Bachelor
Jaar 3
Voortplanting
HOORCOLLEGES
ARIANNE DE STERKE
, Arianne de Sterke - Voortplanting
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – Inleiding ............................................................................................................ 2
Hoorcollege 2 – Mannelijk geslachtsapparaat ............................................................................ 3
Hoorcollege 3 – Vrouwelijk geslachtsapparaat ........................................................................... 8
Hoorcollege 4 – Oestrische cyclus ............................................................................................ 16
Hoorcollege 5 & 6 – Cyclus en problemen hond/kat ................................................................ 23
Hoorcollege 7 – Cyclus en problemen bij LH ............................................................................ 31
Hoorcollege 8 – Cyclus en problemen bij paard ....................................................................... 35
Hoorcollege 9 – Spermatogenese & ejaculatie ......................................................................... 38
Hoorcollege 10 – Bronstgedrag, copulatie, ejaculatie & fertilisatie ......................................... 44
Hoorcollege 11 – Dracht LH en Paard ....................................................................................... 51
Hoorcollege 12 – Dracht en partus hond / Kat ......................................................................... 57
Hoorcollege 13 – Normale partus............................................................................................. 60
Hoorcollege 14 – Dystocia ........................................................................................................ 66
Hoorcollege 15 – Puerperium ................................................................................................... 68
Hoorcollege 16 – Eerste dagen van nestblijvers en nestvlieders .............................................. 73
Hoorcollege 17 – Mammae en lactatie..................................................................................... 78
Hoorcollege 18 – Afwijkingen fysiologie en anatomie .............................................................. 82
Hoorcollege 19 – Voortplanting vogel ...................................................................................... 84
Hoorcollege 20 – Graviditeit, maatnemen en extractie ........................................................... 88
Hoorcollege 21 – Afwijkende liggingen, repositie en partiële foetotomie ............................... 94
1
, Arianne de Sterke - Voortplanting
Thema 1: Anatomie
Hoorcollege 1 – Inleiding
Rol van de dierenarts m.b.t. voortplanting:
• Fokkerij (hobby/commercieel/wildlife)
• Optimaal verloop fokken of anticonceptie
• Fertiliteitbegeleiding (advies selectie fokdieren, inteelt voorkomen, risico op
ziekteoverdracht verminderen)
Moderne voorplantingstechnieken:
• Sperma vangen (kan verdund worden → per mannelijk dier
meerdere vrouwelijke dieren) en vervolgens vrouwelijk dier insemineren.
• Eicel buiten dier bevruchten en eventueel in draagmoeder plaatsen.
Geboortebegeleiding:
• Verwachte partusdatum
• Verloop van de partus
• Gezondheid van het moederdier en pasgeborenen
• Herstel van de geboorteweg na de partus
• Volgende cyclus en dracht voorbereiden
Hormonale aansturingscyclus die hierbij van groot belang is:
Progesteron houdt de dracht in stand
(eerst geproduceerd door corpus luteum,
daarna overgenomen door de placenta).
Drachtdiagnostiek via (transabdominaal of transrectaal) echografie.
Bij het paard is de hele uterus nodig voor uitwisseling, bij het rund bevinden zich hiervoor
carunkels in de uterus en bij gezelschapsdieren een zone.
De volgende typen ziektes en afwijkingen kunnen in het ziekteleerboek bestudeerd worden:
aangeboren/erfelijk, besmettelijk, traumatisch, neoplasieën en
onvruchtbaarheid/subfertiliteit.
2
Jaar 3
Voortplanting
HOORCOLLEGES
ARIANNE DE STERKE
, Arianne de Sterke - Voortplanting
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – Inleiding ............................................................................................................ 2
Hoorcollege 2 – Mannelijk geslachtsapparaat ............................................................................ 3
Hoorcollege 3 – Vrouwelijk geslachtsapparaat ........................................................................... 8
Hoorcollege 4 – Oestrische cyclus ............................................................................................ 16
Hoorcollege 5 & 6 – Cyclus en problemen hond/kat ................................................................ 23
Hoorcollege 7 – Cyclus en problemen bij LH ............................................................................ 31
Hoorcollege 8 – Cyclus en problemen bij paard ....................................................................... 35
Hoorcollege 9 – Spermatogenese & ejaculatie ......................................................................... 38
Hoorcollege 10 – Bronstgedrag, copulatie, ejaculatie & fertilisatie ......................................... 44
Hoorcollege 11 – Dracht LH en Paard ....................................................................................... 51
Hoorcollege 12 – Dracht en partus hond / Kat ......................................................................... 57
Hoorcollege 13 – Normale partus............................................................................................. 60
Hoorcollege 14 – Dystocia ........................................................................................................ 66
Hoorcollege 15 – Puerperium ................................................................................................... 68
Hoorcollege 16 – Eerste dagen van nestblijvers en nestvlieders .............................................. 73
Hoorcollege 17 – Mammae en lactatie..................................................................................... 78
Hoorcollege 18 – Afwijkingen fysiologie en anatomie .............................................................. 82
Hoorcollege 19 – Voortplanting vogel ...................................................................................... 84
Hoorcollege 20 – Graviditeit, maatnemen en extractie ........................................................... 88
Hoorcollege 21 – Afwijkende liggingen, repositie en partiële foetotomie ............................... 94
1
, Arianne de Sterke - Voortplanting
Thema 1: Anatomie
Hoorcollege 1 – Inleiding
Rol van de dierenarts m.b.t. voortplanting:
• Fokkerij (hobby/commercieel/wildlife)
• Optimaal verloop fokken of anticonceptie
• Fertiliteitbegeleiding (advies selectie fokdieren, inteelt voorkomen, risico op
ziekteoverdracht verminderen)
Moderne voorplantingstechnieken:
• Sperma vangen (kan verdund worden → per mannelijk dier
meerdere vrouwelijke dieren) en vervolgens vrouwelijk dier insemineren.
• Eicel buiten dier bevruchten en eventueel in draagmoeder plaatsen.
Geboortebegeleiding:
• Verwachte partusdatum
• Verloop van de partus
• Gezondheid van het moederdier en pasgeborenen
• Herstel van de geboorteweg na de partus
• Volgende cyclus en dracht voorbereiden
Hormonale aansturingscyclus die hierbij van groot belang is:
Progesteron houdt de dracht in stand
(eerst geproduceerd door corpus luteum,
daarna overgenomen door de placenta).
Drachtdiagnostiek via (transabdominaal of transrectaal) echografie.
Bij het paard is de hele uterus nodig voor uitwisseling, bij het rund bevinden zich hiervoor
carunkels in de uterus en bij gezelschapsdieren een zone.
De volgende typen ziektes en afwijkingen kunnen in het ziekteleerboek bestudeerd worden:
aangeboren/erfelijk, besmettelijk, traumatisch, neoplasieën en
onvruchtbaarheid/subfertiliteit.
2
