Samenvatting theoretische
orthopedagogiek
HOOFDSTUK 1 ALLE ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN IS AGOGISCH
HANDELEN
Inleiding
= hoe kunnen we anderen ondersteunen bij hun verandering?
= hoe kunnen we onze professionele beïnvloeding zo aanwenden dat we
kwaliteit van leven van de ander verbeteren
Wat is agogie
= Agogie of het agogisch handelen staat voor “de intentionele, niet wederkerige
beïnvloeding door één of meerdere personen gericht op een wenselijk geachte
wijziging, door de cliënt ervaren als welzijnsbevordering
Agoog ( veranderaar )
= is een veranderaar en iemand die anderen begeleidt om hen door middel van
hun eigen handelen tot gedragsveranderingen te laten komen
Agogische beroepen
= jeugdhulpverleners, maatschappelijk werkers, psychotherapeuten,
psychologen,…
Agogie = veranderen en handelen (voorbeelden p17&18 )
Agogiek
= wetenschap met betrekking tot het begeleiden (ondersteunen) van mensen
= en verzamelnaam voor de leer van leiden, begeleide van mensen, ongeacht
hun leeftijd, op een beroepsmatige manier ( volgens koffeman )
Agogiek is de leer die aanwijzingen en richtlijnen geeft voor de manier waarop
individuele personen, groepen, organisaties en samenlevingsverbanden kunnen
worden begeleid in veranderingsprocessen. Het gaat daarbij om dat die
begeleiding plaatsvindt vanuit de situatie waarin de betrokkenen zich bevinden
en dat zij mogelijkheden krijgen aangereikt om zoveel mogelijk zelf te handelen
teneinde tot gewenste verandering te komen ( Winkelaar )
→ door prevalentie heb je meer inzicht in hoe je zou kunnen handelen
Theory of change
1
,= ‘veranderen’ gebeurt spontaan, onbewust en niet doelgericht mensen
veranderen elkaar dagelijks, gewoon door samen te leven en dingen te doen
( door spontane verandering )
Theory of chanching
= veranderingsprocessen die bewust en doelgericht worden opgezet met het oog
op verandering
Met of zonder ik
Ten Have (1973)
Agogie of agogisch handelen → ‘de intentionele (met opzet / bepaalde
bedoeling) , niet wederkerige (van ene naar andere) beïnvloeding door 1 of
meerdere personen gericht op een wenslijk geachte wijziging, door de cliënt
ervaren als welzijnsbevordering’
Koffeman (1976)
Agogiek → leer van het leiden, begeleiden van mensen, ongeacht hun leeftijd, op
een beroepsmatige manier
Volgens Winkelaar (2004)
Agogiek = leer die aanwijzingen en richtlijnen geeft voor manier waarop
individuele personen, groepen, organisaties en samenlevingsverbanden kunnen
worden begeleid in veranderingsprocessen
Bij agogie wordt klemtoon gelegd op het handelen of de begeleidingspraktijk en
bij agogiek merk je dat het wijst op de wetenschappelijke benadering,
wetenschap, leer
De 3 sleutelbegrippen van het agogische handelen
→ winkelaar
Sleutelbegrip 1 ( veranderen of beïnvloeden )
Doel agogie = doen veranderen, gelinkt aan theory of changing
- beïnvloeden in richting die betrokkene zelf wenst, waardoor
zelfbeschikking en autonomie worden vergroot
- ideaalbeeld’, ‘totale vorming’ bestaat niet, voortdurend nieuwe
dynamieken creëren
Sleutelbegrip 2 ( handelen )
= over eigen handelen dan ga je bewust handelen / veranderen door te handelen
Orthopedagogisch handelen
= bewust en doelgericht, op basis van handelingsplan of persoonsgericht
ondersteuningsplan waarbij je doelen zet voor cliënt en daarnaartoe werkt
2
,Gedrag
- Zichtbaar & observeerbaar
- Objectief observeren
Handelen
- Bewust, wat mensen beogen
- Onzichtbaar: wat gaat achter gedrag schuil? Wat beweegt mensen? (willen,
voelen, weten, en observeren en communiceren
-
Sleutelbegrip 3 ( emancipatie of empowerment als doel )
= Doel ( mensen te leren zichzelf te veranderen, mensen ondersteunen om hun
krachten te (her)ontdekken, vaak veel hindernissen om tot emancipatie te
kunnen komen )
‘to empower’ = kracht verlenen aan iemand
bv: studeren met beperking aan hogent → aula is niet rolstoeltoegankelijk (fysieke
drempel)
Richtinggevende kenmerken van het agogische handelen ( 8
kenmerken )
Psychosociale veranderingen ( kenmerk 1 )
= Wat we denken, voelen en willen & sociaal = onderlinge verhoudingen tussen
mensen
= Samenvoeging bedacht omdat psychische en sociale niet goed van elkaar te
onderscheiden zijn, beïnvloeden elkaar voortdurend
Doelgericht ( kenmerk 2 )
= Doel voor ogen in handelen om uiteindelijk tot welzijn van cliënt te komen, het
is bedacht en gepland
= Doel gesteld omdat je hebt nagedacht over verschillende facetten dat persoon
zou nodig hebben om verder te ontwikkelen
Systematische ( kenmerk 3 )
= verwijst naar stappenplan om doel te bereiken
= stap voor stap via een planmatige manier aan verandering werken
Bewust ( kenmerk 4 )
3
, = doordracht, over nagedacht, denkmoment voorafgaan, niet zomaar louter
vanuit buik handelen
Gewenst door betrokkenen ( kenmerk 5 )
( alle betrokken zouden idealiter achter de verandering vrijwillig staan )
= hulpverlening speelt zich soms ook af binnen een context
= ook veel mensen die zelf onder behandeling waren maar omwille van justitie
(bv; door druggebruik binnen in gesloten instelling om ervan af te raken,
opgelegd door rechter)
Niet even wederzijds ( kenmerk 6 )
= in complementaire relatie (asymmetrische relatie) nemen betrokkenen
verschillende posities in, iemand die wenst te veranderen en iemand die de
verandering mee helpt realiseren
( opgelet: betekent niet dat er gelijkwaardigheid is, alleen nemen 2 partijen een
andere positie in)
Beroepsmatig ( kenmerk 7 )
= agogisch handelen vertrekt vanuit een beroep, vanuit professioneel handelen
zal je actief zijn
= We spreken pas van agogische interventie als degene die ‘doet veranderen’
dat doet vanuit zijn professionele positie of zijn beroep
Waarde gebonden ( kenmerk 8 )
= prescriptief ( naar ideaalbeeld streven die we nooit zullen bereiken want dingen
zullen nooit stoppen )
= als je ideaalbeeld opstelt hecht je er bepaalde waarde aan en ben je niet meer
neutraal
( prescriptieve wetenschap = ideale situatie en waardegebonden )
De professionalisering van het agogische handelen
Daens
= mannen, vrouwen en kinderen gingen in (textiel)fabrieken werken
= arbeid in toenemende mate uitgevoerd door machines
De industrialisatie zette 2 maatschappelijke veranderingen in bewegingen:
Ontwikkeling van de wetenschap en techniek ( 1 )
= een snelle evolutie, voor industrialisatie was het leven van volwassenen
duidelijk uitgestippeld in vaste patronen, ontwikkeling van wetenschap en
techniek veranderde de maatschappij zo snel dat ze op een snel tempo hun
handelen moesten bijsturen
4
orthopedagogiek
HOOFDSTUK 1 ALLE ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN IS AGOGISCH
HANDELEN
Inleiding
= hoe kunnen we anderen ondersteunen bij hun verandering?
= hoe kunnen we onze professionele beïnvloeding zo aanwenden dat we
kwaliteit van leven van de ander verbeteren
Wat is agogie
= Agogie of het agogisch handelen staat voor “de intentionele, niet wederkerige
beïnvloeding door één of meerdere personen gericht op een wenselijk geachte
wijziging, door de cliënt ervaren als welzijnsbevordering
Agoog ( veranderaar )
= is een veranderaar en iemand die anderen begeleidt om hen door middel van
hun eigen handelen tot gedragsveranderingen te laten komen
Agogische beroepen
= jeugdhulpverleners, maatschappelijk werkers, psychotherapeuten,
psychologen,…
Agogie = veranderen en handelen (voorbeelden p17&18 )
Agogiek
= wetenschap met betrekking tot het begeleiden (ondersteunen) van mensen
= en verzamelnaam voor de leer van leiden, begeleide van mensen, ongeacht
hun leeftijd, op een beroepsmatige manier ( volgens koffeman )
Agogiek is de leer die aanwijzingen en richtlijnen geeft voor de manier waarop
individuele personen, groepen, organisaties en samenlevingsverbanden kunnen
worden begeleid in veranderingsprocessen. Het gaat daarbij om dat die
begeleiding plaatsvindt vanuit de situatie waarin de betrokkenen zich bevinden
en dat zij mogelijkheden krijgen aangereikt om zoveel mogelijk zelf te handelen
teneinde tot gewenste verandering te komen ( Winkelaar )
→ door prevalentie heb je meer inzicht in hoe je zou kunnen handelen
Theory of change
1
,= ‘veranderen’ gebeurt spontaan, onbewust en niet doelgericht mensen
veranderen elkaar dagelijks, gewoon door samen te leven en dingen te doen
( door spontane verandering )
Theory of chanching
= veranderingsprocessen die bewust en doelgericht worden opgezet met het oog
op verandering
Met of zonder ik
Ten Have (1973)
Agogie of agogisch handelen → ‘de intentionele (met opzet / bepaalde
bedoeling) , niet wederkerige (van ene naar andere) beïnvloeding door 1 of
meerdere personen gericht op een wenslijk geachte wijziging, door de cliënt
ervaren als welzijnsbevordering’
Koffeman (1976)
Agogiek → leer van het leiden, begeleiden van mensen, ongeacht hun leeftijd, op
een beroepsmatige manier
Volgens Winkelaar (2004)
Agogiek = leer die aanwijzingen en richtlijnen geeft voor manier waarop
individuele personen, groepen, organisaties en samenlevingsverbanden kunnen
worden begeleid in veranderingsprocessen
Bij agogie wordt klemtoon gelegd op het handelen of de begeleidingspraktijk en
bij agogiek merk je dat het wijst op de wetenschappelijke benadering,
wetenschap, leer
De 3 sleutelbegrippen van het agogische handelen
→ winkelaar
Sleutelbegrip 1 ( veranderen of beïnvloeden )
Doel agogie = doen veranderen, gelinkt aan theory of changing
- beïnvloeden in richting die betrokkene zelf wenst, waardoor
zelfbeschikking en autonomie worden vergroot
- ideaalbeeld’, ‘totale vorming’ bestaat niet, voortdurend nieuwe
dynamieken creëren
Sleutelbegrip 2 ( handelen )
= over eigen handelen dan ga je bewust handelen / veranderen door te handelen
Orthopedagogisch handelen
= bewust en doelgericht, op basis van handelingsplan of persoonsgericht
ondersteuningsplan waarbij je doelen zet voor cliënt en daarnaartoe werkt
2
,Gedrag
- Zichtbaar & observeerbaar
- Objectief observeren
Handelen
- Bewust, wat mensen beogen
- Onzichtbaar: wat gaat achter gedrag schuil? Wat beweegt mensen? (willen,
voelen, weten, en observeren en communiceren
-
Sleutelbegrip 3 ( emancipatie of empowerment als doel )
= Doel ( mensen te leren zichzelf te veranderen, mensen ondersteunen om hun
krachten te (her)ontdekken, vaak veel hindernissen om tot emancipatie te
kunnen komen )
‘to empower’ = kracht verlenen aan iemand
bv: studeren met beperking aan hogent → aula is niet rolstoeltoegankelijk (fysieke
drempel)
Richtinggevende kenmerken van het agogische handelen ( 8
kenmerken )
Psychosociale veranderingen ( kenmerk 1 )
= Wat we denken, voelen en willen & sociaal = onderlinge verhoudingen tussen
mensen
= Samenvoeging bedacht omdat psychische en sociale niet goed van elkaar te
onderscheiden zijn, beïnvloeden elkaar voortdurend
Doelgericht ( kenmerk 2 )
= Doel voor ogen in handelen om uiteindelijk tot welzijn van cliënt te komen, het
is bedacht en gepland
= Doel gesteld omdat je hebt nagedacht over verschillende facetten dat persoon
zou nodig hebben om verder te ontwikkelen
Systematische ( kenmerk 3 )
= verwijst naar stappenplan om doel te bereiken
= stap voor stap via een planmatige manier aan verandering werken
Bewust ( kenmerk 4 )
3
, = doordracht, over nagedacht, denkmoment voorafgaan, niet zomaar louter
vanuit buik handelen
Gewenst door betrokkenen ( kenmerk 5 )
( alle betrokken zouden idealiter achter de verandering vrijwillig staan )
= hulpverlening speelt zich soms ook af binnen een context
= ook veel mensen die zelf onder behandeling waren maar omwille van justitie
(bv; door druggebruik binnen in gesloten instelling om ervan af te raken,
opgelegd door rechter)
Niet even wederzijds ( kenmerk 6 )
= in complementaire relatie (asymmetrische relatie) nemen betrokkenen
verschillende posities in, iemand die wenst te veranderen en iemand die de
verandering mee helpt realiseren
( opgelet: betekent niet dat er gelijkwaardigheid is, alleen nemen 2 partijen een
andere positie in)
Beroepsmatig ( kenmerk 7 )
= agogisch handelen vertrekt vanuit een beroep, vanuit professioneel handelen
zal je actief zijn
= We spreken pas van agogische interventie als degene die ‘doet veranderen’
dat doet vanuit zijn professionele positie of zijn beroep
Waarde gebonden ( kenmerk 8 )
= prescriptief ( naar ideaalbeeld streven die we nooit zullen bereiken want dingen
zullen nooit stoppen )
= als je ideaalbeeld opstelt hecht je er bepaalde waarde aan en ben je niet meer
neutraal
( prescriptieve wetenschap = ideale situatie en waardegebonden )
De professionalisering van het agogische handelen
Daens
= mannen, vrouwen en kinderen gingen in (textiel)fabrieken werken
= arbeid in toenemende mate uitgevoerd door machines
De industrialisatie zette 2 maatschappelijke veranderingen in bewegingen:
Ontwikkeling van de wetenschap en techniek ( 1 )
= een snelle evolutie, voor industrialisatie was het leven van volwassenen
duidelijk uitgestippeld in vaste patronen, ontwikkeling van wetenschap en
techniek veranderde de maatschappij zo snel dat ze op een snel tempo hun
handelen moesten bijsturen
4
