samenvatting Inleiding tot het recht 17/20 eerste zit

Inleiding tot het recht
Inleiding
Sturen via mail, niet canvas:

Mondeling en 1 vraag en schri



Op examen geen voorbeelden geven, wel toepassingen. Mag dus in eigen woorden



1 vraag over rechtbank

Mondeling met direct resultaat en feedback en direct overzicht ook van het papiervraag



Neem grondwet mee op examen!!



HB hoe?

- Niet perse teveel in detail ->zoek grote lijnen
- Zoek lijnen en verbindt ze met elkaar



EXAMEN

- Via pointcarré reserveren
o We krijgen een link en hier kiezen vr data
- Neem studentenkaart mee
- Aanwezig zijn op het uur dat er staat
- Schriftelijk
o 1 over rechtscollege
o Hij verbeterd onmiddellijk
- Wij wachten na het examen even in de gang
- Dan om beurten mondeling
o We kijken na mondeling samen nr u examen
o Je bekijkt samen je examen (niet perse je punt, hij telt na)
- Grondwet meenemen; je kan ze gebruiken hoe je ze wil gebruiken
- Examen
o Eerste vraag 8 punten
o Dan ( 4) vragen van 2 punten
 Hij werkt met modelantwoorden: voor het ene deel krijg je een punt, voor
het ander…
 Als er bv 6 puntjes zijn, kan eht zijn dat je alles op alles hebt als je er 4 geeft




1

, Begrip recht
Moeilijk te definiëren
= geen eenvormige definitie -> context, plaats en tijdsgebonden
=> niet mogelijk om maatschappelijke achtergrond te overstijgen + onderscheiden v andere normsyst

- Voorbeelden
o Plaats: Singapore mag kauwgommen niet, homohuwelijk
o Huwen met wie je wil, vroeger toestemming v bv president nodig

Onderscheidt zich v moraal – godsdienst – beleefdheid

- Voorbeelden:
o Bellen in auto: beleefdheid en wet
o Niet verwittigen v afwezigheid: beleefdheid
o Roken in auto: norm/beleefdheid
 Soms staat het id wet, maar geen morele norm
 Soms morele norm, maar geen wet (bv volgens godsdienst niet liegen, volgens wet mag het)
 “het” recht bestaat niet
> geen universele definitie
> verschilt per maatschappij
> onderscheid normensysteem als moraal, godsdienst, beleefdheid
> maar in het algemeen: bevat 3 elementen

3 elementen: kern van het recht
Moeilijke definitie vr recht -> de drie elementen omschrijven kern vh recht

Wat? Bindende regels
= Voor iedereen geldend, het omschrijft de regels en het gebruik ervan
regels kunnen worden onderverdeeld in verschillende soorten

4 Categorieën

- Gebods-, verbods- en verlofbepalingen
o Algemeen toepasselijke rechtsregels v toepassing op ieder rechtssubject (=burger)
o Gebods-: legt verplicht gedrag (in tijd uitgedrukt) op (positief of negatief), moeten
 Positief: huwelijksplichten
 Negatief: iemand in nood moeten helpen
o Verbods-: verbieden bepaald gedrag of stellen ve bepaalde handeling (eenmalig),
mag niet
 Verbod bigamie, diefstal, gebruik van vals stuk (vals certificaat),
gebruiken van eigenaarsgrond (bv parkeren op iemands grond)
o Verlof-: toelaten bepaalde handeling te stellen, maar niet verplicht
 Je mag om een advocaat vragen bij een salduz-verhoor, je mag het
ook alleen doen
- Rechtsregels: toepasbaar na keuze en wilsaanvullende regels
o 1ste= Toepasselijk als burger in bepaalde toestand keuze heeft gemaakt voor bepaald
gedrag

2

,  Je kunt kiezen, maar eens gekozen is die keuze bindend
 Toepassing: bij het samenwonen, kun je kiezen tussen huwelijk of
andere samenlevingsvormen -> eens gekozen, is dit bindend
o vb Bij huwen heb je recht op terugname v bv een ring, bij
samenwonen moet het worden verdeeld
o Wilsaanvullend
 Uitwerking als er geen eigen regeling is voorzien
 Toepassing: bij kopen van de auto, zeggen dat de auto pas gekocht is
als de sleutels in handen zijn vd koper. Anders als de garage ontploft
en auto is al v jouw, dan moet jij de auto betalen.
 Toepassing: koop is gebeurd als zaak en prijs is geregeld. Je kunt
andere regel nemen; overeengekomen dat eigendomsoverdracht pas
gebeurt na volledige betaling
- Ondersteunende regels
o Geen eigenlijke gedragsregels
o Ondersteuning aan gedragsregels door instellingen te organiseren, werking in de tijd
en ruimte omschrijven, handhaving conflictenrecht, begrippen definiëren
 Vb gecoördineerde wetten op RvS die samenstelling en oprichting
ervan bepaald
- Technische regels of formalisme
o Regels met betrekking op termijnen, akten, procedures, vormvoorschriften…
ingevoerd voor rechtszekerheid
o Rechtshandelingen worden aan bepaalde procedurevoorschriften onderworpen
 Fout erin heeft verregaande gevolgen
 Recht gekenmerkt door formalisme
o Recht: procedurevoorschrift: naam juist invullen…
o wilsuiting: huwelijk: je moet willen trouwen, je moet zeggen
dat je het wil. Moet ook in “officiële” plaats
o bescherming: minderjarige kunnen niet aanklagen, ouders
wel
 toepassing: koopovereenkomst van >3500 euro -> bestaan ervan
bewezen worden door ondertekend geschrift

Waarom? Samenleving ordenen / in stand houden
- orde scheppen en instandhouden door:
1. bestaande toestanden/handelingen tot juridische normen verheffen
a. gesanctioneerde feitelijkheid: bestaande toestanden & handelingen bekrachtigen
en tot juridische norm verheffen
i. bv meerderjarig zijn
ii. contract ondertekenen ve kot wordt opgenomen in de wet
2. onwenselijke gedrag vermijden/tenietdoen: gedrag dat schadelijk wordt geacht in de
samenleving
i. bv vroeger een “huiszoeking” doen om overspel te betrappen in relatie
(nu niet meer)
ii. schijnhuwelijk/schijnsamenleving bestraffen
3. overeenkomst onder dwang
- orde scheppen en instandhouden door recht hanteren als beleidsinstrument:
(=instrumentele visie vh recht)

3

, 1. recht wordt gebruikt om bepaalde levensvisie/ politieke systeem te bekrachtigen en
vernieuwen
a. bv verhogen pensioenleeftijd, green deal…
b. vb milieuwetgeving als uiting van nieuw maatschappijbeleid dat meer groenere
samenleving beoogt
2. belangrijke trends
a. evolutie van nachtwakersstaat naar welvaartsstaat

Hoe? Uitoefenen van gezag
- recht door overheid opgelegd en afgedwongen
o dubbele binding: uitvaardigen v recht & doen naleven
- gezag bij het uitvaardigen v recht:
1. regelgevende organen: betrokkenheid staat bij ontstaan regelgeving
a. rechtstreekse betrokkenheid: via verkozen organen vd staat (parlement,
gemeenteraad)
i. democratisch -> dus wij staan deeltje legitimiteit af
b. onrechtstreeks: erkennen en respecteren v ongeschreven recht
i. gedragingen: gewoontes maken recht (via mensen zelf)
ii. principes die worden erkend/gerespecteerd door staatsorganen
2. rechtsgeldige totstandkoming: respecteren bevoegdheid
3 aspecten: respect voor
a. hiërarchie vd normen: niet alle rechtsregels hebben dezelfde waarde -> lagere
mogen hogere niet tegenspreken
b. bevoegdheidsverdelende regels: welke overheid mag optreden op welke materie
en wie
i. bv burgemeester dat café mag sluiten
c. procedureregels: bepalen op welke wijze en welke pleegvorm regels tot stand
komen

=> regels die hier niet aan voldoen hebben geen rechtsgevolgen -> worden vernietigd of niet
toegepast

- gezag bij doen naleven v recht
o vaak spontaan
o afdwingbaarheid v rechtsregels onderscheid het van gedragsregels
1. opleggen vd sanctie als middel tot afdwingbaarheid vh recht (intimidatie-effect)
a. soorten sancties (staat los van strafrecht)
i. penale- : strafrechtelijke straf, vrijheidsberoving
ii. administratieve- : gasboete, stopzetting bouw
-> geen tussenkomst vd rechter = snellere bestraffing
iii. civiele- : schadevergoeding, dwanguitvoering (verplicht iets uitvoeren)
b. morele sancties is niet relevant voor het recht
i. vb afkeurend gedrag bij niet naleven van covid-regels
=> bevorderd spontane naleving v recht
2. handhaving vh recht door:
a. rechtscolleges: hoven & rechtbanken en administratieve rechtscolleges
i. geen politie
b. eigen inrichting is verboden, maar arbitrage en bemiddeling mag wel
(onpartijdige derde partij)

4