. Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen
= regionale Koninklijke besluiten

3.1.7. Andere
- Ministeriële besluiten = ondertekent door ministers (verdere detaillering van koninklijk
besluit)
- Provinciaal en gemeentelijk reglement
P26!!

3.2. Rechtspraak
= toepassing van de wet op één concreet geval
 Geheel van beslissingen van hoven en rechtbanken vormt rechtspraak en leert ons hoe
rechter de wet in concreet geval toepast
o Rechter: moet zich aan wet houden
 Maar is voor de rest vrij (min. of max. straf , een strenge straf…)
 Vrij te beslissen en je kan hem proberen te overtuigen
 Uitspraak van Hof van Cassatie zal andere rechtbank in toekomst in zelfde zin laten
beslissen
o Hoe hoger de rechtbank, hoe belangrijker de beslissing

(UK: rechtspraak boven alles)

3.3. Rechtsleer
= geheel van wetenschappelijke publicaties over juridische aangelegenheden
 Gaat m.a.w. om boeken en artikels die te vinden zijn in juridische tijdschriften
 Deze bron is niet bindend, maar helpt wel om een juridische oplossing te vinden

3.4. Gewoonte- billijkheid
Gewoonte: is gevestigd gebruik (dat als binden beschouwd w in samenleving)
 Algemeen geldende, openbare en herhaalde gedraging moeten bestaan
 Subjectieve overtuiging vereist dat deze gedraging geldt als rechtsnorm
(minder belangrijke bron van recht)
Billijkheid: betekent redelijkheid en eerlijkheid
 die rechters gebruiken om rechtvaardige beslissingen te nemen als de wet te streng is
of geen oplossing geeft.