Samenvatting/ notities filosofie

FILOSOFIE – LES 1
1. Idealistisch mensbeeld
Gaat over: Geest/ psyche
 Geestelijke = meest moeilijke, heeft tijd nodig om in te komen
Filosofen die we zullen bespreken:
 Sarte
 Descartes (filosoof)

2. Materialistisch mensbeeld
Gaat over: Materie

Te bespreken personen:
 V. Lamme (neurowetenschapper)

3. Relationeel mensbeeld
Gaat over: In welke mate mensen bepaald zijn door relaties

Te bespreken personen:
 Damasio (neuroloog)
 Darwin (bioloog, evolutiebioloog)
 Erikson (psycholoog)
 Piaget (psycholoog)
Wat is de mens?

 Dubbel-zinnig
o Structuur van dubbelzinnigheid komt terug in ons werk als
psychologisch consulent
 Er is altijd iets zinvol, maar er zit ook altijd een bepaalde
spanning aan verbonden, dit in het dagelijkse leven
maar ook ih werkveld
 Bv: pleeggezin = zinvol, biologisch gezin = ook zinvol
o We zoeken een fundament om met deze vervelende contexten
om te gaan

 Stuart Hall (zwarte socioloog) zegt dat: de mens een familiar
stranger is
o Familiar = vertrouwd, dit kennen we (zoals bv thuis)
o Stranger = vreemd, dit kennen we niet (bv; ergens anders dan
thuis)
 Dit brengt onzekerheid met zich mee, en leidt mogelijks
tot angst
 Voorbeeld:



1

,  De blanke middenklasse cult. is de plek waar S.H.
Zich thuis in voelt (dus familiar)
 Vreemd: wnr hij naar een verjaardagsfeestje mag
van blanke mensen voelt hij zich stanger; want hij
is de enige zwarte


Wat is een grond? Wat is een fundament?
—>Grond komt van principe, ih Grieks = arché
Monarch  arch = grond, mono= één (1 principe)

Bv: Elke cultuur heeft normen (=leefregels)
 Wat mag, kan en moet
 Vroeger was de norm dat vrouwen MOESTEN afwassen, en dat
mannen MOCHTEN afwassen
o Van waar komen deze normen? —> Dit antwoord kan je vinden
in de wetenschap: uit de sociologie
 Vind je terug in de sociale rollen —> deze zijn
gebaseerd op religie (scheppingsverhaal; eerst de
man, daarna de vrouw om de man ten dienste te stellen)
 Bv: de epidurale werd al 30j niet gebruikt tijdens
bevallingen, dit kwam ook vanuit het
scheppingsverhaal: de erfzonde
o Filosoof vraagt: Waarom gebaseerd op religie?!
 GOD heeft bepaald dat het op die manier moet zijn, er is
geen dieperliggend argument dan dit. En DIT is de
GROND ofwel het FUNDAMENT

Twee soorten gronden:
1. Totalitaire gronden
a. GRONDEN DIE DE MENS TOTAAL KUNNEN VERKLAREN
b. =De mens kunnen totaal-verklaren
i. Onbetwistbaar
1. = Je kan de gronden niet in vraag stellen
2. Neemt de onzekerheid weg
ii. Absoluut
1. Idealisme & materialisme

2. Relationele gronden
a. Gronden die men tot op zekere hoogte verklaren
i. We kennen, vertrouwen en begrijpen de mens
ii. Levert kennis op
b. Onverklaarbaar (er is iets ad mens die we niet kennen)
i. Brengt onzekerheid met zich mee
c. Vinden stabiliteit in relaties
2

,Wat is de mens? = rode draad vr dit vak
 Gronden:
o Totalitaire gronden
o Relationele gronden

TOTALITAIRE GRONDEN:
1) Idealistisch mensbeeld
= we kunnen de realiteit van de mens verklaren uit een ideële/ geestelijke
activiteit.
 Realiteit van de mens willen we verklaren uit een geestelijk principe

Hierin spelen sartre & descartes een rol

SARTRE
 Frans filosoof
 Wat is belangrijk aan Sartre en waarom is dit een idealist?
o Jaren 50-70 in Parijs
o Patriarchale conservatieve samenleving
 Patriarchale => pater —> Latijnse woord voor vader
 Kinderen, krijgen op vlak van vrijheid niet veel ruimte
 Conservatief => bewaren, samenleving die niet wil
veranderen
o Verzuilde samenleving
 De samenleving bestaat uit 3 zuilen
Samenleving
Katholieken, Socialisten, Liberalen
o Staat voor de individuele vrijheid (-> Duwt ik naar voor, fundament is
jij NIET god)
o Jij als mens —> jouw grond/ fundament is IK
o Sartre zegt: JIJ bent het fundament van jouw leven, jij mag keuzes
maken

Citaat uit boek, P20: mooi volgens mnr omdat Sartre het fundament van ons
zijn begrijpt:
 Hoe begrijpt Sartre de menselijke cultuur, Hoe vult Sartre de menselijke
vrijheid in?
o (Citaat): De mens kan alleen iets worden en dan kan de mens zijn wat hij
van zichzelf maakt. Er bestaat dus niet zoiets als de menselijke natuur want
er is geen god die de natuur denken kan? Willen, ontwerpen
o Als je stoel ziet, ziet ied wat die stoel is: gemaakt en bepaald om te zitten:
hierbij DE MENS IS EEN WORDEN—> de mens kan ZELF bepalen wat hij
wordt, de stoel NIET het is een object.
o Dat is wat Sartre bedoelt met de samenleving: jij bent … jij wordt arbeider;
NEE jij kan worden wat je wil, je bent vrij! Het wordt je opgedrongen wat je
bent maar dat is niet zo
Wij zijn ONTworpen —> ont = NIET; wij zijn niet GEWORPEN, wij hebben de wil om
keuzes te maken, wij beslissen wat we worden!
 Sartre zegt het is niet de natuur die je belemmert om keuzes te maken;
want id grond ben je vrij



3

,  FORMULE VH IDIALISME: Sartre zijn punt is: jouw leven, de realiteit van
jouw leven verklaart dat het jou ik, bewustzijn, psyche die je vrijheid
bepaald
Solepsist/ solepsisme = iemand die meent dat hij het enige bewuste wezen is
id werkelijkheid
 Solo = 1, Isme = zelf
 Er is niemand anders dan zichzelf in deze wereld
o Er is wel een andere maar die is de hel, deze verstoord mijn
verwachtingen en etc
 Zwakkere vorm van solepsisme = EGOÏSME
o Ego = IK

Veiligheid – angstig
 Psychologie = Antwoord op sociale problemen


Les 3
“Ik” word getotaliseerd, moeilijk om link te leggen met anderen —> solepsisme

DESCARTES heeft 4 punten
1) 2 soorten ziekenhuizen & 2 soorten ziektes
o Fysieke ziektes: AZ groeninge
o Psychische ziektes: psychiatrie
2) Mag niet subjectief zijn
3) Serieus genomen worden als wetenschapper, methode moet wiskundig zijn
4) In onze cult hebben we een intuïtieve ontkoppeling tussen lichaam en
geest
a. Je moet rationeel zijn
b. Van je emoties afstand nemen want deze verwarren ons

DESCARTES
 Frans,1600
o Periode van godsdienstoorlogen
o 80j conflict tussen katholieken, protestanten, calvinisten
o Inzet hiervan: hoe kan je op een ware manier de bijbel lezen
 Na deze “oorlog” nieuwe periode: moderniteit
 De bijbel is een dubbelzinnig boek, het spreekt zich tegen….
o Hij schuift dit aan de kant
 En bedenkt: wat kan een nieuwe grond/ fundament zijn?
 Hij wil komen tot een soort “weten”
 Wat is de donder, wat is een ziel?

Hij is opzoek naar een nieuwe grond:
 Een grond die klaar & welonderschijden is
o Die onbetwistbaar & absoluut zijn
 Alles wat hij weet gaat hij methodisch betwijfelen
o Wantrouwen door onze zintuigen
 Waar, realiteit?

4