samenvatting Genetica

Samenvatting genetica
H1 back to basics
Van chromatine tot chromosomen
1.1 inleiding
 Eukaryoot
o Cellen hebben een celkern
o Cellen hebben interne membranen
o Mitochondriën
o Golgie apparaat
o Chloroplasten
Planten, dieren, schimmels
 Prokaryoot
o Cel zonder celkern
o DNA los in cytoplasma
o Zeer klein
bacteriën en de archaebacteriën
Wat is dan een virus?
 Geen organismen
 Een hoeveelheid erfelijk materiaal (RNA of DNA)
 Een omhulsel van eiwit
 Soms: een enveloppe, een membraan en glycoproteïnen
Celdifferentiatie
 Minder gespecialiseerde cel  gespecialiseerde cel
 1 bevruchte eicel => complex systeem van verschillende weefsels en
celtypes
 Alle gedifferentieerde cellen hebben hun specifieke functionaliteit
 Stamcellen bij volwassenen delen en differentiëren zich tot dochtercellen
die instaan voor de normale celvernieuwing en het herstel van
weefselschade

,  Hoewel alle cellen van een organisme dus hetzelfde DNA hebben, hebben
ze toch diverse fysische eigenschappen door verschillen in expressie
(activiteit) van individuele genen
 Totipotente cel  cel met de mogelijkheid te veranderen in alle celtypes
van het volwassen organisme.
o bij dieren en mens zijn dat de embryonale stamcellen van de
zygote/ morula
o bij planten de meristeem cellen



 wanneer de cel kan differentiëren in alle celtypes, met uitzondering van
placentaal weefsel, noemt men die pluripotent
 bij zoogdieren zijn enkel blastomeren van de inner cell mass pluripotent


 sommige cellen zullen evolueren naar huidcellen en andere zullen
evolueren naar levercellen
 genetisch niveau => een activatie van bepaalde genen + stilzetten van
andere genen
 er gebeuren dus gecontroleerde veranderingen in de genexpressie van de
cel  EPIGENETICA

EPIGENETICA




geïnactiveerde genen  opgerold op de histonen als heterochromatine

,Histonen= eiwitten waarrond ons DNA opgerold word

1.2 de condensatie van DNA
 weetjes
o waar vindt men DNA terug bij een eukaryote cel?
 Celkern
 Mitochondriën
 Chloroplasten
o DNA= DeoxyriboNucleineZuur
o drager van genetisch code= Blauwdruk van het leven
o stabieler dan RNA

condensatie=
 het samenpakken van DNA tot een chromosoom heeft meerdere functies
o compacte vorm  DNA pas in een cel
o goede organisatie voor elke aparte DNA dubbelstreng
o enige manier om DNA efficiënt door te geven tijdens de celdeling

chromatine
 in de kern
 een kluwen van draden
 kleurt sterk aan
 combinatie van DNA en eiwitten
chromatine bestaat uit:
 eiwitten
o 50% histonen
o 50% niet-histonchromosoomeiwitten
 DNA
 Beetje RNA
Histonen
 Kleine positief geladen eiwitten
 Binden met het negatief geladen DNA
 Rol
o Structureel = zoals een skelet: histon = bobijntje; DNA = garen
o Regulatorisch = met een functie

Niet-histon chromosoomeiwitten
 Diverse groep eiwitten waarvan men de functie minder goed kent
 Rol
o Structureel
o Regulatorisch
 OA. Helpen bij de duplicatie van chromosomen en
condenseren/ decondenseren van chromosomen
Chromatosoom
 Nucleosoom + H1 histon => chromatosoom

,  Deze streng wind nog verder om zichzelf op
 Euchromatine
Chromosoom
 Door verdere condensatie met structurele chromosomale proteïnen krijgt
men uiteindelijk het chromosoom
 dit is een chromosoom 19
 We zien banden op het chromosoom (met bepaalde
kleuringen)
 We zien de locus van de genen op de chromosomen
 Dit chromosoom heeft 2 armen
o Q arm
o P arm




Homoloog chromosomenpaar
 dit is een homoloog chromosomenpaar. Een gekregen
langs moeders kant en langs vaders kant. Homoloog wil
zeggen dat het vb. 2x chromosoom 8 is
 een gen ligt op een bepaalde locus
 op de 2 chromosomen ziet men genen liggen, de genen
liggen op dezelfde locus op hetzelfde chromosoom
 een gen kan verschillende allelen hebben. Een allel is een
variant van een gen (blauwe ogen en bruine ogen zijn
varianten van oogkleur)
 gelijke allelen noemt men homozygoot
 verschillende allelen noemt men heterozygoot
homo- VS heterozygoot
 2 dezelfde allelen = homozygoot
 2 verschillende allelen = heterozygote
 Hiernaast bestaat ook een hemizygoot
individu of cel, welke maar 1 ipv 2 allelen
heeft voor een bepaald gen.
(zuster) chromatide
 Tijdens de celdeling: 2 zusterchromatiden verbonden door
een centromeer (2)
 Na splitsing worden de 2 zuster chromatiden 2 chromosomen
die verdeeld worden over de 2 dochtercellen
 Legende
1. Telomeer (bescherm stukje)
2. Centromeer (het middelpunt)
3. P-arm
4. Q-arm