Samenvatting bedrijfseconomie
Inhoud
H2: Het marktmechanisme ....................................................................................................................................................................................2
4 strenge voorwaarden, markt voor zuivere mededinging ....................................................................................................................................2
De Marktvraag .................................................................................................................................................................................................2
Marktaanbod ...................................................................................................................................................................................................3
Het marktevenwicht.........................................................................................................................................................................................3
De prijselasticiteit ............................................................................................................................................................................................3
De inkomenselasticiteit ...................................................................................................................................................................................5
De markt en overheidsinterventies ....................................................................................................................................................................5
H3: Consumentengedrag en de afleiding van de vraag .............................................................................................................................................7
Inleiding ..........................................................................................................................................................................................................7
Nut, marginaal nut en consumptiebeslissingen .................................................................................................................................................7
Preferenties, indifferentiecurven en nutsfuncties ...............................................................................................................................................7
Budgetrestrictie ...............................................................................................................................................................................................8
De optimale keuze van de consument ...............................................................................................................................................................9
Veranderingen van het consumentenevenwicht .................................................................................................................................................9
Afleiding marktvraagcurve .............................................................................................................................................................................. 10
H4: Productie en kosten van bedrijven op korte en lange termijn ............................................................................................................................. 11
Inleiding ........................................................................................................................................................................................................ 11
De productiefunctie ....................................................................................................................................................................................... 11
Productiekosten ............................................................................................................................................................................................ 11
Het gedrag van de producent op lange termijn: ................................................................................................................................................ 12
Schaalopbrengsten:....................................................................................................................................................................................... 13
Productie en kosten op korte termijn ............................................................................................................................................................... 14
H5: Prijsvorming onder verschillende marktvormen ............................................................................................................................................... 17
Inleiding ........................................................................................................................................................................................................ 17
Criteria voor het onderscheiden van verschillende marktvormen....................................................................................................................... 17
Winstmaximerend gedrag............................................................................................................................................................................... 17
Zuivere mededinging ...................................................................................................................................................................................... 18
Monopolie ..................................................................................................................................................................................................... 19
Oligopolie ..................................................................................................................................................................................................... 20
Speltheorie .............................................................................................................................................................................................. 20
Cournot model: ........................................................................................................................................................................................ 21
Collusie en kartelvorming: ........................................................................................................................................................................ 21
Bertrand Model: ....................................................................................................................................................................................... 21
Monopolistische concurrentie ........................................................................................................................................................................ 22
Algemene opmerkingen: ........................................................................................................................................................................... 22
H6: Marktimperfecties en de rol van de overheid ................................................................................................................................................... 23
Welvaartsimplicaties van de werking van de vrije markt .................................................................................................................................... 23
Welvaartsimplicaties van monoplie ........................................................................................................................................................... 24
Natuurlijke monopolie ................................................................................................................................................................................... 25
Zuivere en quasi-publieke goederen: ............................................................................................................................................................... 25
Negatieve externe effecten: ............................................................................................................................................................................ 26
Positieve externe effecten: ............................................................................................................................................................................. 26
Imperfecte informatie: ................................................................................................................................................................................... 27
1
,H2: Het marktmechanisme
4 strenge voorwaarden, markt voor zuivere mededinging
1. Homogene goederen (perfecte substituten)
2. Aantal potentiële vragers en aanbieders is zeer groot
3. Vrije toe- en uittreding (geen belemmeringen)
4. Marktdeelnemers hebben perfecte informatie (markttransparantie)
De Marktvraag
= xv = de totale hoeveelheid die alle consumenten samen bereid zijn te kopen afhankelijk van
determinanten zoals prijs, inkomen ((= gewenste niet feitelijke hoeveelheid)
• Partiele vraagfunctie = enkel het effect van 1 onafhankelijke variabele op de vraag naar
goed x, andere factoren = constant = ceteris paribus (bv. Effect prijs op vraag)
• vraagcurve: negatief verband tussen p en x
“als de prijs daalt, neemt de gevraagde hoeveelheid toe”
→ xv = a – bp
• a = gevraagde hoeveelheid bij p = 0
• b = helling v/d rechte (verandering gevraagde hoeveelheid als op de
verticale as 1 eenheid verandert)
→ verandering p: verschuiving langs vraagcurve
→ verandering x, Y,.. : verschuiving vraagcurve
2
, Marktaanbod
= xa = totale hoeveelheid (x) van een goed die alle producenten samen bereid zijn te produceren
in functie van een aantal determinanten (prijs van het goed, productiefactoren, aantal producenten,..)
• Aanbodcurve: positief verband tussen p en xa
Als de prijs stijgt, neemt het aanbod toe”
→ verandering p: verschuiving langs aanbodcurve
→ verandering x, n,…: verschuiving aanbodcurve
Het marktevenwicht
= wanneer de gevraagde hoeveelheid gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid, xv = xa. De prijs
in dit punt = evenwichtsprijs, de verhandelde hoeveelheid = evenwichtshoeveelheid.
• prijs hoger dan evenwichtsprijs
→ aanbodoverschot
• Prijs lager dan evenwichtsprijs
→ vraagoverschot
Veranderingen voorbeeld:
→ Y ↑, vraag ↑ dus vraagcurve naar rechts, p en xe ↑
De prijselasticiteit
1. De prijselasticiteit van de vraag:
= indicator voor de gevoeligheid waarmee consumenten reageren op een
prijsverandering.
“Als de prijs met 1% stijgt en de vraag daalt met meer dan 1 % dan is ε > 1 → vraagcurve is
prijsgevoelig/elastisch”
→ hoe vlakker de vraagcurve, hoe prijsgevoeliger
(prijs veranderd een klein beetje, vraag veranderd enorm)
→ hoe steiler de vraagcurve, hoe minder prijsgevoelig
(prijs veranderd, vraag veranderd bijna niet)
*kleine prijselastiteit = als de prijs stijgt wijzigt, wijzigt de vraag niet. Bv. Brood, alcohol,…
3
Inhoud
H2: Het marktmechanisme ....................................................................................................................................................................................2
4 strenge voorwaarden, markt voor zuivere mededinging ....................................................................................................................................2
De Marktvraag .................................................................................................................................................................................................2
Marktaanbod ...................................................................................................................................................................................................3
Het marktevenwicht.........................................................................................................................................................................................3
De prijselasticiteit ............................................................................................................................................................................................3
De inkomenselasticiteit ...................................................................................................................................................................................5
De markt en overheidsinterventies ....................................................................................................................................................................5
H3: Consumentengedrag en de afleiding van de vraag .............................................................................................................................................7
Inleiding ..........................................................................................................................................................................................................7
Nut, marginaal nut en consumptiebeslissingen .................................................................................................................................................7
Preferenties, indifferentiecurven en nutsfuncties ...............................................................................................................................................7
Budgetrestrictie ...............................................................................................................................................................................................8
De optimale keuze van de consument ...............................................................................................................................................................9
Veranderingen van het consumentenevenwicht .................................................................................................................................................9
Afleiding marktvraagcurve .............................................................................................................................................................................. 10
H4: Productie en kosten van bedrijven op korte en lange termijn ............................................................................................................................. 11
Inleiding ........................................................................................................................................................................................................ 11
De productiefunctie ....................................................................................................................................................................................... 11
Productiekosten ............................................................................................................................................................................................ 11
Het gedrag van de producent op lange termijn: ................................................................................................................................................ 12
Schaalopbrengsten:....................................................................................................................................................................................... 13
Productie en kosten op korte termijn ............................................................................................................................................................... 14
H5: Prijsvorming onder verschillende marktvormen ............................................................................................................................................... 17
Inleiding ........................................................................................................................................................................................................ 17
Criteria voor het onderscheiden van verschillende marktvormen....................................................................................................................... 17
Winstmaximerend gedrag............................................................................................................................................................................... 17
Zuivere mededinging ...................................................................................................................................................................................... 18
Monopolie ..................................................................................................................................................................................................... 19
Oligopolie ..................................................................................................................................................................................................... 20
Speltheorie .............................................................................................................................................................................................. 20
Cournot model: ........................................................................................................................................................................................ 21
Collusie en kartelvorming: ........................................................................................................................................................................ 21
Bertrand Model: ....................................................................................................................................................................................... 21
Monopolistische concurrentie ........................................................................................................................................................................ 22
Algemene opmerkingen: ........................................................................................................................................................................... 22
H6: Marktimperfecties en de rol van de overheid ................................................................................................................................................... 23
Welvaartsimplicaties van de werking van de vrije markt .................................................................................................................................... 23
Welvaartsimplicaties van monoplie ........................................................................................................................................................... 24
Natuurlijke monopolie ................................................................................................................................................................................... 25
Zuivere en quasi-publieke goederen: ............................................................................................................................................................... 25
Negatieve externe effecten: ............................................................................................................................................................................ 26
Positieve externe effecten: ............................................................................................................................................................................. 26
Imperfecte informatie: ................................................................................................................................................................................... 27
1
,H2: Het marktmechanisme
4 strenge voorwaarden, markt voor zuivere mededinging
1. Homogene goederen (perfecte substituten)
2. Aantal potentiële vragers en aanbieders is zeer groot
3. Vrije toe- en uittreding (geen belemmeringen)
4. Marktdeelnemers hebben perfecte informatie (markttransparantie)
De Marktvraag
= xv = de totale hoeveelheid die alle consumenten samen bereid zijn te kopen afhankelijk van
determinanten zoals prijs, inkomen ((= gewenste niet feitelijke hoeveelheid)
• Partiele vraagfunctie = enkel het effect van 1 onafhankelijke variabele op de vraag naar
goed x, andere factoren = constant = ceteris paribus (bv. Effect prijs op vraag)
• vraagcurve: negatief verband tussen p en x
“als de prijs daalt, neemt de gevraagde hoeveelheid toe”
→ xv = a – bp
• a = gevraagde hoeveelheid bij p = 0
• b = helling v/d rechte (verandering gevraagde hoeveelheid als op de
verticale as 1 eenheid verandert)
→ verandering p: verschuiving langs vraagcurve
→ verandering x, Y,.. : verschuiving vraagcurve
2
, Marktaanbod
= xa = totale hoeveelheid (x) van een goed die alle producenten samen bereid zijn te produceren
in functie van een aantal determinanten (prijs van het goed, productiefactoren, aantal producenten,..)
• Aanbodcurve: positief verband tussen p en xa
Als de prijs stijgt, neemt het aanbod toe”
→ verandering p: verschuiving langs aanbodcurve
→ verandering x, n,…: verschuiving aanbodcurve
Het marktevenwicht
= wanneer de gevraagde hoeveelheid gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid, xv = xa. De prijs
in dit punt = evenwichtsprijs, de verhandelde hoeveelheid = evenwichtshoeveelheid.
• prijs hoger dan evenwichtsprijs
→ aanbodoverschot
• Prijs lager dan evenwichtsprijs
→ vraagoverschot
Veranderingen voorbeeld:
→ Y ↑, vraag ↑ dus vraagcurve naar rechts, p en xe ↑
De prijselasticiteit
1. De prijselasticiteit van de vraag:
= indicator voor de gevoeligheid waarmee consumenten reageren op een
prijsverandering.
“Als de prijs met 1% stijgt en de vraag daalt met meer dan 1 % dan is ε > 1 → vraagcurve is
prijsgevoelig/elastisch”
→ hoe vlakker de vraagcurve, hoe prijsgevoeliger
(prijs veranderd een klein beetje, vraag veranderd enorm)
→ hoe steiler de vraagcurve, hoe minder prijsgevoelig
(prijs veranderd, vraag veranderd bijna niet)
*kleine prijselastiteit = als de prijs stijgt wijzigt, wijzigt de vraag niet. Bv. Brood, alcohol,…
3
