SAMENVATTING: inleiding tot het recht

H4: de burgerlijke procedure

Soorten procedures

Privaatrechtelijke/burgerlijke

- Onbetaalde facturen
- Schadevergoeding
- Ontslagvergoeding

Strafrechtelijke

- Gebruiken/dealen drugs
- Door rood licht rijden
- Iemand in elkaar slaan

Principes voor rechter/raadsheer
Onderzoek van

- Bevoegdheid (materieel/territoriaal)
Vb. huurgeschil voor verkeerde vrederechter
- Ontvankelijkheid
Is er verjaring?
Wordt proces ingesteld door een onbekwame?
- Gegrondheid
Recht bevoegd en eis ontvankelijk

Recht van verdediging respecteren

Uitspraak motiveren

 Antwoord op ALLE argumenten van ALLE partijen
 Geldt ook voor Hof van Assisen (vroeger niet)

Mag NIET weigeren om recht te spreken

- Zo niet is er rechtsweigering


Alternatieve geschillenbeslechting (ADR)
Tijd/geld besparen

Door wetgever aangemoedigd (soms zelf verplicht)

Gerechtsdeurwaarders, rechters, … dienen burgers te informeren over bemiddeling,
verzoening en andere vorm minnelijke oplossing van geschillen




1

,Beïnvloedende factoren:

- Principiële principes
- Mate waarin conflict geëscaleerd is
- Gelijkwaardigheid beide partijen
- Onzekerheid uitkomst indien rechtszaak
- Relatie in toekomst – gemeenschappelijk belang


ARBITRAGE

‘Private rechtspraak’

 O.b.v. overeenkomst tussen betrokken partijen

Beslechting geschil toevertrouwd aan ‘scheidsrechter’/derde partij ipv. Gerechtelijke
macht

Nadat er een geschil is geweest: scheidsrechtelijke overeenkomst

Preventief: scheidsrechtelijke beding/compromissoir

 Afspraak waarin beide partijen overeenkomen dat ALS er zich in verband met
contract een onenigheid voordoet, dit geschil zal worden voorgelegd aan een
scheidsrechter ipv. aan gewone bevoegde rechtscollege


Voorwaarden:

Geschillen waarover je ‘vrij’ kan beschikken (zelf de controle hebben & beslissingen kunnen
nemen, zoals contractuele geschillen, handelsconflicten, zaken over eigendom)

Om scheidsrechterlijke beslissing gedwongen te kunnen laten uitvoeren, moet ze
uitvoerbaar verklaard worden door voorzitter van rechtbank van Eerste aanleg =
exequatur

GEEN hoger beroep mogelijk

 Enkel bestreden door vordering tot nietigverklaring (strijdigheid uitspraak met
openbare orde, nietigheid van scheidsrechtelijke overeenkomst, …)

Meestal tussen ondernemingen



Voordelen:

- Beidt mogelijkheid om betwisting aan technisch meer onderlegde personen voor
te leggen
- Geschillen komen vaker sneller tot finale uitkomst
- Goedkoper
- Niet openbaar, rekenen op discretie




2

,BEMIDDELING

= Bemiddelaar die GEEN beslissingen velt, wel de partijen begeleidt in hun pogingen
om tot compromis te komen over geschil (oplossing)

- Derde onafhankelijke

Beide partijen moeten wederzijdse toegevingen kunnen doen
Definitie: “vertrouwelijk en gestructureerd proces van vrijwillig overleg tussen conflicterende partijen
met de medewerking van een onafhankelijke, neutrale en onpartijdige derde die de communicatie
vergemakkelijkt en poogt de partijen ertoe te brengen zelf een oplossing uit te werken”

Wettelijk geregeld

Principe: iedereen als bemiddelaar MAAR erkend bemiddelaar:

 Door federale bemiddelingscommissie

Kenmerken:

- Gebonden door geheimhoudingsplicht
- Altijd bemiddeling eindigen

Geslaagde bemiddeling = aanvaardbare & gedragen oplossing voor en door beide
partijen

Beïnvloedende factoren:

- Mate waarin conflict is geëscaleerd
- Gelijkwaardigheid beide partijen
- Onzekerheid uitkomst indien rechtszaak
- Relatie in toekomst – gemeenschappelijk belang

Soorten bemiddeling:

Preventief bemiddelingsbeding = als er een conflict komt, eerst via bemiddeling

Vrijwillige bemiddeling = op eigen initiatief 1 van de partijen

- Voor, tijdens of na gerechtelijke procedure
- Duiden in overeenstemming een bemiddelaar aan
- Bemiddelingskosten & honoraria gelijk verdeeld
- Akkoord is schriftelijk vastgesteld

Gerechtelijke bemiddeling = rechter wijst (erkende) bemiddelaar aan

- Gezamenlijk verzoek OF ambtshalve met instemming van partijen
- Proceduretermijnen geschorst
- Bemiddelingsperiode = 3 maanden à Geen akkoord? Verlengd of gerechtelijke
procedure
- GEEN rechtsmiddelen mogelijk tegen rechtelijke beslissing
- Rechter blijft bevoegd
- Akkoord? Homologeren

Collaboratieve onderhandelingen = advocaten bemiddelende rol
3

, “Vrijwillige en vertrouwelijke procedure van geschillenoplossing door onderhandeling, waarbij
conflicterende partijen en hun advocaten betrokken zijn en laatstgenoemden optreden in het kader van
een exclusief en beperkt mandaat van bijstand en adviesverlening teneinde een minnelijk akkoord te
bewerkstellingen”

Bemiddelingsproces:

1. Bemiddelingsvoorstel = voorstel om over te gaan tot bemiddeling en aanstelling
bemiddelaar
2. Bemiddelingsprotocol = concrete regels verloop & duur
- Ondertekening schorst de verjaring in het conflict
- Kosten gelijk verdeeld
3. Bemiddelingsovereenkomst = akkoord gevonden oplossing
- Schriftelijk
- Eventueel overgemaakt aan recht ter homologatie (voorwaarde: erkend
bemiddelaar)
- Homologatie = gieten in vonnis = uitvoerbare titel geven in akkoord



VERZOENING

Specifieke procedure voor de rechter

- Verzoekers vraagt verzoening bij griffie (zonder formaliteit)
- Beide partijen uitgenodigd bij rechter. Akkoord/niet akkoord in PV
 Akkoord = uitvoerbaar
 Niet akkoord = gewone procedure starten

Wanneer?

- Verplicht bij opstarten sommige procedures
- Kan vrijwillig maar mag NIET gaan om aangelegenheden van openbare orde


KMS (Kamer Minnelijke Schikking)

Sinds 2013 speciale afdeling binnen familiekamers waar rechter partij helpt verzoenen
ZONDER rechtszaak.

 2018: rol rechter als verzoener officieel voor alle rechters

Partijen die conflict hebben en die akkoord kunnen sluiten, kunnen al voor start van
gewone rechtszaak naar KMS gaan. Rechter probeert eerst minnelijke schikking te
bereiken

Succes: ondernemingsrechtbanken Brussel, Gent en Antwerpen richten KMS op

19 december 2023: elke burgerlijke rechtbank moet minstens 1 KMS hebben, ook
binnen Hof van Beroep mogelijk

 Geldt vanaf 1 september 2025



4