Cursussamenvatting Sociaal-ruimtelijk onderzoek
GEO2-7007
HC 1.1 College
Tentamen multiple choice, Remindo (50%)
Groepsopdracht onderzoeksrapport evalueren (30%)
Interviewopdracht (20%)
Wetenschap is gericht op theoretische kennis, gebasseerd op onderzoek
(systematische waarnemingen)
↓
Dit is anders dan alledaagse kennis, journalistiek (losse waarnemingen,
random interview op straat etc.)
Kennis wordt gedeeld in open communicatie proces over werkwijzen en
uitkomsten van onderzoek (gecontroleerd in anonimiteit door andere
wetenschappers en voorzien van feedback). Er worden steeds meer eisen
gesteld aan waar onderzoek aan moet voldoen. Wetenschap is namelijk
steeds meer open access, waardoor iedereen het kan lezen.
Steeds meer wantrouwen tegen wetenschap (gekleurd, woke, biased),
deels aan zichzelf te wijten. Er zijn namelijk wetenschappers die
onderzoekdata hebben verzonnen.
Ethische vragen
- Hoe moeten we omgaan met de mensen die onderzoek doen?
- Zijn er activiteiten die we wel- of niet zouden moeten doen in de
interacties met de mensen naar wie we onderzoek doen?
- Boek: Tuskegee-syfilisonderzoek 1932-1972, onderzoek honderden
zwarte mannen (verloop ziekte onderzoek, wat gebeurt er als je het
niet behandeld?), mannen niet op de hoogte gesteld doel
onderzoek, mensen gingen dood, vrouwen/baby’s ook besmet
geraakt.
- Diederick Stapel, sociaal psycholoog. Hippe onderzoekjes, allemaal
gebaseerd op zelfverzonnen data. Hoe meer je sjoemelt, hoe hoger
je rijkt (mediaroem). Hij had veel mede-auteurs op zijn papers, zij
zelf niet schuldig (alleen mede-wetenschappers niet kritisch), slecht
want ze zijn medeverantwoordelijk. Mensen die paper beoordeelde
niet naar de onderliggende data gekeken. Referenten moeten
, tegenwoordig in goede tijdschriften de onderliggende data
meekrijgen.
Neurenberg Code (1947), nieuwe regels medisch onderzoek
- Geformuleerd door de rechters van het Tribunaal van Neurenberg
- 10 regels met een hoofdfocus op medisch onderzoek
- Toestemming, evenredigheid, noodzaak en het herroepingsrecht
vormen de kern van het document.
- De Code draaide de logica van ethische codes om.
- Van: focus op de verplichtingen van de onderzoeker ten opzichte
van de proefpersonen
- Naar: rechten rechtstreeks toekennen aan de
proefpersonen/onderzoekssubjecten
Belmond raport 1979, over ethiek (alle vormen wetenschap)
Het instituut waar het Tuskegee syfilus experiment uit werd gevoerd
startte een bio-ethiek onderzoekscentrum.
- Zelfbescherming onderzoekssubjecten (respect for perons)
- Goed doen (mensen niet kwaad doen)(beneficence)
- Gerechtigheid: eerlijke verdeling lusten/lasten (justice, doing no
harm)
Ethische gedragscodes NL
VSNU (Vereniging samenwerking Nederlandse universiteiten)
- 2004: Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening
- 2016: Update
- 2018: Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit
Wat is ethisch onderzoek:
1. Geen schade mag worden berokkend aan onderzoeksdeelnemers
2. Ze moeten ermee instemmen om deel te nemen en weten waar het
onderzoek over gaat
3. Hun privacy mag niet worden geschonden
4. Ze mogen niet worden voorgelogen of bedrogen
Hoe kun je je onderzoek deelnemers schaden?
1. Lichamelijk (medisch)
2. Zelfrespect van mensen schaden (sociaal-experiment)
3. Stress veroorzaken (mensen vragen naar traumatische
gebeurtenissen)
, 4. Carrièreperspectieven of kansen op werk schaden (stigmatiseren
wijken)
5. Vertrouwelijkheid te doorbreken
6. Identiteit te verhullen (anoniem, zorgvuldig data omgaan)
Onderzoeksdeelnemers moeten de rol van de onderzoeker en het
onderzoeksproces kennen
Maar het toepassen van dit principe is makkelijker gezegd dan gedaan:
Het is uiterst moeilijk om potentiële deelnemers absoluut alle
informatie te bieden die nodig kan zijn om een weloverwogen
beslissing te nemen over hun betrokkenheid (discriminatie
onderzoeken).
In etnografisch onderzoek zal de onderzoeker waarschijnlijk in
contact komen met een breed spectrum van mensen, en ervoor
zorgen dat absoluut iedereen de mogelijkheid heeft voor
geïnformeerde toestemming is niet uitvoerbaar, omdat het extreem
verstorend zou zijn in alledaagse contexten (culturen interviewen en
iedereen een consent form geven bijna onmogelijk).
Inbreuk op privacy
Privacy is sterk verbonden met het begrip geïnformeerde
toestemming (informed consent)
De onderzoeksdeelnemer doet geen volledige afstand van het recht
op privacy door het geven van geïnformeerde toestemming
(meedoen aan een groep om informatie te verkrijgen).
Geheime methoden (covert) worden meestal beschouwd als
schendingen van het privacybeginsel
De kwestie van privacy is gekoppeld aan kwesties van anonimiteit
en vertrouwelijkheid in het onderzoeksproces
Leugens en misleiding
- Filmpje: jaren ’50, zelfrespect onderzoeker omlaag, deelnemers
fysieke belasting (ongelofelijk stressvol).
- Misleiding betekent meestal dat we ons onderzoek voorstellen als
iets anders dan het is, zodat deelnemers natuurlijker zullen
reageren.
- Dit betekent dat het een vrij wijdverspreide praktijk is.
- Misleiding betekent dus niet de hele waarheid vertellen, terwijl je
niet echt een leugen vertelt.
- We moeten waakzaam zijn om misleiding tot een minimum te
beperken en, wanneer het nodig is voor het onderzoek, de mate en
de effecten ervan zoveel mogelijk te beperken.
, - Afgezien van morele bezwaren tegen misleiding, kunnen
onderzoeksdeelnemers en financiers op hun hoede zijn om voor de
gek te worden gehouden of misleid om gegevens te verstrekken.
Waarom is ethiek zo’ lastig probleem?
- Helaas verschillen veel schrijvers over ethiek van mening over wat
en wel niet ethisch aanvaardbaar is.
- Dezelfde problemen lijken altijd bij ons te zijn – ze lijken niet te
worden opgelost.
- Bepaalde onderzoeksmethoden hebben een slechte naam omdat ze
worden geïdentificeerd met een paar extreme gevallen.
- Maar het echte probleem is dat het potentieel om zich onethisch te
gedragen in onderzoek constant is en niet alleen afhankelijk is van
bepaalde situaties of methoden.
Er zijn verschillende ethische standpunten mogelijk (zie Couper)
- Aristoteles’ deugdenethiek is teleologisch (doel). Mensen handelen
omwille van een doel, dat zij beoordelen als het goede. Focus is op
de persoon die we zouden moeten zijn.
Deugd tussen twee extreem sterke dingen, extreem moedig en
angstig middenin ben je deugdelijk bezig.
- Deontologische ethiek (kant): verwijzing naar essentiële en absolute
beginselen (universalisme, past bij respect Belmont rapport) (drugs
slecht voor mensen zelf en omgeving vs vrijheid)
- Consequentialisme/Gevolgen ethiek: een moreel deugdelijke
handeling is er een die goede gevolgen of een goede uitkomst heeft.
(past bij beneficence Belmond rapport)(waar drugs al gelegaliseerd
is minder gezondheidsproblemen en veiligheidsproblemen)
Samenvattend ethiek:
- Moeilijk grens te bewaken
- Het potentieel voor misleiding/gebrek aan geïnformeerde
toestemming is aanwezig in het meeste sociale onderzoek
- Internetonderzoek dilemma’s:
Nieuwe datamethoden, allerlei informatie verzamelen zonder
toestemming van degene die de data heeft gepubliceerd.
GEO2-7007
HC 1.1 College
Tentamen multiple choice, Remindo (50%)
Groepsopdracht onderzoeksrapport evalueren (30%)
Interviewopdracht (20%)
Wetenschap is gericht op theoretische kennis, gebasseerd op onderzoek
(systematische waarnemingen)
↓
Dit is anders dan alledaagse kennis, journalistiek (losse waarnemingen,
random interview op straat etc.)
Kennis wordt gedeeld in open communicatie proces over werkwijzen en
uitkomsten van onderzoek (gecontroleerd in anonimiteit door andere
wetenschappers en voorzien van feedback). Er worden steeds meer eisen
gesteld aan waar onderzoek aan moet voldoen. Wetenschap is namelijk
steeds meer open access, waardoor iedereen het kan lezen.
Steeds meer wantrouwen tegen wetenschap (gekleurd, woke, biased),
deels aan zichzelf te wijten. Er zijn namelijk wetenschappers die
onderzoekdata hebben verzonnen.
Ethische vragen
- Hoe moeten we omgaan met de mensen die onderzoek doen?
- Zijn er activiteiten die we wel- of niet zouden moeten doen in de
interacties met de mensen naar wie we onderzoek doen?
- Boek: Tuskegee-syfilisonderzoek 1932-1972, onderzoek honderden
zwarte mannen (verloop ziekte onderzoek, wat gebeurt er als je het
niet behandeld?), mannen niet op de hoogte gesteld doel
onderzoek, mensen gingen dood, vrouwen/baby’s ook besmet
geraakt.
- Diederick Stapel, sociaal psycholoog. Hippe onderzoekjes, allemaal
gebaseerd op zelfverzonnen data. Hoe meer je sjoemelt, hoe hoger
je rijkt (mediaroem). Hij had veel mede-auteurs op zijn papers, zij
zelf niet schuldig (alleen mede-wetenschappers niet kritisch), slecht
want ze zijn medeverantwoordelijk. Mensen die paper beoordeelde
niet naar de onderliggende data gekeken. Referenten moeten
, tegenwoordig in goede tijdschriften de onderliggende data
meekrijgen.
Neurenberg Code (1947), nieuwe regels medisch onderzoek
- Geformuleerd door de rechters van het Tribunaal van Neurenberg
- 10 regels met een hoofdfocus op medisch onderzoek
- Toestemming, evenredigheid, noodzaak en het herroepingsrecht
vormen de kern van het document.
- De Code draaide de logica van ethische codes om.
- Van: focus op de verplichtingen van de onderzoeker ten opzichte
van de proefpersonen
- Naar: rechten rechtstreeks toekennen aan de
proefpersonen/onderzoekssubjecten
Belmond raport 1979, over ethiek (alle vormen wetenschap)
Het instituut waar het Tuskegee syfilus experiment uit werd gevoerd
startte een bio-ethiek onderzoekscentrum.
- Zelfbescherming onderzoekssubjecten (respect for perons)
- Goed doen (mensen niet kwaad doen)(beneficence)
- Gerechtigheid: eerlijke verdeling lusten/lasten (justice, doing no
harm)
Ethische gedragscodes NL
VSNU (Vereniging samenwerking Nederlandse universiteiten)
- 2004: Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening
- 2016: Update
- 2018: Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit
Wat is ethisch onderzoek:
1. Geen schade mag worden berokkend aan onderzoeksdeelnemers
2. Ze moeten ermee instemmen om deel te nemen en weten waar het
onderzoek over gaat
3. Hun privacy mag niet worden geschonden
4. Ze mogen niet worden voorgelogen of bedrogen
Hoe kun je je onderzoek deelnemers schaden?
1. Lichamelijk (medisch)
2. Zelfrespect van mensen schaden (sociaal-experiment)
3. Stress veroorzaken (mensen vragen naar traumatische
gebeurtenissen)
, 4. Carrièreperspectieven of kansen op werk schaden (stigmatiseren
wijken)
5. Vertrouwelijkheid te doorbreken
6. Identiteit te verhullen (anoniem, zorgvuldig data omgaan)
Onderzoeksdeelnemers moeten de rol van de onderzoeker en het
onderzoeksproces kennen
Maar het toepassen van dit principe is makkelijker gezegd dan gedaan:
Het is uiterst moeilijk om potentiële deelnemers absoluut alle
informatie te bieden die nodig kan zijn om een weloverwogen
beslissing te nemen over hun betrokkenheid (discriminatie
onderzoeken).
In etnografisch onderzoek zal de onderzoeker waarschijnlijk in
contact komen met een breed spectrum van mensen, en ervoor
zorgen dat absoluut iedereen de mogelijkheid heeft voor
geïnformeerde toestemming is niet uitvoerbaar, omdat het extreem
verstorend zou zijn in alledaagse contexten (culturen interviewen en
iedereen een consent form geven bijna onmogelijk).
Inbreuk op privacy
Privacy is sterk verbonden met het begrip geïnformeerde
toestemming (informed consent)
De onderzoeksdeelnemer doet geen volledige afstand van het recht
op privacy door het geven van geïnformeerde toestemming
(meedoen aan een groep om informatie te verkrijgen).
Geheime methoden (covert) worden meestal beschouwd als
schendingen van het privacybeginsel
De kwestie van privacy is gekoppeld aan kwesties van anonimiteit
en vertrouwelijkheid in het onderzoeksproces
Leugens en misleiding
- Filmpje: jaren ’50, zelfrespect onderzoeker omlaag, deelnemers
fysieke belasting (ongelofelijk stressvol).
- Misleiding betekent meestal dat we ons onderzoek voorstellen als
iets anders dan het is, zodat deelnemers natuurlijker zullen
reageren.
- Dit betekent dat het een vrij wijdverspreide praktijk is.
- Misleiding betekent dus niet de hele waarheid vertellen, terwijl je
niet echt een leugen vertelt.
- We moeten waakzaam zijn om misleiding tot een minimum te
beperken en, wanneer het nodig is voor het onderzoek, de mate en
de effecten ervan zoveel mogelijk te beperken.
, - Afgezien van morele bezwaren tegen misleiding, kunnen
onderzoeksdeelnemers en financiers op hun hoede zijn om voor de
gek te worden gehouden of misleid om gegevens te verstrekken.
Waarom is ethiek zo’ lastig probleem?
- Helaas verschillen veel schrijvers over ethiek van mening over wat
en wel niet ethisch aanvaardbaar is.
- Dezelfde problemen lijken altijd bij ons te zijn – ze lijken niet te
worden opgelost.
- Bepaalde onderzoeksmethoden hebben een slechte naam omdat ze
worden geïdentificeerd met een paar extreme gevallen.
- Maar het echte probleem is dat het potentieel om zich onethisch te
gedragen in onderzoek constant is en niet alleen afhankelijk is van
bepaalde situaties of methoden.
Er zijn verschillende ethische standpunten mogelijk (zie Couper)
- Aristoteles’ deugdenethiek is teleologisch (doel). Mensen handelen
omwille van een doel, dat zij beoordelen als het goede. Focus is op
de persoon die we zouden moeten zijn.
Deugd tussen twee extreem sterke dingen, extreem moedig en
angstig middenin ben je deugdelijk bezig.
- Deontologische ethiek (kant): verwijzing naar essentiële en absolute
beginselen (universalisme, past bij respect Belmont rapport) (drugs
slecht voor mensen zelf en omgeving vs vrijheid)
- Consequentialisme/Gevolgen ethiek: een moreel deugdelijke
handeling is er een die goede gevolgen of een goede uitkomst heeft.
(past bij beneficence Belmond rapport)(waar drugs al gelegaliseerd
is minder gezondheidsproblemen en veiligheidsproblemen)
Samenvattend ethiek:
- Moeilijk grens te bewaken
- Het potentieel voor misleiding/gebrek aan geïnformeerde
toestemming is aanwezig in het meeste sociale onderzoek
- Internetonderzoek dilemma’s:
Nieuwe datamethoden, allerlei informatie verzamelen zonder
toestemming van degene die de data heeft gepubliceerd.
