1. Plaats van het bestuursrecht
Er zijn 5 rechtsgebieden
1. Burgerlijk recht
2. Strafrecht
3. Bestuursrecht
4. Staatsrecht
5. Internationaal recht
Verschil bestuursrecht en staatsrecht
- Staatsrecht: geeft het organisatie plaatje weer van de Nederlandse overheid. Het
beschrijft hoe de wetten tot stand komen, wanneer er verkiezingen worden
gehouden en, wat bijvoorbeeld de rol is van de 1e en 2e kamer. Ook de rechten van
burgers in ons land vind je in het staatsrecht.
- Bestuursrecht: beschrijft hoe de overheid haar bestuurstaak moet uitoefenen. Denk
hierbij bijvoorbeeld aan een zwembad bouwen, wegen aanleggen,
milieuvergunningen afgeven, studiefinanciering verlenen, belasting heffen en
uitkeringen toekennen. Besturen is zorgen voor een goede gang van zaken in ons
land.
2. Inleiding bestuursrecht
Bestuurstaak van de overheid:
- De bestuurstaak van de overheid behartigt het algemeen belang, dat wil zeggen dat
het belang dat we als samenleving gemeenschappelijk hebben.
Feitelijke handelingen en besluiten:
- Feitelijke handelingen: het bestuur voert handelingen uit die voor iedereen zichtbaar
zijn: blussen van een brand, het aanleggen van wegen of het versterken van dijken.
Het bestuursorgaan verricht deze handelingen soms zelf, en soms geeft het opdracht
voor het uitvoeren hiervan.
- Besluiten: grootste deel van de activiteiten van een bestuursorgaan bestaat uit het
maken van besluiten. Bestuursorganen nemen bijvoorbeeld besluiten over: een
streekplan of een bestemmingsplan en over uitkeringen en studiefinancieringen.
De bestuurstaak is in de afgelopen eeuw enorm gegroeid omdat de overheid geleidelijk aan
op nagenoeg alle terreinen actief werd. De laatste dertig jaar probeert de overheid haar
bemoeienis terug te brengen: van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving.
- Verzorgingsstaat: Een verzorgingsstaat is een sociaal systeem waarin de staat
primaire verantwoordelijkheid draagt voor het welzijn van zijn burgers, zoals in
kwesties van gezondheidszorg, onderwijs, werkgelegenheid en sociale zekerheid.
- Participatiesamenleving: De overheid verwacht van de burger dat deze zo veel
mogelijk zelf doet voordat hij een beroep doet op de overheid.
,Algemeen bestuursrecht
Hier vind je de regels die gelden voor alle verschillende bestuurstaken van de overheid. Het
zijn de regels die in principe altijd gelden, ongeacht met welk deel van de bestuurstaak de
Overheid bezig is: vreemdelingenzaken, onderwijs, sociale zekerheid.
Bijzonder bestuursrecht
Richt zich op de inhoud van de verschillende bestuurstaken, zoals het vreemdelingenrecht,
het milieurecht, het belastingrecht en de ruimtelijke ordening.
Rechtsbronnen in het bestuursrecht:
- Internationale verdragen en Europees recht
- Grondwet
- Algemene wet bestuursrecht en bijzondere wetten
- Provinciale en gemeentelijke verordeningen
- Jurisprudentie
- Gewoonte
3. Kernbegrippen in het bestuursrecht
Bestuursorganen:
- Onderdelen van Rijk, provincie en gemeente die bestuurstaken uitvoeren, orgaan van
een publiekrechtelijke rechtspersoon.
o Worden niet door mensen opgericht maar de wet roept een
publiekrechtelijke rechtspersoon in het leven om een deel van de
overheidstaak uit te voeren.
- Andere personen en colleges die met openbaar gezag zijn bekleed.
o Hier gaat het om privaatrechtelijke rechtspersonen, zoals stichtingen en
vennootschappen. Toch voeren sommige stichtingen of vennootschappen
typische overheidstaken uit: CBR over rijbewijs, autogarages die apk
uitvoeren.
- A- organen: Alles wat ze doen valt onder de Awb.
- B- organen: Geldt de Awb alleen als ze met een bestuurstaak bezig zijn.
Zelfstandige bestuursorganen
- Een bestuursorgaan dat een bepaald deel van de bestuurstaak van de overheid
zelfstandig uitvoert en niet onder gezag staat van een minister.
Belanghebbende
- Degene die rechtstreeks met zijn belangen bij een besluit van een bestuursorgaan is
betrokken.
Legaliteitsbeginsel
- Het beginsel dat elke bevoegdheid haar basis moet vinden in de wet.
Specialiteitsbeginsel
- Het beginsel dat een bestuursorgaan een bevoegdheid alleen mag uitoefenen voor
het doel waarvoor de wet deze bevoegdheid geeft.
, Attributie
- Bevoegdheid die de wet rechtstreeks toekent aan een bestuursorgaan.
Delegatie
- Bevoegdheid die het ene bestuursorgaan overdraagt aan het andere, waarna dit
laatste bestuursorgaan de bevoegdheid zelfstandig en voor eigen
verantwoordelijkheid gaat uitoefenen.
Mandaat
- Bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen. (in naam van
de koning, namens college B&W.
4. Bestuurshandelingen
Rechtshandeling
- Handeling van een bestuursorgaan met een beoogd rechtsgevolg, dat wil zeggen dat
de rechtshandeling nieuwe rechten en plichten schept.
Feitelijke handelingen
- Handeling van een bestuursorgaan die alleen gericht is op het feitelijk veranderen
van de situatie.
Verschillende rechtshandelingen
- Privaatrechtelijke rechtshandelingen
o Spelen zich af in het burgerlijk recht
o Gericht op het scheppen van rechten en plichten
o Koopovereenkomst, huurovereenkomst
- Publiekrechtelijke rechtshandelingen
o Kan alleen door bestuursorganen worden verricht
o Gericht op ontstaan rechten en plichten in het bestuursrecht
o Een vergunning afgeven, een belastingaanslag opleggen
Het besluit
- Schriftelijke beslissing
- Afkomstig van een bestuursorgaan
- Als inhoud een publiekrechtelijke rechtshandeling
Besluiten met een algemene strekking: hebben een algemene werking.
- Algemeen verbindende voorschriften
o Regels en wetten die algemeen geldend zijn, afkomstig van een
overheidsorgaan dat wetgevende bevoegdheid heeft.
- Beleidsregels
o De door een bestuursorgaan vastgelegde regels voor de wijze waarop het de
wettelijke voorschriften zal uitvoeren.
- Plannen
o Een verzameling van met elkaar samenhangende schriftelijke besluiten van
een bestuursorgaan.
Er zijn 5 rechtsgebieden
1. Burgerlijk recht
2. Strafrecht
3. Bestuursrecht
4. Staatsrecht
5. Internationaal recht
Verschil bestuursrecht en staatsrecht
- Staatsrecht: geeft het organisatie plaatje weer van de Nederlandse overheid. Het
beschrijft hoe de wetten tot stand komen, wanneer er verkiezingen worden
gehouden en, wat bijvoorbeeld de rol is van de 1e en 2e kamer. Ook de rechten van
burgers in ons land vind je in het staatsrecht.
- Bestuursrecht: beschrijft hoe de overheid haar bestuurstaak moet uitoefenen. Denk
hierbij bijvoorbeeld aan een zwembad bouwen, wegen aanleggen,
milieuvergunningen afgeven, studiefinanciering verlenen, belasting heffen en
uitkeringen toekennen. Besturen is zorgen voor een goede gang van zaken in ons
land.
2. Inleiding bestuursrecht
Bestuurstaak van de overheid:
- De bestuurstaak van de overheid behartigt het algemeen belang, dat wil zeggen dat
het belang dat we als samenleving gemeenschappelijk hebben.
Feitelijke handelingen en besluiten:
- Feitelijke handelingen: het bestuur voert handelingen uit die voor iedereen zichtbaar
zijn: blussen van een brand, het aanleggen van wegen of het versterken van dijken.
Het bestuursorgaan verricht deze handelingen soms zelf, en soms geeft het opdracht
voor het uitvoeren hiervan.
- Besluiten: grootste deel van de activiteiten van een bestuursorgaan bestaat uit het
maken van besluiten. Bestuursorganen nemen bijvoorbeeld besluiten over: een
streekplan of een bestemmingsplan en over uitkeringen en studiefinancieringen.
De bestuurstaak is in de afgelopen eeuw enorm gegroeid omdat de overheid geleidelijk aan
op nagenoeg alle terreinen actief werd. De laatste dertig jaar probeert de overheid haar
bemoeienis terug te brengen: van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving.
- Verzorgingsstaat: Een verzorgingsstaat is een sociaal systeem waarin de staat
primaire verantwoordelijkheid draagt voor het welzijn van zijn burgers, zoals in
kwesties van gezondheidszorg, onderwijs, werkgelegenheid en sociale zekerheid.
- Participatiesamenleving: De overheid verwacht van de burger dat deze zo veel
mogelijk zelf doet voordat hij een beroep doet op de overheid.
,Algemeen bestuursrecht
Hier vind je de regels die gelden voor alle verschillende bestuurstaken van de overheid. Het
zijn de regels die in principe altijd gelden, ongeacht met welk deel van de bestuurstaak de
Overheid bezig is: vreemdelingenzaken, onderwijs, sociale zekerheid.
Bijzonder bestuursrecht
Richt zich op de inhoud van de verschillende bestuurstaken, zoals het vreemdelingenrecht,
het milieurecht, het belastingrecht en de ruimtelijke ordening.
Rechtsbronnen in het bestuursrecht:
- Internationale verdragen en Europees recht
- Grondwet
- Algemene wet bestuursrecht en bijzondere wetten
- Provinciale en gemeentelijke verordeningen
- Jurisprudentie
- Gewoonte
3. Kernbegrippen in het bestuursrecht
Bestuursorganen:
- Onderdelen van Rijk, provincie en gemeente die bestuurstaken uitvoeren, orgaan van
een publiekrechtelijke rechtspersoon.
o Worden niet door mensen opgericht maar de wet roept een
publiekrechtelijke rechtspersoon in het leven om een deel van de
overheidstaak uit te voeren.
- Andere personen en colleges die met openbaar gezag zijn bekleed.
o Hier gaat het om privaatrechtelijke rechtspersonen, zoals stichtingen en
vennootschappen. Toch voeren sommige stichtingen of vennootschappen
typische overheidstaken uit: CBR over rijbewijs, autogarages die apk
uitvoeren.
- A- organen: Alles wat ze doen valt onder de Awb.
- B- organen: Geldt de Awb alleen als ze met een bestuurstaak bezig zijn.
Zelfstandige bestuursorganen
- Een bestuursorgaan dat een bepaald deel van de bestuurstaak van de overheid
zelfstandig uitvoert en niet onder gezag staat van een minister.
Belanghebbende
- Degene die rechtstreeks met zijn belangen bij een besluit van een bestuursorgaan is
betrokken.
Legaliteitsbeginsel
- Het beginsel dat elke bevoegdheid haar basis moet vinden in de wet.
Specialiteitsbeginsel
- Het beginsel dat een bestuursorgaan een bevoegdheid alleen mag uitoefenen voor
het doel waarvoor de wet deze bevoegdheid geeft.
, Attributie
- Bevoegdheid die de wet rechtstreeks toekent aan een bestuursorgaan.
Delegatie
- Bevoegdheid die het ene bestuursorgaan overdraagt aan het andere, waarna dit
laatste bestuursorgaan de bevoegdheid zelfstandig en voor eigen
verantwoordelijkheid gaat uitoefenen.
Mandaat
- Bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen. (in naam van
de koning, namens college B&W.
4. Bestuurshandelingen
Rechtshandeling
- Handeling van een bestuursorgaan met een beoogd rechtsgevolg, dat wil zeggen dat
de rechtshandeling nieuwe rechten en plichten schept.
Feitelijke handelingen
- Handeling van een bestuursorgaan die alleen gericht is op het feitelijk veranderen
van de situatie.
Verschillende rechtshandelingen
- Privaatrechtelijke rechtshandelingen
o Spelen zich af in het burgerlijk recht
o Gericht op het scheppen van rechten en plichten
o Koopovereenkomst, huurovereenkomst
- Publiekrechtelijke rechtshandelingen
o Kan alleen door bestuursorganen worden verricht
o Gericht op ontstaan rechten en plichten in het bestuursrecht
o Een vergunning afgeven, een belastingaanslag opleggen
Het besluit
- Schriftelijke beslissing
- Afkomstig van een bestuursorgaan
- Als inhoud een publiekrechtelijke rechtshandeling
Besluiten met een algemene strekking: hebben een algemene werking.
- Algemeen verbindende voorschriften
o Regels en wetten die algemeen geldend zijn, afkomstig van een
overheidsorgaan dat wetgevende bevoegdheid heeft.
- Beleidsregels
o De door een bestuursorgaan vastgelegde regels voor de wijze waarop het de
wettelijke voorschriften zal uitvoeren.
- Plannen
o Een verzameling van met elkaar samenhangende schriftelijke besluiten van
een bestuursorgaan.
