Onderzoeksmethoden
HCO 1: Kenmerken van wetenschappelijk onderzoek, de
verschillende stappen in het onderzoeksproces
Hoofdstuk 1: Onderzoeksvaardigheden voor onderwijs, zorg en welzijn
Wetenschappelijk onderzoek
Basisbegrippen
1. Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Wetenschappelijke kennis versus mensenkennis
Mensenkennis = inzicht dat mensen tijdens hun leven opbouwen over hoe andere mensen zich
gedragen. Mensen zijn immers van nature uit geïnteresseerd in het doen en laten van andere
mensen. Ze bekijken elkaar voortdurend en maken op basis daarvan allerlei afleidingen over hoe
en waarom mensen zich zus of zo gedragen
- Subjectief
- Gebaseerd op ervaringen, toevallige gebeurtenissen, selectief
- Vaag en algemeen
Wetenschappelijke kennis = Verzameld op basis van wetenschappelijk onderzoek dat aan
duidelijke voorwaarden moet voldoen. Er zijn regels en afspraken over de methoden die je moet
gebruiken om tot die kennis te komen en daardoor heeft die kennis een zekere
kwaliteitsgarantie.
- Systematisch en geordend
- Veralgemenend
- Objectiverend
“Wetenschappelijk onderzoek is een doelgericht proces waarbij men op een systematische
manier op basis van een onderzoeksontwerp, data verzamelt en analyseert, om op een
betrouwbare en valide wijze onderzoeksvragen te beantwoorden die deel uitmaken van een
probleemstelling”
- Doelgericht: onderzoeksvragen beantwoorden binnen een bepaalde probleemstelling
- Systematisch
- Onderzoeksontwerp
, - Dataverzameling en data-analyse
- Betrouwbaarheid en validiteit: kwaliteitscriteria
2. Vereisten in wetenschappelijk onderzoek
De empirische vereiste en de empirische cyclus
Empirische vereiste:
- Onderwerpen → zintuiglijk waarneembaar in werkelijkheid
o Vb.: bestaat God? (niet empirisch) ↔ hoe beleven mensen hun geloof? (wel
empirisch)
- Over wat is (en waarom) en niet over wat zou moeten zijn
- Beschrijven van fenomenen in de werkelijkheid of nagaan of veronderstellingen in de
werkelijkheid kloppen (hypothesen);
o Hypothesen moeten weerlegbaar (falsifieerbaar) zijn
Empirische cyclus: verband tussen theorie of ideeën en empirie
- 2 mogelijke 'routes':
o van theorie → werkelijkheid: deductie
o Van waargenomen werkelijkheid → theorie: inductie
➔ 'cyclus' = proces waarbij deze 2 bewegingen in elkaar kunnen doorlopen (binnen
zelfde onderzoek of voortbouwend onderzoek)
- Wetmatigheden:
o Deterministische wetmatigheden: geen uitzonderingen mogelijk
o Probabilistische wetmatigheden: kans is groot dat... (uitzonderingen
weerleggen de theorie niet) → 'kansen'
• sociale wetenschappen = probabilistische wetmatigheden
HCO 1: Kenmerken van wetenschappelijk onderzoek, de
verschillende stappen in het onderzoeksproces
Hoofdstuk 1: Onderzoeksvaardigheden voor onderwijs, zorg en welzijn
Wetenschappelijk onderzoek
Basisbegrippen
1. Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Wetenschappelijke kennis versus mensenkennis
Mensenkennis = inzicht dat mensen tijdens hun leven opbouwen over hoe andere mensen zich
gedragen. Mensen zijn immers van nature uit geïnteresseerd in het doen en laten van andere
mensen. Ze bekijken elkaar voortdurend en maken op basis daarvan allerlei afleidingen over hoe
en waarom mensen zich zus of zo gedragen
- Subjectief
- Gebaseerd op ervaringen, toevallige gebeurtenissen, selectief
- Vaag en algemeen
Wetenschappelijke kennis = Verzameld op basis van wetenschappelijk onderzoek dat aan
duidelijke voorwaarden moet voldoen. Er zijn regels en afspraken over de methoden die je moet
gebruiken om tot die kennis te komen en daardoor heeft die kennis een zekere
kwaliteitsgarantie.
- Systematisch en geordend
- Veralgemenend
- Objectiverend
“Wetenschappelijk onderzoek is een doelgericht proces waarbij men op een systematische
manier op basis van een onderzoeksontwerp, data verzamelt en analyseert, om op een
betrouwbare en valide wijze onderzoeksvragen te beantwoorden die deel uitmaken van een
probleemstelling”
- Doelgericht: onderzoeksvragen beantwoorden binnen een bepaalde probleemstelling
- Systematisch
- Onderzoeksontwerp
, - Dataverzameling en data-analyse
- Betrouwbaarheid en validiteit: kwaliteitscriteria
2. Vereisten in wetenschappelijk onderzoek
De empirische vereiste en de empirische cyclus
Empirische vereiste:
- Onderwerpen → zintuiglijk waarneembaar in werkelijkheid
o Vb.: bestaat God? (niet empirisch) ↔ hoe beleven mensen hun geloof? (wel
empirisch)
- Over wat is (en waarom) en niet over wat zou moeten zijn
- Beschrijven van fenomenen in de werkelijkheid of nagaan of veronderstellingen in de
werkelijkheid kloppen (hypothesen);
o Hypothesen moeten weerlegbaar (falsifieerbaar) zijn
Empirische cyclus: verband tussen theorie of ideeën en empirie
- 2 mogelijke 'routes':
o van theorie → werkelijkheid: deductie
o Van waargenomen werkelijkheid → theorie: inductie
➔ 'cyclus' = proces waarbij deze 2 bewegingen in elkaar kunnen doorlopen (binnen
zelfde onderzoek of voortbouwend onderzoek)
- Wetmatigheden:
o Deterministische wetmatigheden: geen uitzonderingen mogelijk
o Probabilistische wetmatigheden: kans is groot dat... (uitzonderingen
weerleggen de theorie niet) → 'kansen'
• sociale wetenschappen = probabilistische wetmatigheden
