Sociaal Werk
Deel 1: Wat is sociaal werk?
1.1 Wat doet een sociaal werker precies?
→ vertrekpunt: sociale problemen, waarmee ze aan de slag gaan
- Voorbeelden sociale problemen: huisvesting, financiële armoede, kinderen die uit huis
geplaatst worden, verslaving, depressie, sociale uitsluiting, racisme, werkloosheid,
oorlog
1.2 Wat zijn sociale problemen?
→ Problemen die door bepaalde groepen/groepen als ‘onwenselijk’ gezien worden: vergelijking
tussen maatschappelijke realiteit en de gewenste situatie.
- Gepercipieerd probleem: ‘sommige groepen' vinden dat een probleem zoals
hoofddoeken
- Wijken af van ‘de norm’
De norm wordt bepaald door dominante groepen en doorgegeven door socialisatie,
geconstrueerd door de samenleving op gedrag van mens/groep is essentieel.
Voorwerp van maatschappelijk debat en beleid: strijd tussen dominante groepen en
minderheden.
→ De norm wordt vaak geformaliseerd in wetgeving (vb. hoofddoekverbod), sanctie als je norm
niet volgt.
- Evolueert doorheen de tijd: bv. 60 jaar geleden werkten vrouwen niet. Vandaag moeten
vrouwen ook werken
- Cultureel bepaald bv. ‘morality police’ in Iran → hoofddoek verplicht vs Westen:
hoofddoekenverbod op bepaalde plaatsen/ in bepaalde functies
,Volgens andere disciplines:
1. Psychologie
- focus op het individu
- afwijken van het ‘normale’ → pathologie, stoornis, afwijking
- optelsom van symptomen kan leiden tot diagnose
2. Sociaal werk definiëren in historisch perspectief (2)
- Definiëring van sociaal werk is voortdurend in evolutie, omdat SW zich voortdurend
moet verhouden tot de actuele maatschappelijke uitdagingen.
❖ Voorbeelden:
- Vandaag heel actief in strijd tegen racisme – 100 jaar geleden in de
arbeiderskwestie. Omdat er toen weinig mensen met een migratieachtergrond
waren in België, was het ook geen kwestie.
- Feminisme: vandaag andere inkleuring dan een eeuw geleden (vb. #metoo),
omdat vrouwenrechten erop vooruit gegaan zijn (stemrecht, recht op arbeid).
→ SW staat sterk in verbinding met de samenleving. De sociale problemen die zich daar
ontwikkelen, vormen de kernopdracht van sociaal werkers.”
Payne: SW als sociaal construct = een activiteit die het product is van hoe we in een
bepaalde tijd in onze samenleving kijken naar sociale problemen en hoe ze aan te pakken.
→ Eenduidige definitie is dus zeer moeilijk.
→ TOCH formuleert de IFSW een internationale, universele definitie van sociaal werk:
, - Eerste definitie in 1957: accent op het ondersteunen van mensen om zich te kunnen
aanpassen aan de samenleving (9 Europese landen).
- Definitie van 1982: nadruk op maatschappelijke verandering.
- Definitie van 2000: vertegenwoordigers uit Afrika, Azië en Stille Oceaan, Europa,
Zuid-Amerika en Noord-Amerika. Ook aangenomen door de IASSW.
(3)
- Definitie van 2000: vertegenwoordigers uit Afrika, Azië en Stille Oceaan, Europa,
Zuid-Amerika en Noord-Amerika. Ook aangenomen door de IASSW.
→ Ondertussen nieuwe maatschappelijke uitdagingen: wereldwijde economische problemen,
stijgende ongelijkheid, migratiestromen, pandemieën, natuurrampen, geopolitieke conflicten.
!Kritiek: te veel op het Westen gericht (individuele rechten), te weinig erkenning voor
collectieve rechten, onvoldoende theoretische onderbouw en te weinig aandacht voor lokale
kennis.
De huidige globale definitie uitgelicht (1)
Sociaal werk is een praktijkgebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie en het empowerment en bevrijding van mensen
bevordert. Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid
en respect voor diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door sociaal werk
theorieën, sociale wetenschappen, menswetenschappen en inheemse en lokale vormen van kennis,
engageert sociaal werk mensen en structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken
en welzijn te bevorderen.” (VOSW, 2015)
3 belangrijke elementen in de globale definitie:
1. Theorie
2. Praktijk
3. Waarden
→ ze beïnvloeden elkaar voortdurend
, Sociaal werk is een praktijkgebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert.
Sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid en respect voor
diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, sociale
wetenschappen, menswetenschappen en inheemse en lokale, vormen van kennis, engageert
sociaal werk mensen en structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken en welzijn te
bevorderen. ”
3.1 Sociaal werk als praktijkgebaseerd beroep
❖ Onderscheid ‘beroep’ en ‘professie’:
❖ Vijf kenmerken van professionaliteit:
- Systematisch geordende en overdraagbare theoretische kennis.
- Beroepsbeoefenaar als autoriteit.
- Bepaald prestige.
- Oriëntatie op dienstverlening, geformaliseerd in een ethische beroepscode en
een professionele organisatie.
- Beroepscultuur, formele organisaties en informele collegiale contacten.
(Knoers, 1987)
→ Is SW dan een professie?
Niet helemaal, omdat…
- Geen exclusief kennisdomein;
- Doelen niet steeds helder;
- SW-werkveld moeilijk af te bakenen: wat met vrijwilligers, burgerinitiatieven? (Flexner,
1915)
3.2 Sociaal werk als academische discipline
❖ Sterk theoretisch en wetenschappelijk raamwerk
❖ Sociaal werk is ook een academische discipline, onderscheiden van andere disciplines
zoals sociologie, psychologie, criminologie, pedagogie,…
❖ Dit impliceert ontwikkeling eigen kennisbasis en eigen onderzoeksveld (social work
research)
❖ In Vlaanderen:
- Bacheloropleiding in 11 hogescholen opleiding
Deel 1: Wat is sociaal werk?
1.1 Wat doet een sociaal werker precies?
→ vertrekpunt: sociale problemen, waarmee ze aan de slag gaan
- Voorbeelden sociale problemen: huisvesting, financiële armoede, kinderen die uit huis
geplaatst worden, verslaving, depressie, sociale uitsluiting, racisme, werkloosheid,
oorlog
1.2 Wat zijn sociale problemen?
→ Problemen die door bepaalde groepen/groepen als ‘onwenselijk’ gezien worden: vergelijking
tussen maatschappelijke realiteit en de gewenste situatie.
- Gepercipieerd probleem: ‘sommige groepen' vinden dat een probleem zoals
hoofddoeken
- Wijken af van ‘de norm’
De norm wordt bepaald door dominante groepen en doorgegeven door socialisatie,
geconstrueerd door de samenleving op gedrag van mens/groep is essentieel.
Voorwerp van maatschappelijk debat en beleid: strijd tussen dominante groepen en
minderheden.
→ De norm wordt vaak geformaliseerd in wetgeving (vb. hoofddoekverbod), sanctie als je norm
niet volgt.
- Evolueert doorheen de tijd: bv. 60 jaar geleden werkten vrouwen niet. Vandaag moeten
vrouwen ook werken
- Cultureel bepaald bv. ‘morality police’ in Iran → hoofddoek verplicht vs Westen:
hoofddoekenverbod op bepaalde plaatsen/ in bepaalde functies
,Volgens andere disciplines:
1. Psychologie
- focus op het individu
- afwijken van het ‘normale’ → pathologie, stoornis, afwijking
- optelsom van symptomen kan leiden tot diagnose
2. Sociaal werk definiëren in historisch perspectief (2)
- Definiëring van sociaal werk is voortdurend in evolutie, omdat SW zich voortdurend
moet verhouden tot de actuele maatschappelijke uitdagingen.
❖ Voorbeelden:
- Vandaag heel actief in strijd tegen racisme – 100 jaar geleden in de
arbeiderskwestie. Omdat er toen weinig mensen met een migratieachtergrond
waren in België, was het ook geen kwestie.
- Feminisme: vandaag andere inkleuring dan een eeuw geleden (vb. #metoo),
omdat vrouwenrechten erop vooruit gegaan zijn (stemrecht, recht op arbeid).
→ SW staat sterk in verbinding met de samenleving. De sociale problemen die zich daar
ontwikkelen, vormen de kernopdracht van sociaal werkers.”
Payne: SW als sociaal construct = een activiteit die het product is van hoe we in een
bepaalde tijd in onze samenleving kijken naar sociale problemen en hoe ze aan te pakken.
→ Eenduidige definitie is dus zeer moeilijk.
→ TOCH formuleert de IFSW een internationale, universele definitie van sociaal werk:
, - Eerste definitie in 1957: accent op het ondersteunen van mensen om zich te kunnen
aanpassen aan de samenleving (9 Europese landen).
- Definitie van 1982: nadruk op maatschappelijke verandering.
- Definitie van 2000: vertegenwoordigers uit Afrika, Azië en Stille Oceaan, Europa,
Zuid-Amerika en Noord-Amerika. Ook aangenomen door de IASSW.
(3)
- Definitie van 2000: vertegenwoordigers uit Afrika, Azië en Stille Oceaan, Europa,
Zuid-Amerika en Noord-Amerika. Ook aangenomen door de IASSW.
→ Ondertussen nieuwe maatschappelijke uitdagingen: wereldwijde economische problemen,
stijgende ongelijkheid, migratiestromen, pandemieën, natuurrampen, geopolitieke conflicten.
!Kritiek: te veel op het Westen gericht (individuele rechten), te weinig erkenning voor
collectieve rechten, onvoldoende theoretische onderbouw en te weinig aandacht voor lokale
kennis.
De huidige globale definitie uitgelicht (1)
Sociaal werk is een praktijkgebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie en het empowerment en bevrijding van mensen
bevordert. Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid
en respect voor diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door sociaal werk
theorieën, sociale wetenschappen, menswetenschappen en inheemse en lokale vormen van kennis,
engageert sociaal werk mensen en structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken
en welzijn te bevorderen.” (VOSW, 2015)
3 belangrijke elementen in de globale definitie:
1. Theorie
2. Praktijk
3. Waarden
→ ze beïnvloeden elkaar voortdurend
, Sociaal werk is een praktijkgebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert.
Sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid en respect voor
diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, sociale
wetenschappen, menswetenschappen en inheemse en lokale, vormen van kennis, engageert
sociaal werk mensen en structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken en welzijn te
bevorderen. ”
3.1 Sociaal werk als praktijkgebaseerd beroep
❖ Onderscheid ‘beroep’ en ‘professie’:
❖ Vijf kenmerken van professionaliteit:
- Systematisch geordende en overdraagbare theoretische kennis.
- Beroepsbeoefenaar als autoriteit.
- Bepaald prestige.
- Oriëntatie op dienstverlening, geformaliseerd in een ethische beroepscode en
een professionele organisatie.
- Beroepscultuur, formele organisaties en informele collegiale contacten.
(Knoers, 1987)
→ Is SW dan een professie?
Niet helemaal, omdat…
- Geen exclusief kennisdomein;
- Doelen niet steeds helder;
- SW-werkveld moeilijk af te bakenen: wat met vrijwilligers, burgerinitiatieven? (Flexner,
1915)
3.2 Sociaal werk als academische discipline
❖ Sterk theoretisch en wetenschappelijk raamwerk
❖ Sociaal werk is ook een academische discipline, onderscheiden van andere disciplines
zoals sociologie, psychologie, criminologie, pedagogie,…
❖ Dit impliceert ontwikkeling eigen kennisbasis en eigen onderzoeksveld (social work
research)
❖ In Vlaanderen:
- Bacheloropleiding in 11 hogescholen opleiding
