Samenvatting Hoofdstuk 4: lijden en dood

4. Lijden en dood
Filosofie als leren sterven: Plato, Epicurus en Montaigne
Klassieke Oudheid (voor 17e eeuw)
Teleologisch wereldbeeld (kosmos, schepping van God)
Je kunt je op de juiste manier verhouden tot de dood door je logos (= denkvermogen) te gebruiken
De dood moet wel een bepaalde betekenis hebben  een doel
Als een mens een doel heeft in het leven, waarom gaat die dan dood?

Plato (dualistisch filosoof: onsterfelijke ziel en sterfelijk lichaam): filosoferen is leren sterven
We gaan nadenken over wat blijft voortbestaan  onze ziel die blijft voortbestaan na onze dood
De dood gaan we oplossen, we richten ons op de ziel = onsterfelijke blijft voortbestaan
Plato: wijst altijd naar de lucht, ziel die naar boven beweegt, het hogere/betere deel in de mens
 ziel is belangrijkste voor de mens, we hebben het lichaam eigenlijk niet nodig/ is slecht
Ziel is belangrijk omwille van 2 redenen:
- Geeft ons toegang tot de waarheid
- Ziel ook tegelijk dat ervoor zorgt dat we het goede doen, goed handelen
Het beeld van een wagenmanner met 2 paarden  zo vergelijkt Plato de ziel
Ziel is het geheel van die wagenmanner
Het verstandelijke/redelijke deel van de ziel: waarheid en kennis = koetsier zelf
Begerende deel: verlangens en lusten
Drifitge deel: (dapperheid) idee dat we voortdurend roekeloos zijn vb je gaat je trein missen en snel
over de sporen lopen
Het komt erop aan het verstandige deel zo sterk mogelijk te maken, moet dat begerende en driftige
deel letterlijk gaan beteugelen
Als wij dit deel zo sterk mogelijk maken zijn wij goede mensen, deugdzaam  rechtvaardigheid

 ziel als bron van het goede handelen (beeld van de wagenmenner)
 ziel als bron van onze kennis (ideëenwereld)

Wederherinnering: de ziel herinnert zich ideëen uit een leven voor de dood
Rol van dialoog: doorheen het spreken komen de ideëen naar boven
Filosofie als ‘leren sterven’: afstand doen van het lichamelijke om met de ziel dichter tot de waarheid te
komen
Invloed van Plato op christelijke filosofen (onsterfelijkheid van de ziel)

Epicurus: hedonisme = zoveel mogelijk geluk en zo weinig mogelijk pijn
Angst voor de dood is irrationeel en vormt een belemmering voor het geluk van de mensen
 metafysisch materialisme
Als wij ophouden te bestaan, lichaam en ziel verdwijnt, waarom zouden wij dit dan erg vinden? Want wij
gaan dit niet meer weten

Raad die hij iedereen meegaf: doorheen ons leven moeten wij voortdurend 2 dingen doen: pijn en
zorgen vermijden, grootste zorg angst voor de dood en ons geluk zoveel mogelijk gaan verhogen

Als wij dood zijn bestaan wij niet meer en kunnen dit eigenlijk niet meer erg vinden

(1) Ziel gaat weg, atomen die uiteen vallen  kunnen hier niets aan veranderen, bestaan niet meer
(2) Dood is niet erg, niet goed of slecht  a-morele gebeurtenis = geen mening hebben, objectief
perspectief hierop hebben (mensen onverschillig)
(3) De dood is een vorm van niet-bestaan  we treuren toch ook niet voor die mens van voor de
geboorte, want toen bestonden we toch ook niet

Over dood geen mening hebben (atomen die uit elkaar vallen en we weten het dan toch niet meer)

Montaigne
Boek geschreven (16e eeuw)  essais = proberen
‘le moi’ (centraal stellen van het ‘ik’)  constant fragmenten over zichzelf
Idee over mensen dat die sterfelijke en chaotische wezens zijn
 eigen gedachte over de dood creëren
Alle mensen zijn gelijk, je kan ongelooflijk rijk zijn of super arm, iedereen gaat uiteindelijk dood
De dood is DEMOCRATISCH

Beschrijft momenten bij mensen net voor de dood

Dood = verlossing
Allerlaatste dingen die mensen doen voor ze gaan sterven