Samenvatting Ontwerp van Informatiesystemen (Prof.Jan Verelst)

Ontwerp van
Informatiesystemen
H1: Wat is “Ontwerp van
informatiesystemen”
1.1.Informatiesystemen
INFORMATIESYSTEMEN
=verzorgen invoer (input), verwerking, uitvoer (output) van informatie in functie van
informatiebehoeften van een gebruiker. Met sociotechnisch systeem met manuele en
automatische delen

 Welke informatie ?
o gestructureerde: getallen, tekstuele gegevens
o semi-gestructureerde: e-mail, documenten
o ongestructureerde: video, audio, afbeeldingen
 Welke verwerking ?
o aggregatie
o selectie
o sorteren...
 Een informatiesysteem bestaat uit:
o hardware (incl. pc’s, servers, netwerken...)
o software (programma’s)
o bedrijfsprocessen/procedures (vb: The Antwerp Company)
o mensen
o andere...
 Recente evoluties
o Content Management Systemen (CMS) zijn gericht op semi-gestructureerde
informatie
o Informatie IS het product, niet het bijproduct !

1.2.Organisatie en informatiesystemen
ORGANISATIES EN INFORMATIESYSTEMEN
 Informatiesystemen bestaan binnen de context van een bepaalde organisatie
 De organisatie bepaalt:
o de bedrijfsprocessen, en
o de informatiebehoeften van de gebruikers, en
o welke informatiesystemen worden gebouwd.
 Soorten informatiesystemen worden bepaald door hun plaats in de organisatie

Transactieverwerkende systemen (Transaction Processing System - TPS) = het
registreert alle dagelijkse, repetitieve gebeurtenissen (transacties) nauwkeurig en snel

Een transactie=atomair deel in een bedrijfsproces. Een transactie gaat helemaal door of
helemaal niet

, o Vb. bij The Antwerp Company
 de verkoop van een abonnement : (Als één stap faalt ,bv. betaling
geweigerd, wordt alles teruggedraaid.)
 de aanwerving van een medewerker
 Genereer Factuur (nummer, btw, PDF), Update
Voorraad/licentie (indien relevant, bv. limiet seats), Schrijf
log/audit (wie, wanneer, kanaal)(Als één stap faalt—bv.
betaling geweigerd—wordt alles teruggedraaid.)

Management Informatiesystemen (Management Information System - MIS)=
ondersteunen gestructureerd. Gegevens worden samen gevoegd om rapport uit te
voeren.

o Vb. bij The Antwerp Company
 Een rapport op papier van de verkochte abonnementen per week
 Een elektronisch overzicht van de nieuwe medewerkers

Beslissingsondersteunende systemen (Decision Support Systems - DSS)=
ondersteunen semi-gestructureerde beslissingen

o Op basis van kwantitatieve modellen en sensitiviteitsanalyse(=test
hoe gevoelig een uitkomst is voor aannames/inputs.)
o Vb. bij The Antwerp Company
 Berekenen van klantenprofielen; klantengegevens worden bij
gehouden en obv worden de advertenties gestuurd
 Stockbeheer volgens huidige en te verwachten verkopen; stock is
inschatting voor de toekomst

INFORMATIESYSTEMEN BOUWEN IN EEN ORGANISATIE
=een sociotechnisch project met:

 Interne impact:
o nieuwe bedrijfsprocessen
 vb. facturatie gaat van handmatig → geautomatiseerd met workflow
o nieuwe hiërarchieën van bevoegdheden
 vb. teamleads krijgen bestelautorisatie tot €5k i.p.v. alleen de CFO.
o nieuwe taken voor werknemers
 vb. customer service gebruikt nu een AI-assistent; taak verschuift
naar case-analyse i.p.v. data overtikken.
o nieuwe machtsverhoudingen
 vb. data-team krijgt meer gewicht omdat prestaties realtime
zichtbaar zijn; sales moet forecasts afstemmen met supply chain.
 Externe impact:
o op de marktpositie
o vb. snellere orderdoorloop
o tijd → hogere klanttevredenheid → sterker marktaandeel.

1.3.Software engineering
SOFTWARE ENGINEERING
 Ontstond eind ’60s in de software crisis
o programmeren was afhankelijk van individu (ad hoc=elke ontwikkelaar
doet het “op gevoel/op eigen manier”)

,Twee programmeurs kunnen hetzelfde programmeren, elk op een andere manier,
met dezelfde output.

Probleem? Een programmeur neemt de code van een collega over om het programma
aan te passen, maar door de andere code-stijl begrijpt hij/zij het niet.

o slecht gestructureerde programma’s (spaghetti-code=slecht leesbaar, vele
fouten)

Resultaat: slechte leesbaarheid en onderhoudbaarheid, veel fouten, te laat...

Software Engineering=verwijst naar principes, methodologieën, methoden en
technieken voor het bouwen van kwalitatief hoogstaande informatiesystemen.

o is gericht op grote systemen
o streeft naar uniformiteit en standaardisatie ⇔ ad-hoc
 Uniformiteit = dezelfde regels en vormen gebruiken
 Standaardisatie = afspreken en vastleggen van één gedeelde
manier zodat iedereen hetzelfde doet en systemen goed
samenwerken.

1.4.Watervalmodel
BOUWEN VAN EEN IS:
WATERVALMODEL
=bestaat uit sequentiële stappen,
waardoor je gestructureerder kunt werken.

1.4.1.Analyse
ANALYSE
 Doel:
o De vereisten volledig, consistent en ondubbelzinnig(=eenduidig
geformuleerd) in kaart brengen in de vereistenspecificatie (=wat moet het
IS kunnen, en niet hoe)
 Soorten vereisten:
o Functionele
o Niet-functionele: legt beperkingen op functionele vereisten
 Performantie: snelheid/capaciteit.
 vb. p95 response ≤ 200 ms; 1.000 req/s.
 Onderhoudbaarheid (o.m. geplande wijzigingen): hoe makkelijk
aanpasbaar/testbaar.
 Herbruikbaarheid: componenten/APIs opnieuw kunnen inzetten.
 Beveiliging: bescherming van data en toegang.
 Hoe worden vereisten verzameld ?
o Interviews (intern/extern)
o Documentatie van bestaande bedrijfsprocessen of IS
o Vragenlijsten
o Observatie
o Brainstorm sessies...

Zowel functioneel als niet functioneel vereisten worden verzameld.

ANALYSE: RELEVANTE VRAGEN

,  Welke omvang (scope) heeft het project ?
 Welke belanghebbenden (stakeholders) zijn er in dit project ?
o interne (medewerkers)
o externe (eindgebruikers)
 Welke timing en budgetten dienen gerespecteerd te worden ? is dit haalbaar ?
 Bij welke gebeurtenissen moet het IS iets doen ? wat ? (proces-vereisten)
 Over welke dingen moeten gegevens bijgehouden worden ? (data-vereisten)
 → Systeemanalyse en Databanken (Ba) Wie ?
o Analist (cfr. HIB’s)

ANALYSE: PROJECT VOOR THE ANTWERP COMPANY
 Omvang:
o Een informatiesysteem voor het uitschrijven van abonnementen voor
activiteiten en events in de Antwerpse regio.
 Belanghebbenden:
o Interne: Dept. Marketing en verkoop
o Externe: klanten

Use case= een beschrijving van hoe een gebruiker (actor) met een systeem omgaat om
een concreet doel te bereiken. Het legt stap voor stap vast wat er gebeurt (niet hoe het
technisch is gebouwd).

 Use Case
o Naam
 Abonnement uitschrijven
o Scenario
 Nieuw abonnement (geen hernieuwing)
o Gebeurtenis
 Klant koopt abonnement in onze winkel
o Stappen:
1. Klant geeft zijn persoonlijke informatie aan de winkelbediende
(naam, adres, email, telefoonnummer, geboortedatum), die deze
gegevens in het informatiesysteem invoert.
2. Het informatiesysteem bepaalt welk type abonnement van
toepassing is (op basis van geboortedatum).
3. Het informatiesysteem berekent de prijs van het abonnement.
4. De betaling wordt geregistreerd.
5. Het abonnement wordt afgedrukt.
 Data-vereisten
o Klant
o Abonnement
 Niet-functionele vereisten:
o Performantie
 Het afdrukken mag niet langer duren dan 5s.
o Onderhoudbaarheid
 In de toekomst gemakkelijk nieuwe types abonnementen
toevoegen.
o Herbruikbaarheid
 Hergebruik van het systeem voor het bepalen van welk abonnement
van toepassing is voor het verkopen van abonnementen op de
website van The Antwerp Company
o Beveiliging